Konwersja wierzytelności

DARIA WOJTCZAK aplikantka adwokacka w kancelarii KSP Legal & Tax Advice w Katowicach
opublikowano: 2016-06-23 22:00

Dokapitalizowanie spółki przez pożyczkę od wspólnika.

KOMENTARZ PRAWNIKA

Jednym ze sposobów na uzyskanie przez spółkę kapitału na inwestycje jest jej dokapitalizowanie poprzez zaciągnięcie pożyczki od wspólnika. Pożyczka nie musi być zwrócona w gotówce, ale spółka może dokonać tzw. konwersji wierzytelności przysługującej wspólnikowi na kapitał zakładowy. Polega to na podjęciu przez zgromadzenie wspólników uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego i utworzeniu nowych udziałów, które zostaną objęte przez wspólnika-wierzyciela i pokryte przez niego wkładem gotówkowym w wysokości równej udzielonej pożyczce. Po nabyciu przez wspólnika udziałów w podwyższonym kapitale po stronie spółki powstaje wobec wspólnika wierzytelność o wniesienie wkładu na pokrycie tych udziałów, a wspólnik posiada wierzytelność wobec spółki z tytułu udzielonej pożyczki. Co prawda, wspólnik sam nie może potrącić swojej wierzytelności wobec spółki z wierzytelnością spółki względem wspólnika (art. 14 § 4 k.s.h.), jednak potrącenia może dokonać jednostronnie spółka lub strony mogą umownie potrącić swoje wierzytelności i doprowadzić do ich wygaśnięcia.

Istnieją interpretacje podatkowe, zgodnie z którymi konwersja nie będzie kończyła się powstaniem po stronie wspólnika będącego spółką przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 Ustawy CIT. Jednak część organów podatkowych taki pogląd podważa i przyjmuje, że „konwersja wierzytelności wierzyciela oznacza jej zamianę na inne prawo majątkowe i nie jest wniesieniem wkładu w formie pieniężnej, albowiem tę można zrealizować tylko przez wpłatę pieniądza (gotówki) lub przy użyciu pieniądza bankowego” (m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 10 lipca 2013 r., sygn. IPPB3/423-337/13-2/AG). Niekorzystne dla podatników stanowisko poparł NSA w wyroku z 25 marca 2015 r. (sygn. II FSK 349/13) i rozwiał wątpliwości, przyjmując, że konwersja wierzytelności na nowe akcje wiąże się z powstaniem przychodu podatkowego po stronie akcjonariusza. Zatem, aby nie powstał obowiązek podatkowy, przekształcenie pożyczek w kapitał powinno się odbyć z fizycznym przepływem gotówki, a nie przez potrącenie.

Z dniem 1 stycznia 2016 r. uchylono art. 14 § 3 k.s.h., który przewidywał automatyczną zamianę wierzytelności wspólnika z tytułu pożyczki udzielonej spółce na wkład do spółki, w sytuacji ogłoszenia upadłości spółki w terminie dwóch lat od dnia zawarcia umowy pożyczki. Obecnie znowelizowane prawo upadłościowe przewiduje IV kategorię zaspokajania z funduszów masy upadłości, która obejmuje zaspokajanie wspólników z tytułu pożyczki dokonanej na rzecz upadłego w okresie 5 lat przed ogłoszeniem upadłości. Ustawodawca uznał, że brak podstaw, aby zamiana roszczenia z tytułu udzielonej pożyczki na wkład dokonywała się automatycznie, ponieważ w praktyce występują postępowania upadłościowe, w których wierzyciele są zaspokojeni w całości. Zatem wspólnik musi zgłosić swoją wierzytelność w postępowaniu upadłościowym, jednak jej zaspokojenie nastąpi w ostatniej kolejności, po zaspokojeniu pierwszy trzech kategorii wierzytelności. © Ⓟ