Krugman zwraca uwagę, że ani okres Długiej Depresji, który nastąpił po 1873 roku, ani po Wielkim Kryzysie z lat 20. ubiegłego wieku, nie były okresami stałego spadku gospodarczego. Przeciwnie, podkreśla amerykański ekonomista, w obu przypadkach występowały okresy wzrostu gospodarczego. Nigdy jednak nie wystarczyło to, aby zrekompensować straty wynikłe po początkowej zapaści. Do tego po okresach wzrostu znów następowały nawroty recesji.
- Obawiam się, że obecnie doświadczamy początkowych etapów trzeciej depresji. Będzie to prawdopodobnie wyglądało bardziej jak Długa Depresja niż znacznie ostrzejszy Wielki Kryzys. Ale koszt – tak dla światowej gospodarki, a przede wszystkim – dla milionów ludzi doświadczonych przez brak pracy – będzie niemniej jednak olbrzymi – napisał Krugman w The New York Times.
Jego zdaniem, trzecia depresja będzie głównie skutkiem błędnej polityki. Krugman uważa, że rządy wpadły w obsesję walki z inflacją, tymczasem rzeczywistym zagrożeniem jest deflacja. Uważa on, że realnym problemem są nieadekwatne wydatki, a nie zbyt opieszałe „zaciskanie pasa”.
Krugman pisze, że w 2008 i 2009 roku mogło wydawać się, że wyciągamy wnioski z historii. Zarówno Fed jak i ECB obniżyły stopy procentowe i uruchomiły wsparcie dla rynku kredytu. Rządy zwiększyły deficyty.
- To pomogło uniknąć światu całkowitej katastrofy: recesja spowodowana przez
kryzys finansowy zakończyła się prawdopodobnie latem ubiegłego roku – pisze
amerykański ekonomista. – Ale przyszli historycy powiedzą nam, ze to nie był
koniec trzeciej depresji, tak jak ożywienie rozpoczęte w 1933 roku nie
zakończyło Wielkiego Kryzysu – dodał.
Krugman zwraca uwagę, że w końcu
bezrobocie, szczególnie to długoterminowe, wciąż pozostaje na poziomie który
jeszcze niedawno byłby uznany za katastrofalny. I nie widać poprawy sytuacji.
Podkreśla również, że zarówno USA jak i Europa mocno przesunęły się w kierunku
pułapek deflacyjnych w stylu Japonii.
Według Krugmana, powyższy obraz powinien skłonić polityków do konkluzji iż nie zrobili dostatecznie dużo aby stymulować wzrost gospodarczy. Nieoczekiwanie jednak w okresie ostatnich miesięcy dominują głosy wzywające do umacniania pieniądza i równoważenia budżetów. Dlaczego jest to błędna polityka. Krugman zwraca uwagę, że jej zwolennicy często przywołują przykład Grecji i innych „peryferyjnych” państw europejskich, które stanęły przed problemem rosnących trudności znalezienie pieniędzy. Krugman zwraca jednak uwagę, że przyjęta przez nie polityka „zaciskania pasa” wcale nie zmieniła tej sytuacji.
- To tak, jakby rynki finansowe rozumiały to, czego politycy nie są w stanie pojąć: że choć długoterminowa odpowiedzialność fiskalna jest ważna, obcinanie wydatków w obliczu grożącej depresji, co pogłębia depresję i otwiera drogę deflacji, jest w rzeczywistości receptą na porażkę – pisze Krugman.
Jego zdaniem, nie chodzi zatem jakikolwiek wybór między deficytem a miejscami pracy. To zwycięstwo ortodoksji, która w jego ocenie ma niewiele wspólnego z racjonalną analizą.
- I kto zapłaci cenę za ten triumf ortodoksji? Dziesiątki milionów osób nie mogących znaleźć pracy, wielu z nich od lat, i wielu z nich na zawsze – twierdzi amerykański noblista.
MD, nyt.com