Tajemnica zysków dawnego PPWK to nie wysokomarżowe produkty, lecz głównie umiejętna księgowość
MNI przejęło MIT taniej dzięki utworzeniu rezerwy. Jej rozwiązywanie w 2010 r. pompuje zyski.
Po trzech kwartałach 2010 r. przychody grupy MIT sięgnęły 78,6 mln zł i były znacznie niższe niż w tym samym okresie rok wcześniej (115,3 mln zł). Zyski na każdym poziomie znacznie jednak wzrosły, co pozwoliło spółce zarobić na czysto 16,4 mln zł. Leszek Kułak, obecny szef MIT, i Wojciech Grzybowski (był prezesem do końca września), jego poprzednik, tłumaczyli dotąd, że dobre wyniki w tym roku to wynik skutecznej restrukturyzacji i nowej strategii, polegającej na koncentracji na produktach o wysokiej marży.
100 proc. marży
Analiza kolejnych raportów finansowych MIT pokazuje jednak, że większość zysku wynika z systematycznego rozwiązywania rezerwy na około 11,6 mln zł. Nie widać tego jednak w rachunku zysków i strat spółki. Jak to możliwe? Tworzenie standardowych rezerw, np. na sprawy sądowe czy inne roszczenia, zwiększa pozostałe koszty operacyjne, a ich rozwiązanie — pozostałe przychody operacyjne. W rachunku zysków i strat zdarzenia widoczne są na pierwszy rzut oka.
— Jeśli w przypadku MIT tego nie widać, to są to zapewne rezerwy na koszty operacyjne. W międzynarodowych standardach rachunkowości można częściej z nich korzystać. W tym wypadku utworzenie rezerwy zwiększa koszty operacyjne, a rozwiązanie — je zmniejsza. I nie widać tego wprost w rachunku zysków i strat — tłumaczy audytor, chcący zachować anonimowość.
Te różnice w prezentacji nie mają wpływu na wartość wyniku spółki. Rozwiązanie rezerwy, pomniejszone o podatek, wpłynęło na wzrost zysku netto o 9,4 mln zł. A to oznacza, że prawie 60 proc. z zysku MIT z trzech kwartałów 2010 r. to zysk "papierowy", za którym nie idą przepływy gotówkowe. I nie ma nic wspólnego z "wysokomarżowymi produktami", chyba że za taki uznać rozwiązanie rezerwy (daje 100 proc. zysku).
Zysk mały, zysk duży
To nie koniec kontrowersji. Międzynarodowe standardy rachunkowości (MSR), które stosuje MIT, wymagają, by szczególnie w przypadku tak istotnych pozycji zarówno utworzenie, jak i rozwiązanie rezerwy było dobrze opisane w informacji dodatkowej. Tymczasem w raportach MIT pojawiają się jedynie wzmianki o zwiększeniu stanu rezerw do 12,3 mln zł na koniec 2009 r. i ich systematycznym zmniejszaniu w kolejnych kwartałach 2010 r. (do 6,2 mln zł, 3,3 mln zł i 0,7 mln zł). Bez żadnego opisu, czego te pozycje dotyczą.
Przejrzenie sprawozdań finansowych spółek zależnych MIT pozwoliło nam jednak ustalić, że chodzi zapewne o utworzoną w 2009 r. w EL2 rezerwę na koszty loterii SMS, jaką MIT pod koniec ubiegłego roku zorganizował dla klientów Polkomtela.
W tym samym czasie MIT i MNI podpisały umowę, zgodnie z którą MNI przekazało spółkę MNI Premium firmie MIT w zamian za akcje MIT. Akcje MNI Premium i wykonującej podobne usługi EL2 zostały przy tym wycenione według zasady: zysk netto razy 14. Jeśli EL2 nie utworzyłoby rezerwy na koszty loterii Polkomtela, wycena całego MIT na potrzeby tej transakcji sięgnęłaby nie 100 mln zł, ale co najmniej dwa razy więcej, a MNI objęłoby znacznie mniej akcji MIT, niż objęło. Z drugiej strony, rozwiązywanie tej rezerwy w 2010 r. pozwala na wykazywanie znacznych zysków, i to nie tylko MIT, ale też grupie MNI, która od początku tego roku konsoliduje MIT.
Komentarz czytelny
O uzasadnienie utworzenia i rozwiązania rezerwy (oba zdarzenia mają kolosalne znaczenie dla akcjonariuszy MIT) i o wszystkie inne kwestie pytaliśmy m.in. Leszka Kułaka, prezesa MIT i członka zarządu EL2, oraz Andrzeja Piechockiego, szefa rady nadzorczej MIT i MNI. Nie odpowiedzieli. Dostaliśmy jedynie mejla z zapewnieniem, że "Grupa MNI prowadzi przejrzystą i czytelną politykę informacyjną w zakresie publikowanych sprawozdań finansowych, do których wszyscy zainteresowani mają swobodny dostęp".
Od potęgi do tynfa
Historia MIT sięga 1951 r., kiedy do opracowywania i publikowania map i atlasów powołano Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera (PPWK), które szybko stało się potentatem branży. W 1996 r. spółka pojawiła się na GPW. W kolejnych latach rozwijała działy kartografii cyfrowej, przejęła też spółki telekomunikacyjne (Neotel i DR) i marketingu mobilnego (EL2).
W maju 2009 r. kontrolę nad PPWK przejęła grupa MNI. Aktywa telekomunikacyjne trafiły do MNI, a PPWK, już pod nazwą Mobile Internet Technology (MIT), skupiło się na mobilnych usługach dodanych. A co stało się z tradycyjną kartograficzną działalnością firmy? Jak ujawniliśmy w "PB" — w grudniu 2009 r. została sprzedana za 1 zł cypryjskiej spółce, której pełnomocnikiem była prawniczka Karolina Kocemba, od lat związana z grupą MNI i kontrolującym ją inwestorem — Andrzejem Piechockim. Do dziś Komisja Nadzoru Finansowego próbuje ustalić, kto stoi za firmą z wyspy Afrodyty.
Od Szeptela do grupy
MNI od początku kontrolowane jest przez Andrzeja Piechockiego, bliskiego znajomego Wiesława Kaczmarka, w przeszłości jednego z najbardziej prominentnych polityków SLD. Spółka pojawiła się na giełdzie w 2003 r., przejmując kontrolę nad bankrutującym Szeptelem, a jej strategia od początku polegała głównie na przejmowaniu kolejnych spółek. Legion Polska, First Class, Telestar, Telefonia Pilicka, dataCOM, PPWK (dziś MIT) czy Hyperion bynajmniej nie wyczerpują listy. Dziś na GPW notowane jest nie tylko MNI, ale też kontrolowane przez niego MIT i Hyperion, a grupa zamierza wprowadzić na giełdę medialną część (ma w portfelu m.in. telewizję ITV).
