Prokuratorski Paraliż Partnerstwa

Izabela Tadra
opublikowano: 2009-07-15 00:00

Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym jest dobra, ale bezużyteczna. Bo gminy się boją.

Zamiast basenów i parkingów za prywatne pieniądze mamy martwy przepis

Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym jest dobra, ale bezużyteczna. Bo gminy się boją.

5 sierpnia minie pół roku obowiązywania nowej ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym (PPP), dużo prostszej od poprzednich z lat 2005 i 2006. Miała rozruszać wspólne projekty samorządowo-biznesowe, w których partnerzy prywatni w zamian za finansowanie czerpaliby zyski z parkingów, aquaparków itp. Miała, ale nie rozruszała.

Przetargi górą

— To martwy zapis. Do tej pory nie uruchomiono na jej podstawie żadnego przedsięwzięcia. Samorządy prowadziły i prowadzą projekty partnerskie, opierając się na prawie o zamówieniach publicznych — mówi Wenanta Rolka z PNO Consultants.

W przypadku prawa o zamówieniach publicznych gmina musi sama znaleźć finansowanie, a potem zorganizować przetarg na wykonawstwo, narażając inwestycję na wielomiesięczne opóźnienia, gdy przegrani odwołają się od werdyktu. Ustawa o PPP nie zmusza do ogłaszania przetargów i pozwala np. na swobodne negocjacje z prywatnym biznesem.

Nie sięgnął po nią nawet Kraków, choć zdobywa laury w ogólnopolskim konkursie Dobre Praktyki PPP.

— Dotychczasowe inwestycje prowadzimy opierając się na ustawie o zamówieniach publicznych. Także wówczas, gdy sposób realizacji nosi cechy PPP. Wykorzystujemy też przepisy o koncesjach. W przypadku nowych, np. mieszkań komunalnych i obwodnicy, przygotowujemy analizy. Jeżeli wykażą, że łatwiej i korzystniej będzie inwestycje przeprowadzić poza PPP, to tak zrobimy — mówi Grzegorz Ostrzołek, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. mechanizmów finansowania inwestycji.

I chcieliby, i się boją

Marcin Walczak, prawnik Konfederacji Pracodawców Polskich, uważa, że samorządowcy po prostu boją się współpracy z partnerami prywatnymi.

— W PPP najbardziej przeraża ich wizja czwartego "P", czyli prokuratora. To posądzenia o korupcję najczęściej powstrzymują samorządy od sięgnięcia po kapitał prywatny. A szkoda, bo obecna ustawa jest dużo bardziej przyjazna od poprzednich. Gdy pytamy samorządowców i przedsiębiorców o jej odbiór, okazuje się, że niemal wszyscy zgodnie opowiadają się za nią i za samym PPP. Niestety, chęci przegrywają z mentalnością urzędników — mówi Marcin Walczak.

Wenanta Rolka potwierdza, że samorządy boją się posądzenia o nieczystą grę z biznesem. Skąd bierze się ten strach? Z niewiedzy.

— Brakuje akcji edukacyjnych, które przekonywałyby, że PPP daje więcej korzyści niż strat i kłopotów — mówi Wenanta Rolka.

Marcin Walczak dodaje, że z braku wiedzy o PPP wiele inicjatyw samorządowo-biznesowych kończy się na etapie deklaracji i uścisków dłoni.

Jest jeszcze problem — kalendarza wyborczego.

— Inwestycja jest najczęściej decyzją polityczną. Gminy najchętniej podejmują działania w ciągu pierwszych dwóch lat kadencji władz. Decydują się na inicjatywy dające widoczne i długofalowe korzyści, które mogą być atutem w następnych wyborach — mówi Wenanta Rolka.

Poprzednia ustawa o PPP również była nieużyteczna, ale z powodu zawiłości.

— Wszystkich przerażały skomplikowane procedury, zwłaszcza drogie analizy, które musiały poprzedzać samą inwestycję. Analizy miały wykazać, że PPP jest najprostszym i najbardziej korzystnym sposobem jej realizacji. Bardzo trudno było to udowodnić, dlatego PPP przegrywało z prawem o zamówieniach publicznych — tłumaczy Wenanta Rolka.

I przegrywa nadal.

Narzędzia

partnerstwa

W PPP inwestycja jest wspólnie finansowana przez samorząd i prywatny biznes, ale większość kosztów spada na partnera prywatnego. W zamian ma prawo do czerpania zysków z obiektu i jego części handlowo-usługowej. Partnerzy mogą zawrzeć spółkę celową. Jeśli inwestycja obciąży budżet publiczny na więcej niż 100 mln zł, potrzebna jest zgoda resortu finansów.

Ustawa o PPP daje samorządom możliwość wyboru partnera prywatnego na podstawie:

1 ustawy o koncesjach na roboty budowlane z 2009 r. (tzw. małe PPP) w trybie otwartych negocjacji z firmami, a następnie wyboru najkorzystniejszej oferty. Jedynym trybem odwoławczym jest wtedy skarga do sądu administracyjnego. Ustawę stosuje się, gdy wynagrodzeniem partnera prywatnego jest prawo do czerpania korzyści z wybudowanego obiektu.

2 ustawy o zamówieniach publicznych z 2004 r. w trybie np. przetargu, negocjacji lub z wolnej ręki. Przegrani mogą wyniki konkursu zaskarżać i odwoływać się od nich. W tym przypadku drogi partnerów rozchodzą się po zakończeniu inwestycji, gdy przedsiębiorca inkasuje należność za zlecenie. A więc praktycznie partnerstwa brak.

OKIEM EKSPERTA

Irena Herbst, Centrum Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

PPP zadziała za dwa lata

Pół roku to za krótko, by ocenić, czy ustawa działa, czy nie. Wielkiej Brytanii, która jest liderem w tej dziedzinie, wdrożenie PPP zajęło ponad trzy lata. Główną bolączką PPP nie jest ustawa, ale brak wiedzy — nie tylko wśród samorządowców, ale i wśród władz centralnych czy urzędów kontroli. Zamiast straszyć prokuratorem i dręczyć tych, którzy chcą coś robić, należy ich wspierać. Nieustannie prowadzimy szkolenia i staramy się zwiększać świadomość korzyści z PPP, ale na rezultaty trzeba poczekać przynajmniej dwa lata.

OKIEM EKSPERTA

Daniel Zdrojewski, kancelaria Babiaczyk, Skrocki i Wspólnicy

Gminy wolą fundusze UE

Ustawa o PPP powiela ustawę o zamówieniach publicznych. Jedyną nowością jest zapis o prawie przedsiębiorcy do użytkowania przedmiotu inwestycji lub czerpania zysków ze związanych z nią usług. Korzyścią z PPP dla samorządu jest nieangażowanie w przedsięwzięcie dużych pieniędzy, bo większość kosztów bierze na siebie przedsiębiorca.

Tyle że odkąd gminy korzystają z dotacji unijnych, współpraca z prywatnym inwestorem przestaje być tak atrakcyjna. Ustawa daje też samorządowi możliwość stworzenia z przedsiębiorstwem spółki, która pozwala obu stronom kontrolować przedsięwzięcie. I na tym koniec korzyści.

Izabela

Tadra