Monopolista może mniej

MAŁGORZATA KRASNODĘBSKA-TOMKIEL
opublikowano: 2012-08-13 00:00

KOMENTARZ

Konkurencja umożliwia przedsiębiorcom działanie w warunkach gospodarki wolnorynkowej. Jednak występowanie w niektórych sektorach monopolu stwarza pola do nadużyć. Dlaczego? Dominanci mogą, wykorzystując swoją silną pozycję, szkodzić innym uczestnikom rynku, np. poprzez narzucanie dyskryminujących warunków umów albo nadmiernie wygórowanych lub rażąco niskich cen. Przyświeca im jeden cel — maksymalizacja zysku minimalnym kosztem. Skutkiem takich działań niejednokrotnie jest wyeliminowanie konkurencji albo niedopuszczenie do jej rozwoju.

UOKiK często napotyka na niedozwolone praktyki rynkowych dominantów — w 2011 r. wydaliśmy 72 decyzje z tego obszaru. Najwięcej przypadków nadużycia pozycji dominującej wykrywamy na rynkach lokalnych, w szczególności w sektorze usług użyteczności publicznej. Antykonkurencyjne praktyki dotyczą m.in. narzucania prywatnym przewoźnikom wysokich opłat za korzystanie z infrastruktury czy uciążliwych warunków umów odbioru ścieków i doprowadzania wody. Prawo antymonopolowe naruszają również spółdzielnie mieszkaniowe, które niezgodnie z prawem nie udostępniają zasobów sieci telekomunikacyjnych operatorom. W ten sposób ograniczają konkurentom dostęp do rynku, pozbawiając odbiorców możliwości wyboru usług świadczonych przez innych dostawców.

Obok przedsiębiorców działających na rynkach lokalnych przyglądamy się także tym, których usługi dostępne są dla kontrahentów i konsumentów w całym kraju. Na przykład, w tym roku zakończyliśmy dwa postępowania prowadzone przeciwko monopoliście gazowemu. Jedna z zakwestionowanych praktyk dotyczyła utrudniania przez PGNiG niektórym kontrahentom (głównie dużym odbiorcom przemysłowym) wypowiedzenie umowy dostarczania paliwa w przypadku zmiany sprzedawcy. Spółka dobrowolnie zobowiązała się do zmiany praktyki. W drugim przypadku PGNiG odmawiało zawarcia kompleksowej umowy sprzedaży gazu ze spółką NowyGaz. Wobec braku alternatywnych źródeł zaopatrzenia w paliwo gazowe spółka ta została pozbawiona możliwości rozwinięcia działalności konkurencyjnej wobec PGNiG. Praktyka ta miała realne przełożenie nie tylko na tego konkretnego przedsiębiorcę, ale także na interesy odbiorców gazu, którzy zostali pozbawieni możliwości zmiany dostawcy. Za nadużywanie pozycji dominującej ukaraliśmy PGNiG sankcją powyżej 60 mln zł.

Skutki działania rynkowych dominantów odczuwają najczęściej konsumenci oraz mali i średni przedsiębiorcy — kontrahenci albo potencjalni nabywcy ich dóbr i usług. Mając to na uwadze, organy ochrony konkurencji muszą być zdeterminowane w podejmowanych działaniach, aby nie dopuścić do sytuacji, gdzie dominujący podmiot systematycznie szkodzi konkurentom, którzy mogliby w warunkach rynkowych przyczynić się do rozwoju danego sektora gospodarki i wprowadzania nowych technologii.