Firma towarowa ostrożnie testuje możliwość przewozu osób. Ryzyko jest duże — można nic nie zyskać, a stracić rynek towarów.
PCC Rail Szczakowa, jeden z największych prywatnych przewoźników towarów koleją, rozważa uruchomienie przewozu pasażerów. Miałaby się tym zająć spółka zależna — Kolej Nadwiślańska. Na razie projekt jest w powijakach, ale przygotowania trwają.
Podchody
Mieczysław Olender, prezes Szczakowej, zastrzega jednak, że nic nie jest przesądzone. Przewoźnik sprawdza zainteresowanie rynku.
— W ciągu miesiąca podejmiemy decyzję, czy wchodzimy w to przedsięwzięcie czy z niego rezygnujemy. Prowadzimy rozmowy z samorządami, które są zainteresowane współpracą, bo z samych wpływów za bilety na pewno nie utrzymalibyśmy spółki. Równolegle szukamy za granicą używanego taboru, który będzie spełniał polskie warunki — wylicza Mieczysław Olender.
Przewoźnik myśli o reaktywacji kilku wybranych linii na Śląsku, a być może także w innych regionach. Jeśli się zdecyduje, połączenia zaczną działać pod koniec roku.
— Ryzyko jest jednak duże, choćby dlatego że trudno ocenić potencjalne zainteresowanie pasażerów. Zakup trzech używanych szynobusów do obsługi jednej linii to wydatek rzędu 2 mln zł. Zastanawiamy się, czy nie lepiej zainwestować je w rynek towarowy — mówi prezes Olender.
Priorytety
Szczakowa to nie pierwszy przewoźnik towarów, który robi przymiarki do przewozu osób. Rozmowy z samorządami ma już za sobą konkurent z branży, PTKiGK Rybnik. Na razie jednak ten temat zszedł na dalszy plan. Wszystkie firmy ofensywę i defensywę skoncentrowały na podstawowym dla siebie rynku przewozów towarowych.
— Rozpoczęła się wojna cenowa. Przewoźnicy walczą już nie tylko z monopolistą — PKP Cargo, ale także między sobą. To jest obszar, którego teraz trzeba pilnować — mówi Bogdan Tofilski, dyrektor marketingu w PTKiGK Rybnik.
Zdaniem ekspertów, marże przewoźników spadły średnio o 10 proc.
— Wszyscy przewoźnicy dopłacają do usług, bo jest ogromna nadpodaż. Doszliśmy do pewnego etapu i utknęliśmy, bo rynek przewozów nie rozwija się tak intensywnie — potwierdza Mieczysław Olender.
CTL Logistics, największa prywatna firma w branży, wystarała się o licencję na przewóz osób aż dla dwóch spółek z grupy. Na razie z nich nie skorzysta.
— Prowadzimy rozmowy z kilkoma regionami, ale nie ukrywam, że dzisiaj priorytetem są dla nas przewozy międzynarodowe. Nowe obszary to sposób na przełamanie pata w kraju i doświadczenie przygotowujące do otwarcia granic w przewozach kolejowych — podkreśla Krzysztof Niemiec, członek zarządu CTL Logistics.
Motywacja
Przygotowują się do tego także firmy zagraniczne. Jedna z najświeższych licencji trafiła w ręce firmy Freightliner PL, polskiej spółki jednego z czterech największych brytyjskich przewoźników towarów. Nowy konkurent na razie mości sobie gniazdo. Licencja pozwala mu na transport towarów oraz osób.
— Nie chcemy jeszcze komentować naszych planów — mówi Emil Dembiński, wicedyrektor zarządzający Freightliner PL.
I dodaje, że firma najpierw skupi się na rynku towarowym.
W 2010 r. europejski rynek pasażerski zacznie się uwalniać. Sama możliwość nie jest wystarczającym powodem do rozpoczęcia działalności przez nowych operatorów, ale kilka firm traktuje to jako okazję i zabezpiecza tyły. Licencje na przewóz koleją zdobyły już trzy firmy transportu autobusowego — z Poznania, Zielonej Góry i Wrocławia.
— Samorządy mogą, ale nie ogłaszają przetargów, bo nie ma przewoźników poza PKP. Nowi nie zaczynają działać, bo to dziś zbyt ryzykowne. Przewozy towarowe mają charakter rynkowy — jest konkurencja, jest zysk. Jeśli zmienią się zasady finansowania, to i w pasażerskich pojawi się konkurencja — mówi Włodzimierz Rydzkowski z katedry polityki transportowej Uniwersytetu Gdańskiego.
Okiem eksperta
Wiele musi się zmienić
Prywatni operatorzy pojawią się, gdy będzie lepszy system kontraktowania i finansowania przewozów. Żaden z nich nie podejmie ryzyka bez gwarancji wieloletniego kontraktu. Zgodnie z nowymi przepisami, samorząd będzie miał obowiązek zawarcia co najmniej 3-letniej umowy. To jednak za krótko. Ten okres powinien być wydłużony do 7, a z czasem do 10 lat. Obecny sposób opłacania przewozów nie daje nawet gwarancji pokrycia kosztów. Część środków powinna trafiać do regionów, proporcjonalnie do wielkości przewozów, z budżetu państwa, a dodatkowe — w taki sposób, aby mobilizować samorządy do dołożenia z własnej kasy.
Adrian Furgalski, Zespół Doradców Gospodarczych TOR