Kilkakrotnie wzrośnie maksymalna grzywna od komornika za utrudnianie mu jego zadań i niewywiązywanie się wobec niego z obowiązków nałożonych na dłużników i pracodawców zadłużonych pracowników. Wchodząca w życie w czwartek, 3 maja 2012 r., nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego (KPC) zapowiada, że za nieuzasadnioną odmowę udzielenia wyjaśnień lub informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji osoba odpowiedzialna może być na wniosek wierzyciela lub z urzędu ukarana grzywną do 2 tys. zł.
Przed zmianami w kodeksie nie mogła ona przekroczyć 500 zł. W taki sam sposób karane jest udzielanie informacji lub wyjaśnień świadomie fałszywych. Ponadto grzywnę można nałożyć na dłużnika, który nie powiadomi organu egzekucyjnego o zmianie miejsca swojego pobytu.
Po zawiadomieniu go o wszczęciu egzekucji musi on w ciągu 7 dni informować o każdej takiej zmianie, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. Komornik może żądać wspomnianych wyjaśnień od uczestników postępowania, a także zasięgać informacji od organów administracji publicznej, podatkowych, rentowych, banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, przedsiębiorstw maklerskich, organów spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych oraz innych podmiotów zarządzających mieszkaniami i lokalami użytkowymi, jak również innych instytucji i osób nieuczestniczących w postępowaniu.
Odpowiedzialność karna
Zasadą jest przy tym, że jeżeli żądanie udzielenia wyjaśnień lub informacji skierowano do osoby prawnej lub innej organizacji, ukaraniu grzywną podlega jej pracownik odpowiedzialny za udzielenie wyjaśnień lub informacji, a gdy ustalenie takiej osoby jest utrudnione, karze podlega jej kierownik.
Co ważne, grzywna od komornika nie zwalnia osób ukaranych od odpowiedzialności karnej za niedopełnienie lub przekroczenie obowiązków służbowych. Przy okazji warto wiedzieć, że nowelą KPC wprowadzono zmiany w kodeksie karnym.
Zgodnie z nimi kara więzienia od 3 miesięcy do 5 lat będzie groziła za udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela nie tylko przez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążanie albo uszkadzanie składników swojego majątku zajętego lub zagrożonego zajęciem, lecz także za usuwanie znaków zajęcia.
Grzywny dla pracodawców
Do 2 tys. zł ( z obecnych 500 zł) wzrośnie także maksymalna grzywna dla pracodawców, którzy nie wywiązują się ze swoich obowiązków związanych z egzekucją wierzytelności z wynagrodzeń ich pracowników.
Kara grozi np. za niezłożenie w ciągu 7 dni oświadczenia o wysokości wynagrodzenia zadłużonego pracownika, terminie przekazania zajętych kwot i ewentualnych roszczeniach osób trzecich do zajmowanego wynagrodzenia. Pracodawca ma też m.in. obowiązek informowania komornika i wierzyciela o zmianie określonych danych i odnotowania zajęcia w świadectwie pracy, jeżeli długu nie spłacono.
Pracodawcy powinni też liczyć się z grzywną od komornika, jeżeli wypłacą zajęte wynagrodzenie pracownikowi. Obecnie prawo nie przewiduje za to kar. Według ustawodawcy zmiany powinny wzmocnić efektywność obowiązującego systemu egzekucji.
Obecne progi kwotowe kar nie przystają do dzisiejszych warunków i odbiegają od stosowanych w porównywalnych systemach prawnych innych krajów.
Ważniejsze zmiany w postępowaniu cywilnym od maja 2012 r.
- likwidacja postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych i poddanie ogólnym regułom procesowym sporów między przedsiębiorcami związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
- obowiązek przytaczania bez zwłoki okoliczności faktycznych sprawy i dowodów przez strony i uczestników postępowania. Strony będą mogły przedstawiać materiał dowodowy do zamknięcia rozprawy, ale spóźnione twierdzenia i dowody z wyjątkami nie będą brane pod uwagę przez sąd
- skreślenie zasady, że proces cywilny jest umarzany w razie ogłoszenia upadłości pozwanego obejmującej likwidację jego majątku w przypadku, gdy postępowanie dotyczy masy upadłości
- informowanie na stronach internetowych Krajowej Rady Komorniczej o uproszczonych egzekucjach z nieruchomości, wszczęciu egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, a także o wszczęciu egzekucji przez zarząd przymusowy
- obwieszczenia o licytacji nieruchomości ogłaszane są nie tylko w budynku sądowym i w lokalu organu gminy oraz dzienniku poczytnym w danej miejscowości, ale także na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej (obowiązuje od 6 stycznia 2012 r.).
- egzekucja świadczeń niepieniężnych, w przypadku gdy dłużnik nie wykonuje czynności nakazanej wyrokiem sądu, której inna osoba nie może za niego wykonać (np. wydanie rzeczy ruchomej), a której wykonanie zależy wyłącznie od jego woli — sąd na wniosek wierzyciela będzie mógł nakazać dłużnikowi zapłatę określonej kwoty na rzecz wierzyciela za zwłokę, co ma zrekompensować wierzycielom przedłużające się oczekiwanie na spełnienie świadczenia — grzywna może wynieść 10 tys. zł, chyba że dwukrotne wymierzenie grzywny jest nieskuteczne (łącznie w tej samej sprawie kara nie może przewyższać 1 mln zł)
- wyższe maksymalne grzywny nakładane przez komorników: za nieuzasadnioną odmowę wyjaśnień — wzrost z 500 zł do 2000 zł, za przeszkadzanie czynnościom komornika — z 200 zł do 1000 zł, za nieudzielenie informacji przez pracodawcę związanych z egzekucją wierzytelności z wynagrodzenia za pracę z 500 zł do 2000 zł.