Ludzie mają naturalną odporność na antybiotyki

Marek Mejssner
opublikowano: 2015-04-20 07:00

Mikrobiom pochodzący od Indian Yanomami, którzy nigdy nie mieli kontaktu z innymi plemionami czy cywilizacją, zawiera bakterie posiadające wyciszone geny odporności na substancje czynne antybiotyków. Geny te mogą obejmować odporność na najnowsze cefalosporyny - poinformował Washington University.

Wioska Yanomami
Wioska Yanomami
Oscar Noya-Alarcon

Zespół naukowców z Washington University dokonał tego odkrycia badając zbieracko-łowieckie społeczności Indian Yanomami. Plemię to, żyjące w dżungli, w najbardziej oddalonej południowej części Wenezueli do 2009 roku nie miało żadnych kontaktów z innymi plemionami, a i obecnie kontakty te są najbardziej ograniczone ze wszystkich odkrytych społeczności pierwotnych, jakie pozostały jeszcze na Ziemi. Według zespołu naukowców z Washington University kierowanego przez dr Gautama Dantasa, prowadzącego zdalne zwykle badania Yanomami, czas ich izolacji od innych populacji ludzkich można obliczać na 11 tys. lat.

Po wieloletnich perswazjach, naukowcom udało się, zachowując sterylne warunki, pobrać od Yanomami próbki flory bakteryjnej. W badaniu ich uczestniczyło 10 placówek naukowych z całego świata m.in. New York University, Washington University i wenezuelskiego Institute of Scientific Research.

Pierwszym zaskoczeniem przy ich badaniu było iż mikrobiom bakteryjny pobrany od członków plemienia był najbardziej zróżnicowanym mikrobiomem, pobranym kiedykolwiek od jakiejkolwiek populacji ludzkiej. W przypadku mikrobiomu pobranego ze skóry i ust Yanomami, jest on o 40 proc. bardziej zróżnicowany niż najbardziej zróżnicowany dotąd mikrobiom pobrany od osób ze środowisk wiejskich m.in. ze Wschodniej Europy.

Jak stwierdził dr Dantas może to oznaczać iż  w miarę "cywilizowania" i przechodzenia do środowiska wiejskiego i potem miejskiego, mikrobiom ulega uproszczeniu, do czego przyczyniają sie m.in. podróże po całym świecie i wystawienie na antybiotyki. Oznacza to również większe zagrożenie patogenami, dla których ubogie środowisko jest idealną pożywką do rozwoju.

Pracująca w zespole naukowym mgr Erica Pehrsson znalazła w bakteriach znajdujących się na skórze i w ustach geny odporności na antybiotyki. W próbkach kału znaleziono tez, według Pehrsson "kilkanaście genów, które dezaktywują zarówno naturalne, jak i półsyntetyczne  czy całkowicie syntetyczne antybiotyki".

Znalezisko z Wenezueli potwierdza teorię szwedzkiego zespołu naukowców z Karolinska Institutet, którzy kilka lat temu stwierdzili iż każdy człowiek posiada w swoim mikrobiomie bakterie z genami naturalnej odporności na antybiotyki. Wytwarzają się one pod wpływem reakcji na bakterie glebowe, zawierające naturalne substancje antybiotyczne i to już na etapie bardzo wczesnego rozwoju dziecka (raczkowania), kiedy dochodzi do pierwszych kontaktów z glebą. Konieczne jest wiec oczywiście zmniejszanie kontaktu z antybiotykami do niezbędnego minimum, aby genów naturalnej odporności, obecnych w mikrobiomie na skórze, nie ożywić w populacji bakteryjnej zbyt szybko.

Pierwsze badania, udowodniły, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami iż 23 powszechnie znane antybiotyki zabijają bakterie pobrane z próbek pozyskanych od Yanomami. Jednak znalezione w bakteriach wyciszone geny odporności spowodowały, że nieliczne bakterie, które przeżyły antybiotykoterapię, wytworzyły szczepy odporne na antybiotyki i to w tempie niewiele dłuższym od znanego z wielkich miast, których populacje stale są narażone na kontakt z antybiotykami.

Co gorsza badanie metagenomiczne bakterii zawartych w kale i ustach Indian pozwoliło na wykrycie dalszych 30 wyciszonych genów odporności, w tym geny, które mogą powodować odporność na takie antybiotyki jak cefalosporyny trzeciej i czwartej generacji. "Alarmującym jest, ze plemię Indian, którzy nie zetknęli sie człowiekiem posiada w swoim mikrobiomie bakterie z wyciszonym genem odporności na te nowoczesne, syntetyczne antybiotyki" - zauważył dr Dantas.

Obecnie naukowcy będą badać odporność krzyżową bakterii z mikrobiomu wyizolowanego z próbek pozyskanych od Yanomami, chcąc stwierdzić na ile odporność bakterii  na naturalne antybiotyki może odnosić się też do antybiotyków otrzymanych drogą syntezy chemicznej.