Plan jest, teraz trzeba działań

Marcin Bołtryk
opublikowano: 2011-10-06 00:00

PKP do likwidacji. Powołanie niezależnego zarządcy torów. Dalsza liberalizacja i remonty, remonty, remonty. Oto zadania dla nowej kadencji

Polska kolej potrzebuje radykalnych działań. W przeciwnym wypadku najbardziej liberalny rynek kolejowy Europy nie wykorzysta potencjału. Dziesięciolecia zaniedbań wespół z kulawym prawem to węzeł, którego nie da się rozplatać jedną decyzją. Co więcej, zdaniem wielu przedstawicieli rynku kolejowego ciężko sobie poradzić z tym ambarasem przez cztery lata. Potrzeba zmian prawa i myślenia, potrzeba pieniędzy. A nade wszystko rozwagi. Ale od czego zacząć?

Prawo, własność i likwidacja

W opinii Adriana Furgalskiego, dyrektora w Zespole Doradców Gospodarczych TOR, nowa kadencja powinna zacząć od przygotowania nowych regulacji prawnych.

— Chodzi o nową ustawę o transporcie i bezpieczeństwie kolejowym, ustawę o infrastrukturze kolejowej oraz ustawę wygaszającą ustawę restrukturyzacyjną PKP z 2000 r. Ustawa o infrastrukturze powinna przenieść na własność skarbu państwa linie i budynki kolejowe, służące prowadzeniu ruchu wraz z gruntami pod nimi, a także dworce kolejowe. Otwarta byłaby możliwość przejmowania dworców i linii niepaństwowych przez samorządy. PKP PLK stałyby się urzędem administracji rządowej, który zarządzałby siecią kolejową i prowadził inwestycje na podstawie kontraktu z ministrem infrastruktury — opowiada Adrian Furgalski.

Kolejne działania? Według Adriana Furgalskiego to postawienie PKP SA w stan likwidacji. Wszystkie spółki z Grupy PKP powinny trafić pod kuratelę ministra skarbu, który to dokończyłby ich prywatyzacji.

— Konieczne jest przeanalizowanie przez państwo i samorządy wojewódzkie sytuacji Przewozów Regionalnych i wybranie najkorzystniejszych ekonomicznie i najlepszych dla pasażerów wariantów rozwoju spółki: restrukturyzację w obecnym kształcie, podział na kampanie przewozowe bądź prywatyzację jednego dużego podmiotu — dodaje Adrian Furgalski.

Podkreśla, że konieczne jest utrzymanie zaangażowania pieniędzy z budżetu i UE w modernizację dworców. Potrzeba również zwiększenia wydatków na utrzymanie i remonty linii kolejowych (do 7-8 mld zł docelowo rocznie), z równoczesnym obniżeniem stawek za dostęp do torów o przynajmniej 30 proc., co pozwoliłoby konkurować z transportem drogowym.

— I jeszcze jedno. W najbliższej perspektywie finansowania UE 2014-2020 należy zaniechać budowy Kolei Dużych Prędkości w Polsce, a skoncentrować się na odbudowie ciągów towarowych i przystosowaniu linii między głównymi ośrodkami do prędkości 160 km/h — mówi Adrian Furgalski.

Równowaga w wytycznych

Unia Europejska, wydając w marcu tzw. trzeci pakiet kolejowy, nakreśliła kierunek rozwoju polityki transportowej w Europie. Dokument stawia na równowagę w transporcie m.in. przez znaczący rozwój kolei jako bardziej ekologicznej i bezpiecznej formy transportu. Jak tego dokonać w Polsce?

— Polski rynek kolejowy wymaga przede wszystkim liberalizacji i inwestycji w infrastrukturę — uważa Hans-Georg Werner, prezes DB Schenker Rail Polska. Stan infrastruktury kolejowej jest niezadowalający. Polska ma jedną z najgorszych sieci kolejowych w Europie i zarazem jedne z najwyższych opłat za dostęp do niej.

— Jeśli kolej chce efektywnie konkurować z innymi rodzajami transportu, potrzebuje infrastruktury dobrej jakości, gdzie tzw. prędkość handlowa pociągów i możliwy maksymalny nacisk na oś będą większe od obowiązujących wartości. Przede wszystkim należy zwiększyć dofinansowanie zarządcy (PKP PLK) z budżetu państwa, docelowo osiągając preferowany wskaźnik podziału środków inwestycyjnych 40 proc. na kolej, 60 proc. na drogi — przekonuje Hans-Georg Werner. Istotnym, według przedstawicieli spółek kolejowych, zadaniem dla nowej administracji państwowej jest dalsza liberalizacja rynku — chociaż Jacek Bieczek, prezes CTL Logistics, stwierdził kiedyś w wywiadzie dla „Pulsu Biznesu”, że polski rynek kolejowy jest jednym z najbardziej liberalnych w Unii Europejskiej: w rękach przewoźników prywatnych znajduje się około 20 proc. naszego rynku.

— Polska to jeden z najbardziej otwartych krajów, sprzyjający powstawaniu i rozwojowi prywatnych firm — mówił w wywiadzie Jacek Bieczek.

Dalsze uwalnianie

Mimo tej opinii mamy jeszcze wiele do zrobienia. — Jako przewoźnik europejski działamy w wielu krajach. W każdym proces liberalizacji jest mniej lub bardziej zaawansowany. W Polsce nadal spotykamy się z ograniczeniami. Na przykład niektórymi ważnymi częściami sieci kolejowej zarządza przewoźnik, a nie podmiot prawnie powołany do tego celu.

Zrozumiałe, że w najlepszym interesie przewoźnika nie leży udostępnianie pozostałym uczestnikom rynku tych elementów sieci na jednolitych zasadach dla wszystkich. Taka sytuacja nie sprzyja rozwojowi kolei, której głównym konkurentem są samochody ciężarowe — twierdzi Hans-Georg Werner. Dodaje, że wprowadzenie opłat dla transportu drogowego to krok w dobrym kierunku, ponieważ pozwala stworzyć jednakowe warunki rynkowe dla wszystkich. Pozytywnie ocenia także stałe dofinansowanie z budżetu zarządcy infrastruktury. — Nadal jednak to dofinansowanie nie jest wystarczające — sumuje Hans-Georg Werner.