Mamy już bardzo szczegółowe dane na temat polskiego handlu zagranicznego za 2022 r., więc warto przyjrzeć się największym hitom eksportowym. Dzięki temu zestawienie jest łatwiej przyswajalne niż zwykła analiza struktury sprzedaży, a jednocześnie możemy wychwycić najważniejsze trendy w polskim eksporcie. Lista jest stworzona na podstawie danych według 8-cyfrowych kodów CN, czyli najbardziej szczegółowego podziału towarów.
Z danych wyłania się ciekawy obraz. Widać, jak mocno rosną obroty z Ukrainą, nawet jeżeli nie ważą one bardzo dużo w polskim handlu. Jest to zjawisko, które na pewno musi być odczuwalne w wielu polskich branżach. Jednocześnie duży wpływ na gospodarkę ma ożywienie w motoryzacji, co można wiązać z dwoma procesami: odblokowaniem łańcuchów dostaw po ich kryzysie w 2021 r. oraz przenoszeniem produkcji i zamówień do Polski przez zachodnioeuropejskie firmy.
Niezmiennie najważniejszym towarem eksportowym Polski są akumulatory litowo-jonowe, które w ogromnej mierze są później montowane w samochodach elektrycznych. Ich eksport przekroczył 8 mld EUR i jest ponaddwukrotnie większy niż drugich na liście telewizorów LCD. Obie dziedziny są oczywiście zdominowane przez azjatyckich inwestorów. Trzecie na liście są papierosy. Ta trójka znajduje się na podium już od kilku lat.
Trzeba sobie zdać równocześnie sprawę, że nie wszystkie z eksportowanych towarów są w Polsce produkowane. Eksportujemy dużo elektroniki, której u nas się nie wytwarza, co wskazuje na możliwą rolę Polski jako centrum dystrybucyjnego (zakładam, że słynne karuzele podatkowe zostały już w dużej mierze wyeliminowane).
Ciekawsze jest spojrzenie na towary z największym przyrostem sprzedaży, tam bowiem widzimy istotne impulsy dynamizujące polską gospodarkę. Liczyłem przyrosty w tonażu, a nie wartości, ponieważ inflacja istotnie zaburzała w minionym roku obraz gospodarki.
Spośród 30 największych towarów eksportowych największy przyrost zanotowała sprzedaż aparatów słuchowych i ich akcesoriów. Warto jednak zwrócić uwagę, że aż pięć pozycji na liście top 10 pod względem dynamiki eksportu zajmują towary związane z motoryzacją, w tym głównie części.
Na pewno wynika to w istotnej mierze z faktu, że motoryzacja wyszła z dołka wywołanego brakiem komponentów. Tuż po pandemii firmy samochodowe zredukowały zamówienia w azjatyckich fabrykach i nie zdążyły z nimi wrócić, gdy doszło do nagłego ożywienia popytu. Zabrakło różnych materiałów i komponentów, w tym szczególnie procesorów, co w 2021 r. przełożyło się na cały łańcuch dostaw motoryzacji. W 2022 r. nastąpiło odbicie.
Wzrostu eksportu motoryzacyjnego nie można jednak tłumaczyć tylko odbiciem po słabym 2021 r. Tonaż eksportu był prawie o 5 proc. wyższy niż w 2019, mimo że ogólny wolumen produkcji w europejskiej motoryzacji jest obecnie i był w 2022 r. niższy niż przed pandemią. Ewidentnie zatem kontynuowany jest proces przenoszenia produkcji do Polski, może nawet intensywniej niż w przeszłości.
Warto jednak wyjść poza listę największych pozycji eksportowych i zobaczyć, co się dzieje w bardziej niszowych dziedzinach. Spośród wszystkich towarów na liście (punktem odcięcia była wartość eksportu na poziomie 100 mln EUR w 2022 r.) największą dynamikę zanotował eksport oleju słonecznikowego, różnych towarów, w tym pomocy humanitarnej, wagonów o napędzie własnym, amunicji, broni artyleryjskiej, olejów napędowych i różnych mieszanek węglowodorowych. W dużej mierze są to produkty wywożone do Ukrainy lub sprowadzane z Ukrainy i wywożone do innych krajów (tak może dziać się w przypadku oleju). Wprawdzie reeksport nie powinien zaliczać się do eksportu, ale część towarów przywożonych od naszego wschodniego sąsiada jest zapewne rejestrowana w Polsce i dopiero później sprzedawana do różnych krajów.