Czytasz dzięki

Państwowe spółki kluczowe w walce z kryzysem

  • Materiał partnera
opublikowano: 26-08-2020, 22:00

W sytuacji zapaści spowodowanej zamknięciem gospodarki w dobie koronawirusa spółki skarbu państwa nie tylko stabilizują funkcjonowanie strategicznych obszarów ekonomii, ale też przyczyniają się do szybszego wychodzenia z kryzysu — twierdzą eksperci Banku Pekao SA. Skutkiem pandemii COVID-19 jest głęboka recesja. Główną rolę w jej przezwyciężeniu odgrywa państwo, które oferuje wsparcie, podejmuje konieczne ryzyko i wiele działań ukierunkowanych na przezwyciężenie zapaści gospodarczej — wskazują ekonomiści Banku Pekao w raporcie „Siła napędowa czy hamulec rozwoju? Rola spółek skarbu państwa w kontekście kryzysu COVID-19”.

Rola państwa

BEZPIECZNA OAZA: Spółki skarbu państwa sprawdzają się zwłaszcza w warunkach kryzysowych, wpływając łagodząco na oddziaływanie czynników kryzysu na kondycję gospodarki — uważa Ernest Pytlarczyk, główny ekonomista Banku Pekao SA.
Zobacz więcej

BEZPIECZNA OAZA: Spółki skarbu państwa sprawdzają się zwłaszcza w warunkach kryzysowych, wpływając łagodząco na oddziaływanie czynników kryzysu na kondycję gospodarki — uważa Ernest Pytlarczyk, główny ekonomista Banku Pekao SA. Fot. ARC

Ten rok jest w gospodarce czasem gigantycznych niespodzianek, bezprecedensowo głębokiej recesji, ale też szybkiej i kompleksowej odpowiedzi państwa. Już na początku kryzysu wywołanego COVID-19 rządy krajów G20 przeznaczyły 3,5 proc. PKB na działania pomocowe, czyli aż siedem razy więcej niż w pierwszych miesiącach globalnego kryzysu finansowego z 2008 r.

Najgłębszy od wielu dekad spadek globalnego PKB to efekt uboczny pandemii. Środki zaradcze przyjęte przez państwo w walce z COVID-19 nie tylko łagodzą skutki zapaści, ale też mają przyspieszyć odbicie gospodarcze i zapobiec masowym upadkom przedsiębiorstw oraz gwałtownemu wzrostowi bezrobocia. W dążeniu do osiągnięcia tych celów państwa dysponują całym katalogiem instrumentów — od bezpośredniego zarządzania posiadanym i kontrolowanym przez siebie majątkiem (pomoc selektywna i w skali mikro), po rozmaite instrumenty polityki fiskalnej i monetarnej (pomoc powszechna i w skali makro).

W realizacji pakietów pomocowych ważną rolę odgrywają te spółki skarbu państwa, które należą do grona największych firm. Cechują się one relatywnie większą odpornością na kryzys. Spółki te przyczyniają się też do realizacji celów polityki gospodarczej państwa — w okresie kryzysu pomagają w łagodzeniu skutków recesji.

Państwowe koncerny

Silna obecność państwa, zwłaszcza w sektorach o strategicznym znaczeniu gospodarczym, jest zjawiskiem powszechnym nie tylko w krajach wysokorozwiniętych, ale i w gospodarkach wschodzących. W państwach OECD 26 proc. firm państwowych działa w sektorze finansowym, 21 proc. w energetyce, 18 proc. w transporcie, a 11 proc. w sektorze wydobywczym. Światowe przykłady pokazują, że w krajach rozwiniętych udział państwa koncentruje się najczęściej w branżach o strategicznym znaczeniu dla gospodarki.

Za pośrednictwem spółek państwowych rządy skutecznie realizują różne cele polityki gospodarczej. Choć większościowemu udziałowi Skarbu Państwa w sektorze przedsiębiorstw przypisuje się wiele negatywnych cech, np. nieefektywne zarządzanie, to jednak liczne przykłady pokazują, iż może też on być platformą przyspieszenia wzrostu gospodarczego. Wiele firm państwowych umiejętnie wykorzystuje powiązania właścicielskie i związane z nimi wsparcie publiczne do budowania wiodącej pozycji w gospodarce.

Aż 11 z 15 największych pracodawców w Polsce to firmy państwowe, które łącznie zatrudniają ponad 400 tys. osób. Należą do kręgu największych podatników. W 2018 r. 15 największych firm państwowych zapłaciło łącznie ok. 10 mld zł podatku od dochodów. Stanowiło to 22 proc. wszystkich wpływów z CIT do budżetu państwa i odpowiadało łącznemu udziałowi wpłat podatku CIT od wszystkich dużych firm prywatnych w Polsce.

