Spośród ośmiu województw, uwzględnionych w ostatnim badaniu Cenatorium dla „Pulsu Biznesu” i Bankier.pl, tylko w dwóch ceny transakcyjne gruntów pod zabudowę jednorodzinną wzrosły o jednocyfrową wartość (w proc., IV kw. 2021 do IV kw. 2020): w woj. mazowieckim podrożały o 5,3 proc. — do 154,09 zł za m kw., a w woj. dolnośląskim o 9 proc. — do 105,4 zł. Największy wzrost cen działek budowlanych zanotowano w woj. wielkopolskim: o 23,2 proc.— do 116 zł za m kw. i małopolskim: o 22 proc. — do 142,27 zł.

Działki budowlane w granicach miast najbardziej podrożały w Łodzi: o 19 proc. — do 297,54 zł za m kw. i Gdańsku: o 15 proc. — do 647,41 zł. W większości miast wzrost cen był jednocyfrowy. Najmniejsze różnice cen odnotowano w Warszawie: o 2,2 proc. — do 794,15 zł za m kw. i Poznaniu: o 2 proc. — do 382,94 zł
Granica miasta
Zdaniem Tomasza Błeszyńskiego, doradcy rynku nieruchomości, to normalne, że wzrost cen gruntów jest większy w województwach niż w metropoliach.
— Gruntów pod zabudowę jednorodzinną w granicach miast jest bardzo mało i ich ceny już są bardzo wysokie. Run na działki budowlane koncentruje się więc poza granicami miast, gdzie ceny są dużo niższe i dlatego tam rosną one najszybciej — mówi Tomasz Błeszyński.
Dwucyfrowy wzrost średnich cen transakcyjnych we wszystkich badanych miastach nastąpił też w przypadku domów jednorodzinnych. Najmniej podrożały one w Warszawie, bo o 14,8 proc., ale to tutaj średnia cena w IV kw. sięgnęła rekordowych 9030 zł za m kw. Największy wzrost odnotowano w Lublinie — o 22,7 proc., gdzie średnia wyniosła 6132 zł.
Domy taniej od mieszkań
Wzrost cen domów i działek wynika z czynników ekonomicznych.
— Skoro mieszkania bardzo drożeją, szczególnie na rynku pierwotnym, a ktoś ma dużą rodzinę, to za te pieniądze znajdzie na rynku wtórnym kilkuletni dom z ładną działką. Gdy drożeją mieszkania, klienci zawsze poszukują innych rozwiązań, by zaspokoić potrzeby mieszkaniowe. Dlatego też interesują się domami jednorodzinnymi, które można kupić w porównywalnej cenie mieszkania lub nawet taniej — tłumaczy Tomasz Błeszyński.
Jego zdaniem podobnie jest z działkami. Kupienie działki i postawienie na niej prefabrykowanego domu modułowego maksymalnie w trzy miesiące jest łatwe i opłacalne ekonomicznie. Cena za metr kwadratowy prostego domu w konstrukcji szkieletowej rozpoczyna się średnio od 1500 zł, a komfort mieszkania w domu z kawałkiem działki jest wyższy niż na tzw. blokowisku.
Co prawda tuż po wybuchu pandemii zyskały na popularności mieszkania z ogródkami i tarasami w mieście, jednak zdaniem eksperta silniejszy i trwalszy jest trend przenoszenia się poza granice aglomeracji. Ludzie przeprowadzają się do miejscowości dobrze skomunikowanych z centrum miasta, m.in. dzięki kolei miejskiej, która działa np. w Warszawie, Trójmieście, Krakowie, Wrocławiu czy Łodzi.
— Dotyczy to zwłaszcza osób dojrzałych, zamożnych, posiadających większe rodziny. Młodzi na dorobku, zatrudnieni w korporacjach starają się szukać mieszkań blisko centrów miast i ich atrakcji. Oczywiście niewielu stać na mieszkanie w samym centrum — szczególnie dużych i drogich metropolii — dlatego też częściej wybierają mniej atrakcyjne, ale dużo tańsze dzielnice czy też ościenne miasta, tam kupując pierwsze mieszkanie. Natomiast w miarę bogacenia i stabilizacji życiowej wybierają raczej domy jednorodzinne położone w obrębie metropolii niż drogie mieszkania w centrum — twierdzi Tomasz Błeszyński.
W przypadku mieszkań największy wzrost średnich cen w IV kw. 2021 r. w stosunku do analogicznego okresu 2020 r. odnotowano dla średnich metraży: 35-60 oraz 60-80 m kw. W Krakowie np. za 1 m kw. mieszkania w przedziale 60-80 m płacono o 19,4 proc. więcej niż rok wcześniej. Najmniejszą podwyżkę zanotowano w Poznaniu — tylko 4,5 proc.
Ceny mieszkań o powierzchni 35-60 m kw. (w zł/m kw.)
| Miasto | IV kw. 2020 | IV kw. 2021 | Zmiana r./r. w proc. |
| Kraków | 8298 | 9481 | 14,3 |
| Olsztyn | 5612 | 6192 | 10,3 |
| Łódź | 5678 | 6225 | 9,6 |
| Gdańsk | 8853 | 9315 | 9,3 |
| Poznań | 7023 | 7641 | 8,8 |
| Wrocław | 7764 | 8350 | 7,6 |
| Warszawa | 9712 | 10413 | 7,2 |
| Lublin | 6593 | 7008 | 6,3 |
Źródło: Cenatorium
W przypadku popularnych wśród inwestorów mieszkań na wynajem małych lokali (do 35 m kw.) zanotowano jednocyfrowy wzrost. Największy — 9,6 proc. — odnotowano w stolicy, gdzie średnia cena transakcyjna za m kw. w IV kw. 2021 r. wyniosła 11 385 zł.
Ceny mieszkań o powierzchni do 35 m kw. (w zł/m kw.)
| Miasto | IV kw. 2020 | IV kw. 2021 | Zmiana r./r. w proc. |
| Warszawa | 10392 | 11385 | 9,6 |
| Olsztyn | 5912 | 6418 | 8,6 |
| Kraków | 9901 | 10647 | 7,5 |
| Łódź | 6298 | 6700 | 6,4 |
| Lublin | 7112 | 7461 | 4,9 |
| Poznań | 7893 | 8276 | 4,9 |
| Wrocław | 9102 | 9399 | 3,3 |
| Gdańsk | 10234 | 10347 | 1,1 |
Źródło: Cenatorium
Spadek średnich cen transakcyjnych w kategorii mieszkań o powierzchni przekraczającej 80 m kw. odnotowano tylko w Poznaniu i tylko o 1,1 proc., natomiast najwyższy ich wzrost nastąpił w Łodzi — o 14 proc.
Ceny mieszkań o powierzchni powyżej 80 m kw. (w zł/m kw.)
| Miasto | IV kw. 2020 | IV kw. 2021 | Zmiana r./r. w proc. |
| Łódź | 5023 | 5728 | 14,0 |
| Wrocław | 6871 | 7582 | 10,4 |
| Kraków | 8054 | 8864 | 10,1 |
| Gdańsk | 8098 | 8801 | 8,7 |
| Olsztyn | 4899 | 5303 | 8,2 |
| Lublin | 5987 | 6394 | 6,8 |
| Warszawa | 10789 | 11081 | 2,7 |
| Poznań | 6891 | 6815 | -1,1 |
Źródło: Cenatorium