Podkarpackie w porównaniu z innymi częściami kraju charakteryzuje się odmiennymi warunkami gospodarowania, które wynikają ze zróżnicowanych warunków przyrodniczych, społeczno-gospodarczych, ekonomicznych, a także historycznych. Za ich sprawą wykształciły się trzy podstawowe funkcje województwa w gospodarce krajowej: przemysłowa, rolnicza i turystyczno-rekreacyjna.
Wcześniejsza monokultura przemysłowa, ukierunkowana na przemysł zbrojeniowy, wykształciła określoną kulturę techniczną, wyższą od przeciętnej w kraju solidarność pracowników oraz przywiązanie do wyników własnej pracy. To stworzyło podatny grunt do powołania pierwszej w Polsce specjalnej strefy ekonomicznej. Dziś w województwie są dwie takie strefy z kilkoma oddziałami terenowymi. Ilość pieniędzy zainwestowanych w budowę nowych zakładów na ich obszarze oraz licz- ba utworzonych miejsc pracy lokują je wśród najlepiej rozwijających się stref przemysłowych w kraju.
Ważne funkcje w gospodarce województwa pełni rolnictwo. W porównaniu z resztą kraju ma ono stosunkowo dobre warunki do rozwoju. Czysta ekologicznie rolnicza przestrzeń produkcyjna regionu predestynuje go do rozwoju pracochłonnych kierunków produkcji, w tym zdrowej żywności oraz przetwórstwa rolno-spożywczego. Dane statystyczne wskazują, że podstawowym problemem efektywnego rozwoju rolnictwa jest znaczne przeludnienie wsi i bardzo wysokie rozdrobnienie gospodarstw. Dlatego niezbędne jest tworzenie na obszarach wiejskich Podkarpacia nowych miejsc pracy poza rolnictwem — w usługach, rzemiośle i drobnym przetwórstwie oraz agroturystyce. Konieczne wydają się także działania zmierzające do budowy i organizacji rynku rolnego wyposażonego w nowoczesną infrastrukturę i instytucje związane z jego funkcjonowaniem.
Na podstawie analizy procesów gospodarczych, danych statystycznych i wskaźników społeczno-ekonomicznych można ogólnie stwierdzić, że Podkarpacie lokuje się w grupie regionów słabiej rozwiniętych. Istotnym elementem, który może stymulować rozwój gospodarczy i społeczny regionu, jest turystyka. Możliwości skorzystania przez przedsiębiorców z dotacji Unii Europejskiej to kolejny czynnik dynamicznego rozwoju regionu. Stopień zapotrzebowania na takie środki i szybkość ich zagospodarowania świadczy o ogromnych potrzebach oraz o przygotowaniu przedsiębiorców do ich wykorzystywania. Niepokojący jednak jest fakt, że dostęp do tych źródeł finansowania nie jest powszechny. Mam nadzieję, że nowa ekipa rządząca go ułatwi.
Zdzisław Klonowski prezes Agencji Rozwoju Regionalnego w Mielcu