18 stycznia 2015 r. zmieni się ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Zostaną do niej wprowadzone rozwiązania mające usprawnić walkę prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z antykonkurencyjnymi praktykami. Choć dzień wejścia w życie nowelizacji może wydawać się odległy, warto już teraz zapoznać się z najważniejszymi zmianami.
Zmiany obejmą obecny program łagodzenia kar (leniency) pozwalający na uniknięcie bądź obniżenie kary za udział przedsiębiorcy w niedozwolonym porozumieniu. Od 18 stycznia przedsiębiorca niespełniający warunków całkowitego zwolnienia będzie mógł uzyskać dodatkowe obniżenie kary o 30 proc., jeśli poinformuje prezesa UOKiK o innym porozumieniu, którego był uczestnikiem. W zamierzeniu rozwiązanie to ma wywoływać tzw. efekt kuli śniegowej i doprowadzić do wzrostu wykrywalności niedozwolonych porozumień.
Zmienią się też przepisy o prowadzeniu kontroli i przeszukania przez prezesa UOKiK. Instytucje te zostaną rozdzielone (obecnie przeszukanie odbywa się w trakcie kontroli), a prawa i obowiązki kontrolowanych i kontrolujących zostaną doprecyzowane. Zmieni się też zakres uchybień uprawniających do nakładania kar za naruszenia podczas samej kontroli. W myśl nowych przepisów, prezes UOKiK będzie mógł nałożyć karę pieniężną w wysokości do 50 mln EUR, gdy przedsiębiorca uniemożliwi lub utrudni rozpoczęcie lub przeprowadzenie kontroli czy też przeszukania. Dotychczas kara ta groziła za brak współdziałania podczas kontroli, co w praktyce powodowało wiele rozbieżności interpretacyjnych w związku z niejednoznacznością tego określenia.
Nowe przepisy wprowadzą instytucję dobrowolnego poddania się karze (settlements) oraz możliwość stosowania tzw. środków zaradczych. Pierwsza instytucja, wzorowana na rozwiązaniu unijnym, zakłada możliwość ugodowego zakończenia postępowania wobec przedsiębiorcy w zamian za obniżenie kary o 10 proc. Jeśli chodzi o środki zaradcze, to prezes UOKiK w decyzji stwierdzającej naruszenie zakazu praktyk ograniczających konkurencję będzie mógł nakazać przedsiębiorcy określone działanie polegające np. na zmianie umowy lub udzieleniu licencji. W szczególnych przypadkach będzie można zastosować środki wpływające na strukturę przedsiębiorcy poprzez powierzenie mu wykonywania określonej działalności w określony sposób.
Wprowadzona zostanie również możliwość nakładania kar do wysokości 2 mln zł na osoby zarządzające za umyślne naruszenie zakazu zawierania porozumień. Ponadto zostanie wydłużony okres przedawnienia. Obecnie nie wszczyna się postępowania, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano stosowania praktyki, upłynął rok. Od stycznia okres ten zostanie wydłużony do 5 lat. Co ważne, okres 5 lat nie znajdzie zastosowania do praktyk, które zostaną zaprzestane do dnia wejścia w życie nowelizacji.
Nadchodzące zmiany wpisują się w światową tendencję zwiększania uprawnień organów antymonopolowych oraz wprowadzania surowszych kar oraz odpowiedzialności osób fizycznych za naruszenia prawa konkurencji. Praktyka stosowania nowych rozwiązań pokaże, na ile faktycznie usprawnią one wykrywanie antykonkurencyjnych praktyk. Natomiast możliwość nakładania kar na osoby zarządzające oraz wydłużony okres przedawnienia antymonopolowego z pewnością spowodują wzmożone zainteresowanie przedsiębiorców weryfikacją zgodności ich praktyk z prawem konkurencji.