Projekty, które mogły być współfinansowane z funduszy unijnych, dotyczyły takich inwestycji jak rozwój i poszerzenie mocy produkcyjnych, nakłady o charakterze IT, podwyższenie wiedzy i umiejętności pracowników, prace badawczo-rozwojowe (w tym wdrożenie nowych technologii) jak również inwestycje związane z efektywnością energetyczną. Firmy posiadające jasną strategię rozwoju, dobrze przemyślany i opracowany projekt inwestycji oraz sprawdzony zespół ludzi przygotowujących wniosek o dotacje bez trudu pozyskiwały środki z UE.
Bardzo ważnym czynnikiem w procesie pozyskiwania wsparcia UE jest udział instytucji finansowych (banków), które przede wszystkim muszą dobrze rozumieć biznes prowadzony przez firmę oraz znaczenie jakie dla strategii jej rozwoju stanowi wsparcie że strony UE. Fundamentalne znaczenie ma produktowe i procesowe przygotowanie instytucji do obsługi firm z zakresu projektów współfinansowanych przez UE i co się z tym łączy odpowiednia wiedza po stronie kadr obsługujących finanse przedsiębiorstw w tym zakresie.
W ramach mijającej perspektywy budżetowej podstawowy fundament wsparcia dla firm stanowiły bezzwrotne dotacje, odpowiadające bardzo często nawet 70 proc. wartości realizowanego projektu. Instrumenty o charakterze zwrotnym miały mniejszy udział, choć ich rola i popularność systematycznie rośnie między innymi za sprawą ich mnożnikowego charakteru umożliwiającego wykorzystanie stojących w tle funduszy w o wiele większym stopniu niż jest to możliwe w przypadku bezzwrotnej pomocy. Chęć zwiększenia w przyszłości zakresu oddziaływania funduszy pomocowych na gospodarkę sprawia, iż w przyszłej perspektywie budżetowej (do 2020 r.) będziemy mieli do czynienia ze wzrastającą liczbą instrumentów zwrotnych, czyli pożyczek, poręczeń i gwarancji. Dla firm planujących rozwój w oparciu o środki pomocowe stanowi to ważną informację i oznacza konieczność dostosowania się do nowych zasad unijnych.
Nie powinno być to trudne, gdyż już obecnie na rynku są dostępne tego typu instrumenty. Przykładem są chociażby poręczenia EFI udzielane w ramach programu CIP — Competitiveness and Innovation Program lub pożyczki celowe z opcją spłaty części kapitału ze środków unijnych. Przykładem tego drugiego jest popularny ostatnio Kredyt Technologiczny. Część udzielonego na ten cel kredytu jest umarzana ze środków pomocowych. Innym przykładem wysoce inteligentnego programu jest PolSEFF, który umożliwia firmie sfinansowanie przedsięwzięcia mającego na celu redukcje zużywanej w przedsiębiorstwie energii. W ramach programu przedsiębiorca otrzymuje bezpłatne doradztwo techniczne oraz celowy kredyt inwestycyjny bądź leasing (w ramach środków EBOR). Bonusem dla firmy realizującej przedsięwzięcie z zakresu efektywności energetycznej jest premia wypłacana przez EBOR w wysokości 10 proc. lub 15 proc. wartości otrzymanego finansowania.
Sądząc po popularności, jaką zdobyły wśród przedsiębiorców zarówno PolSEFF jak i Kredyt Technologiczny należy założyć, że w kolejnej perspektywie (2014 — 2020) instrumenty zwrotne będą się cieszyły jeszcze większą popularnością, a przedsiębiorcy nauczą się z nich korzystać równie szybko, jak to było w przypadku dotacji bezzwrotnych.
ADAM PARFINIEWICZ
członek zarządu, dyrektor Obszaru Obsługi Małych Przedsiębiorstw i Klientów Indywidualnych BNP Paribas Bank Polska SA