Jutro wchodzi w życie kolejna nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych. Wprowadza szereg zmian istotnych dla firm ubiegających się o uzyskanie zamówienia. Nowe przepisy umożliwiają m.in. składanie środków odwoławczych przez organizacje przedsiębiorców, precyzują kwestie unieważniania przetargów, określają zasady wnoszenia oraz utraty wadium.
Od 10 stycznia 2002 r. będą obowiązywać nowe przepisy o zamówieniach publicznych. To już druga nowelizacja przeprowadzona w krótkim okresie. Poprzedni pakiet przepisów wszedł w życie 26 października 2001 r. Tak częste zmiany prawa dowodzą złego stanu tego sektora. Przetargi często są „ustawiane”. Potwierdzają to raporty Banku Światowego. Wynika z nich, że w Polsce najbardziej zagrożony korupcją jest sektor zamówień publicznych. Powodem tego są luki prawne i niedoskonałość przepisów umożliwiająca manipulowanie przetargami.
Komisje i oferty
Rozszerzeniu uległ krąg podmiotów uprawnionych do wnoszenia odwołań od decyzji zamawiającego. Dotąd to uprawnienie przysługiwało tylko oferentom. Od jutra decyzje przetargowe mogą zaskarżać także organizacje i zrzeszenia dostawców i wykonawców. Jeżeli wartość zamówienia przekracza 30 tys. EUR (105 tys. zł) obligatoryjne jest powoływanie komisji przetargowej. W skład komisji mogą wchodzić wyłącznie pracownicy zamawiającego. Zadaniem komisji przetargowych jest opiniowanie złożonych ofert. Wybór najkorzystniejszej oferty należy do kierownika jednostki zamawiającej.
— Regulacje te mogą budzić wątpliwości. Uważam, że nie należy ograniczać składu komisji przetargowych jedynie do pracowników zamawiającego. Niejasna jest też kompetencja komisji do „proponowania” wyboru oferty najkorzystniejszej, a nie wskazania takiej oferty — mówi Aldona Kowalczyk, radca prawny z kancelarii Salans Hertzfeld & Heilbronn.
Nowelizacja precyzuje przypadki unieważniania przetargów. Jeżeli unieważnienie nastąpi z winy zamawiającego, oferenci mogą ubiegać się o zwrot zasadnie poniesionych kosztów, w szczególności kosztów przygotowania oferty.
— Mimo że ta regulacja zmierza do ograniczenia przypadków unieważniania postępowań, to jednak wywołuje istotne problemy interpretacyjne. Nie określa np., kto będzie rozstrzygał o winie zamawiającego ani nie precyzuje, które koszty można uznać za uzasadnione, a które nie — twierdzi Aldona Kowalczyk.
Nową podstawą odrzucenia oferty jest popełnienie błędu przy obliczeniu proponowanej ceny.
— Oznacza to, iż nie będzie już można dokonywać żadnych poprawek w razie błędnego obliczenia ceny oferty, traktując ten błąd jako oczywistą omyłkę. Wydaje mi się, że zmiana ta nie zostanie oceniona pozytywnie — dodaje Aldona Kowalczyk.
Wadium
Nowe przepisy szczegółowo regulują kwestie wnoszenia, wycofywania i utraty wadium. Zamawiający zwróci wadium w przypadku upływu terminu związania ofertą, zawarcia umowy i wniesienia zabezpieczenia na poczet jej wykonania oraz w razie unieważnienia postępowania i rozstrzygnięcia protestów. W terminie 3 dni wadium zostanie zwrócone w przypadku wycofania oferty przed upływem terminu składania ofert oraz gdy dojdzie do odrzucenia oferty. Złożenie wniosku o zwrot wadium jest równoznaczne z utratą prawa do wniesienia protestu.
— Obowiązek wniesienia wadium będzie dotyczył zamówień o wartości przekraczającej 30 tys. EUR (105 tys. zł). W przypadkach zamówień o mniejszej wartości, wadium będzie wnoszone na żądanie zamawiającego — mówi Ryszard Sowiński.
Wadium będzie można wnosić w gotówce, poręczeniach, gwarancjach bankowych, gwarancjach ubezpieczeniowych, wekslach z poręczeniem wekslowym banku, czekach potwierdzonych. W uzasadnionych okolicznościach zamawiający może zwrócić się do dostawców i wykonawców o przedłużenie o 45 dni terminu związania ofertą . Oznacza to, że maksymalny czas związania ofertą wynosi 90 dni.
Nowe przepisy rozszerzają przypadki skreślania z listy arbitrów.
Arbitrzy nie mogą już być pełnomocnikami oferentów w postępowaniach odwoławczych. Dzięki temu jest szansa na zwiększenie bezstronności postępowań.
Okiem eksperta
Przedsiębiorcy mogą być zadowoleni
Uważam, że nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych wychodzi naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom przedsiębiorców. Jest kolejnym krokiem na drodze udoskonalania przepisów o zamówieniach publicznych. Jednak na dzień dzisiejszy trudno dokładnie ocenić, w jakim stopniu nowe regulacje ułatwią firmom starania o uzyskanie zamówienia publicznego. Niewątpliwie uczynią dotychczasowe procedury bardziej przejrzystymi i umożliwią skuteczniejszą kontrolę nad prawidłowością przeprowadzanych postępowań. Najistotniejszą nowością jest przyznanie organizacjom dostawców i wykonawców prawa do wnoszenia środków odwoławczych. Rozwiązanie to powinno mieć dyscyplinujący wpływ na zamawiających i będzie sprzyjać unikaniu błędów w trakcie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Ważnym i oczekiwanym rozwiązaniem jest przepis dotyczący komisji przetargowych. Wkrótce ukaże się rozporządzenie Rady Ministrów szczegółowo określające zasady powoływania członków komisji przetargowych i tryb ich funkcjonowania. Wyraźnie rozszerzono zasadę jawności procedur. Istotne jest wprowadzenie obowiązku wskazywania osoby odpowiedzialnej za przeprowadzenie postępowania oraz osób występujących w imieniu zamawiającego. Ważna dla firm jest możliwość załączania do protokołów wszelkich oświadczeń składanych przez uczestników postępowań. Zgodnie z nowymi przepisami, termin składania ofert jest teraz dniem ich otwarcia. Dzięki temu usunięto lukę czasową, która mogła ułatwiać pewne manipulacje.
Uważam, że nowa ustawa poprawia sytuację firm ubiegających się o uzyskanie zamówienia publicznego.
Tomasz Czajkowski
prezes Urzędu Zamówień Publicznych