Nawet sześciokrotnie więcej ładunków niż obecnie można będzie transportować Kanałem Gliwickim po jego modernizacji - wynika z analiz ekspertów i zainteresowanych firm. W najbliższych miesiącach ma powstać projekt i kosztorys modernizacji oraz ewentualnej rozbudowy tego kanału, łączącego aglomerację górnośląską z Odrą.
O powołaniu specjalnej grupy roboczej ds. remontu i zagospodarowania Kanału Gliwickiego poinformowało we wtorek biuro prasowe Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. Najważniejszym zadaniem grupy jest przygotowanie tzw. studium uwarunkowań, które ma być punktem wyjścia dalszych prac.
"Studium pozwoli określić rozmach inwestycji - remont lub rozbudowę elementów technicznych Kanału Gliwickiego tak, aby dostosować go do potrzeb położonych wzdłuż biegu Odry podmiotów, przede wszystkim odbiorców węgla - elektrowni w Opolu i Wrocławiu" - powiedział kierujący pracami grupy wicewojewoda śląski, Wiesław Maśka.
Studium uwarunkowań ma zawierać wyliczenia kwotowe dla obu wariantów, aby można było rozpocząć starania o unijne fundusze na tę inwestycję. Jej dalszy etap to udrożnienie całego szlaku wodnego Odry, aż do Szczecina. Poza aspektem gospodarczym studium ma także zawierać projekt wykorzystania kanału do celów turystycznych i przeciwpowodziowych, na co środki zagwarantowano w rządowym programie "Odra 2006".
Obecnie przez śluzy Kanału Gliwickiego mogą przepływać jedynie barki o pojemności do 500 ton. Gdyby śluzy kanału zostały rozbudowane, mogłyby po nim pływać barki o pojemności do tysiąca ton, a to uczyniłoby transport bardziej opłacalnym. Rocznie Kanałem Gliwickim i Odrą spławia się około 700 tys. ton surowców (głównie węgla) i innych ładunków. Po remoncie można byłoby spławiać do 4 mln ton, a po rozbudowie - jeszcze więcej.
W zespole zajmującym się projektem są m.in. przedstawiciele Katowickiego Holdingu Węglowego oraz Kompanii Węglowej - firm zainteresowanych wysyłką węgla drogą wodną nie tylko do elektrowni we Wrocławiu i Opolu, ale także - po dalszej regulacji Odry - na północ Polski i do Niemiec.
"Szacujemy, że po modernizacji kanału, w skali górnictwa byłaby możliwość szybkiego zwiększenia wysyłki węgla tą drogą z obecnych blisko 700 tys. ton do ponad 2 mln ton rocznie, a po dalszej regulacji Odry jeszcze bardziej" - powiedział PAP rzecznik Kompanii Węglowej, Zbigniew Madej.
Transportem wodnym interesuje się także Katowicki Holding Węglowy, który przejmuje obecnie port rzeczny na Odrze w Cigacicach (Lubuskie). We współpracy z oddalonym o 60 km niemieckim portem w Eisenhuttenstadt spółka chce stworzyć system transportu swojego węgla do niemieckich elektrowni drogą wodną. Dzięki temu transport ma być tańszy o ok. 3 euro na tonie, a polski węgiel w Niemczech bardziej konkurencyjny.
Odra może być bardzo dobrym sposobem transportu węgla. Już dziś dwie z elektrowni berlińskich w połowie zasilane są polskim węglem, a mogą odbierać surowiec dostarczany jedynie rzeką. Wkrótce w rejonie Berlina ma powstać także kolejna elektrownia Klingenberg, budowana przez koncern Vattenfall. Ma ona rocznie zużywać ok. 3 mln ton węgla, z czego 1 mln ton z Polski. Istnieje też możliwość wysyłki węgla Odrą do odbiorców indywidualnych.
Transport węgla Odrą, począwszy od portu na Kanale Gliwickim w Gliwicach, był jednym z założeń programu restrukturyzacji górnictwa z połowy lat 90. Doprowadzenie rzeki do żeglowności na całym odcinku zakładał także rządowy Program dla Odry 2006. Jednak mimo podejmowanych działań Odra nadal nie jest w pełni żeglowna.
Według unijnych prognoz, przewozy żeglugą śródlądową w Europie będą wzrastać; planowane są także inwestycje na niemieckich drogach wodnych, m.in. łączących Ren z Odrą. W UE żegluga śródlądowa stanowi ok. 6,3 proc. całości transportu lądowego. Rocznie prognozowany jest ok. 3-procentowy wzrost, co może oznaczać podwojenie przewozów tego typu w roku 2020.
Kanał Gliwicki o długości ponad 41 km zbudowano w latach 1933-39. Uchodził wówczas za "cud techniki". Obecnie wymaga pilnego remontu. Modernizacja śluz Kanału Gliwickiego to jedno z zadań Programu dla Odry 2006. Finansowanie tego zadania rozłożono na lata 2004-2016. mab/ mskr/