Polska resortowa górą

Jarosław Królak
opublikowano: 2009-09-11 00:00

Rządowe Centrum Legislacji miało tworzyć nowe projekty ustaw.

Podatnicy podwójnie płacą za wygodę rządowych prawników

Rządowe Centrum Legislacji miało tworzyć nowe projekty ustaw.

Na chęciach się skończyło. Rządzą resorty.

Nie działa nowy system tworzenia rządowych ustaw. W ciągu prawie pół roku zatrudniające aż 90 prawników Rządowe Centrum Legislacji (RCL) nie stworzyło ani jednego projektu ustawy — jak przewidywała reforma.

— Nie opracowaliśmy jeszcze żadnego projektu ustawy na podstawie założeń przygotowanych przez ministerstwa. Uczymy się nowego systemu, który jest na etapie rozruchu — przyznaje Maciej Berek, prezes RCL.

Projekty nadal są pisane przez ministerialnych urzędników, którzy dostają na to zgodę… RCL. I gdzie tu miejsce na tanie państwo? — pytają retorycznie eksperci.

Lawirują jak się da

1 kwietnia 2009 r. miał zniknąć od lat krytykowany "resortowy" system tworzenia rządowych projektów ustaw. Ministerstwa miały przedstawiać tylko założenia do zmian, zaś pisanie konkretnych projektów miało być zadaniem profesjonalnych legislatorów z RCL. Premier Donald Tusk zapewniał, że będzie to przełomowa reforma. Miało zniknąć niechlujstwo prawne, niejasność i sprzeczność regulacji. RCL zatrudniło nawet 20 dodatkowych prawników.

Sprawdziliśmy funkcjonowanie nowego systemu. Na stronach internetowych resortów można znaleźć mnóstwo projektów, które powstały z pominięciem nowych zasad. Prym w tym wiedzie Ministerstwo Finansów. Od kwietnia do września jego urzędnicy samodzielnie, bez wcześniejszego przedstawienia założeń, opracowali kilkanaście projektów ustaw.

— Prace legislacyjne w Ministerstwie Finansów prowadzone są zgodnie z przepisami dotyczącymi uzyskiwania zgody na ich samodzielne opracowanie — wyjaśnia Magdalena Kobos, rzeczniczka resortu.

Maciej Berek to potwierdza.

— W uzasadnionych przypadkach możemy na piśmie zgodzić się, by ministerstwo pominęło założenia i stworzyło projekt ustawy samodzielnie — mówi prezes RCL.

Jego zgoda miała być wyjątkiem, ale stała się regułą. Ministerstwa nadużywają tej furtki i często występują o zgodę na samodzielne pisanie ustaw. Co zastanawiające, prezes RCL ochoczo na to przystaje. Wydał im już 26 takich zgód. Najwięcej resortowi finansów (7), sprawiedliwości (4), infrastruktury (3) i gospodarki (2).

— Urzędnikom chyba trudno jest przestawić się na nowy system. Niejednokrotnie bywało, że najpierw przedstawiali gotowy projekt, a dopiero później była mowa o założeniach do niego. Rozsądek i ekonomika legislacyjna wskazywały w takich przypadkach wyrażenie zgody na pominięcie założeń i przedstawienie gotowego projektu przez resort. Musimy też brać pod uwagę cel, jaki dana regulacja ma osiągnąć, i nie możemy dopuścić do przewlekłości procesu tworzenia ustaw — tłumaczy szef RCL.

Nie tak miało być

Zdaniem prof. Witolda Modzelewskiego, byłego wiceministra finansów, mamy do czynienia z legislacyjną partyzantką resortów.

— Urzędnicy po prostu nie chcą oddać władzy, jaką jest tworzenie prawa. Liczą, że politycy przyklepią wszystko, co się im przedłoży, nawet z pominięciem nowych reguł. To, co się dzieje, to zwykłe wygodnictwo RCL, a resorty są usatysfakcjonowane, że działają po staremu. Przez to wpływ na kształt projektów ciągle mają rozmaici lobbyści, a przepłacają za to wszyscy podatnicy — mówi Witold Modzelewski.

Katarzyna Urbańska z PKPP Lewiatan nie kryje rozczarowania.

— Popieraliśmy wprowadzenie tej reformy. Wiązaliśmy z nią ogromne nadzieje na poprawę jakości prawa. Na razie nic z tego nie wynika. Resorty omijają nowe reguły gry. Ponadto unikają konsultacji społecznych projektów, do czego zobowiązuje ich prawo. Szczególnie oporny jest resort finansów — mówi ekspertka Lewiatana.

Adam Szejnfeld, wiceminister gospodarki, nie jest zachwycony.

— Założenia były takie, że resorty piszą projekty tylko wtedy, gdy ich eksperci mają większą wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie niż legislatorzy RCL. Uważam, że RCL nie powinno tak często udzielać zgody ministerstwom — mówi wiceminister.

Szef RCL deklaruje poprawę sytuacji.

— Dajemy sobie czas do końca roku na pełne uruchomienie nowego systemu. Jeśli tak się nie stanie, to będziecie mogli napisać, że poniosłem porażkę — mówi Maciej Berek.

Sprawdzimy.

0

Tyle rządowych projektów ustaw stworzyło RCL od 1 kwietnia 2009 r...

26

...a w tylu przypadkach RCL zezwoliło resortom na samodzielne napisanie projektu.

Jarosław Chałas, prawnik Business Centre Club

Idea odebrania ministerstwom prawa do tworzenia projektów ustaw i przekazanie tego zadania fachowcom z RCL jest jak najbardziej słuszna. Niestety, jak dotąd ta reforma jest kompromitacją. Nie może być tak, że prawo sobie, a rządowa praktyka sobie. To demoralizujące, że członkowie rządu dla wygody omijają zasady, które przecież sami sobie narzucili. Jaki to przykład dla obywateli? Premier powinien się temu przyjrzeć i zareagować. RCL nie wypełnia sporej części obowiązków, wykorzystując furtkę prawną. A pieniądze na wypłaty dla jego kilkudziesięciu prawników — sądzę, że niemałe — płyną z kieszeni podatników.