Ćwierć wieku temu 31 sierpnia przypadał w niedzielę. W całym kraju był to dzień nerwowego oczekiwania. Niby poprzedniego dnia władza podpisała wstępne porozumienie w Szczecinie, a plenum KC PZPR „przyjęło do akceptującej wiadomości” konieczność spełnienia najważniejszego postulatu strajkujących w Gdańsku — czyli utworzenia wolnych związków zawodowych — ale mimo to popołudniowa transmisja telewizyjna, ze słynnym długopisem z papieżem w ręku Lecha Wałęsy, była dla Polski, co tam dużo mówić, szokiem!
Od wielu dni media pełne są rocznicowych wspomnień i refleksji — co się właściwie przez te 25 lat w Polsce zmieniło? Na pewno runęły mury, zdefiniowane nieśmiało w czterech pierwszych spośród 21 legendarnych strajkowych postulatów. Przemiany polityczne, które w ostatniej dekadzie XX wieku zaszły w naszym kraju i naszej części Europy, były w roku 1980 wręcz niewyobrażalne nawet dla najbardziej światłych umysłów. Zdecydowanie więcej wspólnego rok 2005 ma z rokiem 1980 w obszarze gospodarki, mimo ogromnych przemian w ostatnich 15 latach. Jeśli uwzględnić skalę roszczeń społecznych, które nasiliły się w gorącym czasie wyborczym, to można nawet odnieść wrażenie, że nic się w Polsce nie zmieniło...
Dwa tygodnie temu ogłosiliśmy na okładce „Pulsu Biznesu” (patrz reprodukcja powyżej) 21 współczesnych postulatów polskich przedsiębiorców. Nie było ich nawet z czym historycznie porównać, albowiem ćwierć wieku temu taka klasa społeczna istniała w naszym kraju jedynie szczątkowo, w szeregach rzemiosła. Notabene była nie najlepiej postrzegana przez obie strony podpisujące legendarne sierpniowe porozumienia. I dla władz PRL, i dla strajkujących robotników oczywista była wyższość tzw. gospodarki uspołecznionej nad tzw. prywaciarzami. Dzisiaj się to już zmieniło, ale pozycja społeczna przedsiębiorców jest w Polsce nadal niższa, niż wynikałoby to z ich realnego wpływu na rozwój kraju.
Idąc naszym tropem, w ostatnich dniach różne media opublikowały listy współczesnych 21 postulatów Polaków — zarówno politycznych, jak i ekonomicznych. Okazuje się, że w skali roszczeń finansowych większość z nich idzie dużo dalej, niż tamte wypisane na drewnianych tablicach w sierpniu 1980 r.! Ich lejtmotywem jest PRL-owski przebój „daj, daj, daj, nie odmawiaj, daj...”. Wychodzi zatem na to, że po kilkunastu latach budowania samorządnej i obywatelskiej Rzeczypospolitej kategoria finansów publicznych praktycznie u nas nie istnieje. Skoro jednak nie uznają jej politycy, rozdający pusty pieniądz w przedwyborczym amoku — trudno mieć pretensje do społeczeństwa.