Jest szansa na spójną strategię
Sam premier postanowił coś z tym zrobić. To najlepiej dowodzi, jak bardzo źle jest z wizerunkiem Polski za granicą.
W miniony wtorek Jarosław Kaczyński spotkał się z Rupertem Murdochem, potentatem światowych mediów. Informując, że głównym tematem rozmów był wizerunek Polski w zagranicznych mediach, rzecznik rządu mimochodem rzucił nieco światła na sposób, w jaki polska administracja podchodzi do budowania wizerunku kraju. A charakteryzują go w ogromnej mierze doraźne, pojedyncze działania i ręczne sterowanie. Ponieważ to metody w budowaniu wizerunku całkowicie nieprzydatne, nic dziwnego, że nie przynoszą zamierzonych skutków.
Gdzie kucharek sześć
Budowaniu pozytywnego wizerunku Polski nie służy też biadolenie ani zżymanie się na to, jak nas widzą. A to kolejne działania charakterystyczne dla obecnej administracji.
— Wizerunek kraju w świecie to zwykle mieszanka tego, co zamierzone i przypadkowe — twierdzą specjaliści. W jakiejś części można go więc kreować. Żeby jednak robić to dobrze, trzeba przedtem stworzyć spójną strategię promocji kraju. Tak jest zresztą nie tylko z wizerunkiem, ale ze wszystkimi działaniami z obszaru narodowej promocji: muszą być postrzegane nie jako cele same w sobie, ale jako okazje do budowania kompleksowej reputacji kraju.
I tu zaczyna się polski kłopot. Jak budować spójny wizerunek kraju, skoro jego promocją zajmuje się kilka rywalizujących podmiotów? Ministerstwa: kultury, gospodarki, nauki, Polska Akademia Nauk, Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych, Polska Organizacja Turystyczna (POT), Instytut Adama Mickiewicza — to tylko najważniejsze z nich.
Pieniądze nie wystarczą
Brak profesjonalnego programu promocji kraju bierze się też częściowo z niechęci polityków i dyplomatów do myślenia w kategoriach marketingowych. Jak to? Państwo to przecież nie towar, nie można mu przyczepić metki z ceną i sprzedawać jak mydła. Strategia promocji kraju musi się różnić od strategii sprzedaży dóbr komercyjnych — rozumują.
Nikt przytomny tego nie kwestionuje. Nie da się jednak zbudować profesjonalnej promocji kraju i jego pozytywnego wizerunku bez przełożenia na język marketingu wzniosłych celów, choćby nawet były to cele IV RP. O pozytywny wizerunek nie walczy się przecież dla idei i dobrego samopoczucia. Dobra reputacja kraju wpływa na poprawę konkurencyjności jego gospodarki, a wartość jego marki można dokładnie zmierzyć korzyściami, jakie mają z niej obywatele.
Kolejna przyczyna, dla której przez tyle lat koncepcja narodowej promocji nie powstała, jest jeszcze bardziej prozaiczna.
— Zbyt wiele wokół niej emocji i partykularnych interesów — mówi Wojciech Mierowski z BNA, autor latawca, znaku, który miał być graficznym symbolem narodowej promocji.
Bez latawca i drzewka?
Ostatnio jednak znów pojawiła się szansa, że spójna strategia promocji Polski jednak powstanie i latawiec, stworzony kiedyś na zamówienie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, nie będzie dłużej konkurował z logo POT — Polski z drzewkiem. Do pracy przystąpiła bowiem Rada Promocji Polski (RPP) pod batutą minister spraw zagranicznych Anny Fotygi.
— Przygotowujemy kompleksową strategię promocji Polski, wpisującą się w Narodową Strategię Rozwoju Kraju 2007-15. Zawarte w niej będą wskazówki co do strategii sektorowych. Uporządkujemy też kolejno zagadnienia: od budowania narodowej marki po sprawy instytucjonalne i finansowe — zapowiada Jarosław Szczepankiewicz, sekretarz RPP.
Dokument ma być gotowy w najbliższych tygodniach. Wypada mieć nadzieję, że tym razem urzędnikom wystarczy nie tylko determinacji na opracowanie strategii, ale też odwagi i pieniędzy, by jej realizację powierzyć profesjonalistom od promocji, a samemu opanować reguły dyplomacji publicznej. To niezbędny dziś element budowania narodowej marki — zgodnie twierdzą specjaliści, w tym m.in. Simon Anholt i Jeremy Hildreth, autorzy „Brand America”, biblii budowniczych narodowych marek.
Koncepcja dyplomacji publicznej zakłada, że rządy powinny reprezentować swoje kraje nie tylko wobec władz innych państw, lecz także wobec zagranicznej opinii publicznej. Dla dyplomatów oznacza to m.in. konieczność opanowania umiejętności public relations w zakresie posługiwania się mediami i technikami komunikacji, takimi, jak choćby wystąpienia na konferencjach prasowych, udzielanie wywiadów czy konstruowanie sformułowań łatwo wpadających w ucho. Jeśli polscy dyplomaci udźwigną ten ciężar, czeka nas jeszcze perspektywa długiego marszu, ale na końcu tej drogi jest nagroda: wizerunek kraju, z jakiego może w końcu będziemy dumni.