Przepisy ustawy o VAT zakazujące odliczenia podatku, gdy wydatki nie stanowią kosztów uzyskania przychodu, zostały zaskarżone do KE.
Zgodnie z ustawą o VAT, obniżenia kwoty oraz zwrotu podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.
W praktyce zakaz ten oznacza dotkliwe straty finansowe dla przedsiębiorców, którzy muszą sfinansować koszt podatku naliczonego na fakturach wystawionych przez dostawców, choć zakupy jakich dokonali u nich wiążą się przeważnie w ścisły sposób z prowadzoną działalnością opodatkowaną.
Niezawiniona strata
Działanie zapisu można prześledzić na przykładach.
- Przykład 1. Spółka X w związku z prowadzoną działalnością rozdaje wybranym kontrahentom upominki promujące sprzedawane przez spółkę towary. Upominki te spełniają kryteria tzw. prezentów o małej wartości, a więc ich nieodpłatne przekazanie nie podlegałoby opodatkowaniu VAT. Jednocześnie wydatki na nabycie tych upominków nie stanowiły dla X kosztu uzyskania przychodu, gdyż przekroczony został limit tzw. reklamy niepublicznej (0,25 proc. przychodów). Zgodnie z przytoczonym zakazem, spółka X nie będzie mogła odliczyć podatku naliczonego przy nabyciu prezentów.
- Przykład 2. Na skutek nieprzewidzianych okoliczności, podatnik był zmuszony wstrzymać realizowaną inwestycję związaną z budową fabryki. Z tego względu zamierzona działalność produkcyjna nie będzie dawała przychodów dla podatnika. Wydatki związane z tą inwestycją nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Na skutek powyższego zakazu wynikającego z ustawy o VAT, podatnik ten automatycznie zostaje pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego, związanego z zaniechaną inwestycją.
W obu przedstawionych sytuacjach podatnik poniesie koszt podatku VAT naliczonego na zakupach dokonanych w celu prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej VAT.
Oczekując decyzji
Wiele zależy od tego, jak Komisja Europejska (KE) ustosunkuje się do stawianych w skardze zarzutów. Jeżeli stwierdzi, że przepisy VI dyrektywy zostały naruszone, rząd polski powinien zmienić niezgodne z nią przepisy.
— W przypadku gdyby Polska odmówiła, sprawę najprawdopodobniej rozstrzygnie Europejski Trybunał Stanu (ETS) — zauważa Jerzy Martini, doradca podatkowy z kancelarii Baker & McKenzie.
Prawnicy radzą, żeby podatnicy (jeśli potwierdzi się, że powyższy zakaz odliczania VAT jest niezgodny z VI dyrektywą) rozważyli wystąpienie o zwrot kwot nadpłaconego podatku w trybie nadpłaty. Ewentualnie mogą dochodzić od państwa polskiego odszkodowania na drodze cywilnoprawnej (patrz: ramka z prawej u dołu).
— Być może niedługo podatnicy zyskają mocny argument pozwalający ubiegać się o odzyskanie kwot podatku VAT, które nie zostały odliczone ze względu na omawiany zakaz — dodaje Marek Wojda, doradca podatkowy w kancelarii Baker & McKenzie.