Maksymalna wysokość odsetek nie może przekroczyć 4-krotnej wartości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego - projekt ustawy ograniczającej lchwę, pozytywnie zaopiniowany w czwartek przez sejmowe komisje gospodarki i finansów. Komisje uczyniły to mimo negatywnego stanowiska rządu ws. proponowanych ograniczeń.
Według projektu, ograniczeniami wysokości odsetek będą objęte wszystkie kredyty i pożyczki (także kredyty o niskiej wartości do 500 zł), a także obrót obligacjami (za wyjątkiem obligacji Skarbu Państwa i NBP).
"Celem tej ustawy jest ochrona obywateli polskich przed wyzyskiem" - powiedziała podczas obrad komisji Aldona Michalik (SLD). Dodała, że przyjęte rozwiązanie będzie chroniło cały obrót gospodarczy, a także uniemożliwi naliczanie karnych odsetek w wysokości 10-12 proc. dziennie. "To uchroni wiele przedsiębiorstw przed upadłością" - zaznaczyła.
Komisje odrzuciły wariant projektu, według którego ograniczenie miało dotyczyć tylko kredytów konsumpcyjnych. Zdecydowały, że łączny koszt kredytu konsumenckiego (z opłatami i prowizjami) nie może przekroczyć 5 proc. kwoty udzielonego kredytu.
Zgodnie z projektem, za pobieranie zbyt wysokich odsetek przy kredycie konsumenckim ma grozić do 2 lat pozbawienia wolności.
Krystyna Skowrońska (PO) podczas dyskusji nad projektem przypomniała, że negatywne stanowiska wobec niego zajęły resort finansów, sprawiedliwości, a także Narodowy Bank Polski i Związek Banków Polskich. Zaznaczyła, że błędem jest mówienie, iż na rynku finansowym panuje wyzysk, a wejście w życie ograniczeń spowoduje spadek wartości oprocentowania oszczędności.
Natomiast Główny Inspektor Nadzoru Bankowego Wojciech Kwaśnik powiedział, że zawarte w projekcie ograniczenia są niekonstytucyjne, bowiem wysokość oprocentowania kredytu wyznaczają na podstawie stopy lombardowej, ustalanej przez Radę Polityki Pieniężnej. "Jej decyzję dotyczą obrotu bankowego" - wyjaśnił.
Dodał, że ograniczenia uderzą w banki prowadzące działalność detaliczną, w tym w PKO BP oraz w banki spółdzielcze.
Michalik powiedziała, że największe polskie banki udzieliły ponad 1 mld zł kredytów instytucjom pożyczkowym; te pieniądze następnie na wyższy procent pożyczają konsumentom. "W ten sposób banki same pozbawiają się klientów" - zaznaczyła.
Ustawa ma wejść w życie 6 miesięcy po jej uchwaleniu.
Pracę nad nią rozpoczęły się w lutym 2004 r., gdy LPR wniósł do Sejm projekt noweli kodeksu cywilnego, który miał na celu ustawowe ograniczenie zjawiska lichwy. Natomiast w połowie ub.r. do Sejmu swoje projekty skierowały SLD i PiS.
W listopadzie 2004 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że uważa za uzasadnione podjęcie działań legislacyjnych ograniczających wysokość oprocentowania kredytów, gdyż pobieranie przez banki nadmiernych odsetek staje się coraz powszechniejsze i budzi negatywną reakcję klientów banków.
Wartość stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego wynosi obecnie 7,5 proc.