Główni inwestorzy

Choć w portfelu spółek zarządzanych przez skarb państwa znajduje się wiele problematycznych podmiotów, z których część jest nierentowna i nadmiernie zadłużona, to jego zasadniczy trzon stanowią silne kapitałowo i zyskowne koncerny. Są to również czołowi inwestorzy w kraju, których aktywność ma duży wpływ na rozwój polskiej gospodarki. W 2019 r. wartość nakładów inwestycyjnych tego rodzaju firm, notowanych na GPW, przekroczyła 37 mld zł, co pod względem wartości odpowiada aż za 70 proc. kapitału, jaki spółki giełdowe przeznaczyły w ub.r. na inwestycje. Zdaniem analityków Banku Pekao SA w najbliższej przyszłości należy wykorzystać potencjał inwestycyjny spółek skarbu państwa i ukierunkować go na wsparcie rozwoju innowacyjności. Koncentracja kapitału na inwestycjach w zaawansowane technologie, zwiększoną współpracę z ośrodkami badawczo-rozwojowymi oraz aktywność w zakresie zagranicznych fuzji i przejęć może być kołem zamachowym dalszego rozwoju tych spółek, ale też wpływać stymulująco na całą polską gospodarkę. Firmy kontrolowane przez skarb państwa mogą też stać się platformą ekspansji zagranicznej polskiego kapitału i zarazem gwarantem kontynuacji szeroko zakrojonych działań inwestycyjnych w kraju. Firmy te od lat aktywnie wspierają działalność kulturalną i rozrywkową, które szczególnie ucierpiały w tym roku.

Agenci zmiany

Analitycy Banku Pekao są zdania, że przedmiotem dyskusji powinna być nie tyle sama zasadność obecności państwa w sektorze przedsiębiorstw, ile wybór i sposób wdrażania działań mających na celu maksymalizację efektywności ich działania. Przykładem dążenia do podniesienia efektywności koncernów państwowych jest choćby decyzja o fuzji spółek paliwowo-energetycznych, tak by z Orlenu i Lotosu, a w dalszej kolejności z PGNiG, powstał jeden organizm zdolny do realizacji synergii biznesowych i konkurencji międzynarodowej. Do utrzymania tendencji wzrostowej polskiej gospodarki niezbędne jest podniesienie zdolności największych firm do międzynarodowej konkurencyjności m.in. przez rozwój nowoczesnych gałęzi przemysłu, zwiększenie wytwarzanej wartości dodanej, postęp technologiczny czy internacjonalizację działalności. Działania te wymagają znacznych nakładów inwestycyjnych.

Wiodące polskie przedsiębiorstwa państwowe mogą odgrywać tu rolę podobną do tej, jaką przyjmują ich odpowiedniki w szybko rozwijających się państwach azjatyckich. Biorąc pod uwagę panujące w naszym kraju uwarunkowania oraz wyzwania stojące przed polską gospodarką, państwo w szczególny sposób powinno się obecnie skoncentrować — podkreślają eksperci Banku Pekao — na ukierunkowaniu działalności spółek skarbu państwa na rozwój nowoczesnej gospodarki. W jaki sposób? Choćby przez zaangażowanie ich w proces budowy ekosystemu nowoczesnych start- -upów czy zwiększenie aktywności na rynku międzynarodowych M&A (Mergers and Acquisitions).

OKIEM EKSPERTA

Silne kapitałowo i zyskowne koncerny państwowe stabilizują gospodarkę

ERNEST PYTLARCZYK, główny ekonomista Banku Pekao SA

Własność państwowa w sektorze przedsiębiorstw sprawia, że podmioty te charakteryzują się specyficznymi cechami. Dominantę w sektorze spółek skarbu państwa stanowią silne kapitałowo, zyskowne i dynamicznie rozwijające się koncerny, które zaliczane są do grona największych firm w kraju. Wśród wszystkich podmiotów gospodarczych należą też do tej grupy podatników, która każdego roku systematycznie odprowadza największe kwoty do budżetu państwa. Wobec silnego rozdrobnienia kapitału prywatnego, dzięki dużej skali swojego działania, stanowią one również swoistą przeciwwagę dla dominujących na krajowym rynku dużych koncernów międzynarodowych. Dodatkowo koncerny państwowe są dużymi i pewnymi pracodawcami. Zapewniają stabilne zatrudnienie, przez co częściowo amortyzują turbulencje na rynku pracy, a obecnie negatywne skutki recesji. Należy mocno podkreślić, że spółki skarbu państwa sprawdzają się zwłaszcza w warunkach kryzysowych, wpływając łagodząco na oddziaływanie czynników kryzysu na kondycję gospodarki. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera kwestia stabilności ich działania i aspekt możliwości inwestycyjnych. Wiele z nich cechuje się relatywnie dużą odpornością na kryzys i determinacją w utrzymaniu wysokiej aktywności w zakresie inwestycji prorozwojowych. Przykładem stabilizującego gospodarkę wpływu własności państwowej jest sektor bankowy. Jest on często odpowiedzialny za dystrybuowanie środków pomocowych w czasie kryzysu, co wprost przekłada się na ratowanie gospodarki i przyspieszenie wyjścia z recesji. Tę prawidłowość potwierdzają również pierwsze miesiące obecnego kryzysu wywołanego epidemią koronawirusa. Spółki skarbu państwa nie tylko podjęły doraźną walkę ze skutkami pandemii, ale też udzielają wsparcia, m.in. szpitalom.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: PARTNEREM PUBLIKACJI JEST BANK PEKAO S.A.

Polecane