Śmieciowe sojusze

Marta Bellon
opublikowano: 2011-06-07 00:00

Razem łatwiej jest rozwiązać problem niż w pojedynkę. Zwłaszcza, jeśli potrzeba do tego grubych milionów.

Gminy wspólnie chcą rozprawić się z odpadami

Razem łatwiej jest rozwiązać problem niż w pojedynkę. Zwłaszcza, jeśli potrzeba do tego grubych milionów.

37 gmin z województwa warmińsko-mazurskiego wspólnie realizuje projekt budowy systemu zagospodarowania odpadów komunalnych. Podobny cel wyznaczyło sobie 27 gmin z powiatów: ciechanowskiego, przasnyskiego, pułtuskiego i makowskiego, które zjednoczyły się w Międzygminny Związek Regionu Ciechanowskiego. To tylko dwa przykłady coraz częściej spotykanych sojuszy samorządowych. Miasta i gminy podejmują współpracę, by dać sobie radę z kosztownymi wydatkami na gospodarkę odpadami.

W pojedynkę trudniej

Stworzenie systemu zagospodarowania odpadów dla warmińsko-mazurskich gmin pochłonie 284 mln zł. Ale aż 162 mln zł będzie pochodzić z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Żeby zrealizować ten projekt gminy przystąpiły do spółki Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi. W październiku tego roku ma zostać ogłoszony przetarg na serce projektu, czyli zakład unieszkodliwiania odpadów w Olsztynie. Cały system ma być gotowy w IV kwartale 2014 r.

— Dzięki realizacji projektu, ilość odpadów trafiająca na składowisko zostanie ograniczona do około 13 proc. — cieszy się Piotr Grzymowicz, prezydent Olsztyna.

Nowoczesny system gospodarowania odpadami chcą stworzyć również gminy z regionu ciechanowskiego.

— Pojedyncze samorządy nie radzą sobie z gospodarką odpadami, dlatego coraz więcej z nich tworzy ponadgminne związki. Konieczność objęcia systemem dużej populacji ludzi i ilości odpadów to podstawowe argumenty przemawiające za takim rozwiązaniem — mówi Lech Gąsiorowski, przewodniczący zarządu Międzygminnego Związku Regionu Ciechanowskiego.

Związek powstał w 2009 r. by uporządkować gospodarkę odpadami na terenie północnego Mazowsza. Zrzeszone w nim gminy chcą wybudować regionalny zakład gospodarowania odpadami komunalnymi w Woli Pawłowskiej pod Ciechanowem. Koszt inwestycji szacowany jest na 88 mln zł. Żeby ją zrealizować, związek zamierza powołać spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i ogłosić przetarg w formule "zaprojektuj i wybuduj".

— Czekamy na jeszcze jedną decyzję środowiskową. Gdy dokumentacja będzie kompletna, złożymy wniosek o dotację. Zakładamy, że zrobimy to jeszcze w tym roku, a gdy podpiszemy umowę o dofinansowanie, dopniemy montaż finansowy i ogłosimy przetarg — tłumaczy Lech Gąsiorowski

Od dwóch lat związek zbiera składkę inwestycyjną od członków. Zakłada, że 20 proc. kosztów inwestycji będą stanowiły pieniądze własne gmin, 40 proc. — dofinansowanie, a pozostałą część pożyczki i kredyty.

Gdy ciechanowski system gospodarowania odpadami zacznie działać, będą do niego trafiać odpady od 220 tys. mieszkańców gmin należących do związku, produkujących rocznie 57 tys. ton odpadów.

Rachunek ekonomiczny

Według Pawła Lachowicza, przewodniczącego zarządu Mazurskiego Związku Międzygminnego, za współpracą gmin w ramach związków przemawiają przede wszystkim argumenty ekonomiczne.

— Gospodarka odpadami, tak jak wszystkie działania gospodarcze, musi się również kierować rachunkiem ekonomicznym. Wszelkie inwestycje, związane z budową nowoczesnych zakładów utylizacji odpadów i wprowadzaniem najnowszych technologii, co bezdyskusyjnie jest korzystne dla środowiska naturalnego, mogą się amortyzować, zarabiać na utrzymanie, a nawet osiągać zyski jedynie przy odpowiednim zapleczu materiałowym i przerobie — tłumaczy Paweł Lachowicz.

Dodaje, że w przypadku małych gmin, liczących czasem poniżej 5 tys. mieszkańców, poważniejsze inwestycje związane z kompleksową gospodarką odpadami byłyby całkowicie nieopłacalne.

— Do Mazurskiego Związku Międzygminnego przystąpiło 12 gmin, które zamieszkuje około 100 tys. mieszkańców. To stanowi już o opłacalności przedsięwzięcia, jakim jest budowa nowoczesnego zakładu unieszkodliwiania odpadów — zaznacza Paweł Lachowicz.

Związek chce osiągnąć cel w grudniu 2012 r. Budowa zakładu w Spytkowie ruszyła wiosną tego roku. Rocznie będzie do niego trafiać 40 tys. ton odpadów. Inwestycja pochłonie około 56 mln zł. Połowa tej kwoty będzie pochodziła z Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury. Pozostałą część dołożą gminy, będące członkami związku.

Uszczelniacz

Już niedługo samorządom będzie łatwiej walczyć z problemem odpadów, gdy wejdzie w życie ustawa, zgodnie z którą, przejmą tzw. władztwo nad śmieciami.

— Zmiana ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach na pewno będzie miała wpływ na kwestię praktyki w gospodarce odpadami. My "śmieciarze" w naszym gronie nazywamy to uszczelnieniem systemu. Chodzi o to, aby cały strumień produkowanych odpadów trafiał do zakładu w Spytkowie: aby w mazurskich lasach nie powstawały dzikie wysypiska śmieci, a w jeziorach i rzekach nie trafiało się na plastikowe opakowania, stare opony czy zużyty sprzęt AGD — podkreśla Paweł Lachowicz.

okiem eksperta

Właściwa ścieżka

Małgorzata Okularczyk, dyrektor Działu Doradztwa Publicznego Collect Consulting

Powołanie związku czy spółki komunalnej obsługującej związek pozwala na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych znacznie przekraczających możliwości finansowe pojedynczych samorządów. W świetle rosnącego nacisku na optymalizację wydatków samorządowych współpraca między gminami staje się jeszcze korzystniejsza. Powoływanie związków gminnych pozwala na korzystanie z ekonomiki skali przedsięwzięć odpadowych, wodno-kanalizacyjnych, z zakresu transportu publicznego czy też ciepłownictwa. Systemy międzygminne, obsługując większą liczbę ludności, minimalizują koszty jednostkowe tych wielomilionowych przedsięwzięć, czyniąc je racjonalnymi i wykonalnymi finansowo. Tworzenie związków pozwala też na efektywniejsze wykorzystywanie finansowania zewnętrznego, w tym przede wszystkim funduszy z UE.