Sprzedaż krok po kroku

Karol Brycki
opublikowano: 2010-06-18 00:00

Samo podjęcie decyzji o sprzedaży firmy to za mało. Trzeba dobrze wiedzieć, po co się to robi, a następnie dobrze zaplanować działania.

Pozbywanie się udziałów w firmie to złożony i długotrwały proces

Samo podjęcie decyzji o sprzedaży firmy to za mało. Trzeba dobrze wiedzieć, po co się to robi, a następnie dobrze zaplanować działania.

Doradcy działający na rynku przejęć i fuzji zgodnie zaznaczają, że myślenie o tym, czy sprzedać firmę, należy rozpocząć od zdefiniowania celu transakcji.

— Nie wystarczy podjąć decyzję o sprzedaży firmy, trzeba dobrze wiedzieć, po co się to robi — powtarza jak mantrę Akinkayode Robert Phillips, doradca ds. przejęć i fuzji z kancelarii Domański Zakrzewski Palinka.

Jeśli właściciel nie potraf znaleźć dobrych argumentów na poparcie swojego pomysłu, aby sprzedać udziały w firmie, powinien jeszcze raz przemyśleć swoją decyzję — zgadzają się doradcy. W ich ocenie jest to warunek ubrania transakcji w takie ramy, aby można było sprzedać firmę korzystnie.

Cele sprzedaży mogą być różne. Pozbycie się udziału w przedsiębiorstwie może być podyktowane koniecznością rozwoju powiązanej z chęcią pozostawienia jej części rodzinie.

— W takim przypadku inwestor może dać pieniądze potrzebne na rozwój, know-how, bazę dystrybutorów lub ponieść część ryzyka związanego z rozwojem, otrzymując większościowy pakiet własności — wyjaśnia Akinkayode Robert Phillips.

Rozwijanie firmy poprzez znalezienie współwłaściciela poleca swoim klientom także Holon Consultants.

— Inwestycje często nie dają efektów w krótkim czasie, finansowanie ich z kredytu bankowego może być niebezpieczne, ponieważ bank w przypadku załamania się kondycji firmy wycofa się i zażąda zwrotu pieniędzy jako pierwszy. Inwestor kapitałowy ma znacznie większą cierpliwość, bo liczy zyski w długim okresie — mówi dr Maciej Cieślak, partner zarządzający Holon Consultants.

Konieczność ciągłego zapewniania zysków powoduje też według doradców odwrót od giełdy. Inwestorzy giełdowi oczekują szybkich i stałych zysków, jak bank działają krótkoterminowo. Jeden duży inwestor pozwala rozwinąć firmę nawet, jeżeli w początkowej fazie łączyłoby się to z utratą rentowności.

Różne motywy

W przypadku, kiedy po wielu latach pracy, pielęgnowania swojej firmy właściciel dochodzi do wniosku, że rodzą się w nim obawy, czy podoła dalszemu rozwojowi firmy, warto rozważyć znalezienie inwestora strategicznego.

— Bardzo często firmy rodzinne mają olbrzymi potencjał rozwoju, a jednak duszą się same w sobie — zaznacza Rafał Błędowski, partner w Holon Consultants.

Według niego w takim przypadku dobrym rozwiązaniem jest związanie firmy z aktywnym funduszem private equity.

Sprzedaż części udziałów można też wykorzystać jako sposób na zdobycie finansowania dla planowanego przejęcia. Metoda ta pozwala na szybki rozwój firmy i przeprowadzenie jej na kolejny etap, eliminując ryzyko prowadzenia tego procesu z wykorzystaniem kredytu bankowego. Odpowiednio przeprowadzona transakcja tego typu, może pomimo zmniejszenia udziału w firmie znacznie zwiększyć wartość posiadanych przez dawnego właściciela udziałów.

— Nowym i występującym na rynku dopiero od czasu rozpoczęcia kryzysu zjawiskiem jest sprzedaż części udziałów by zagwarantować sobie i rodzinie przyszłość zabezpieczoną znaczącą kwotą pieniędzy — mówi Maciej Cieślak.

Taka motywacja wynika z przykrych doświadczeń przedsiębiorców, których branże zostały najbardziej dotknięte kryzysem. Nawet właścicielom firm o znacznym majątku po załamaniu rynku zostawał akt własności firmy, której wartość była znikoma. Stąd też pojawił się rynek sprzedaży udziałów ze strony osób, które część wartości spółki w czasie jej prosperity chcą zamienić na pieniądze.

Jak się przygotować

— Najważniejszą rzeczą, która ma później wpływ na cenę sprzedaży, jest uzmysłowienie sobie, gdzie leży faktyczna wartość naszej firmy — mówi Rafał Błędowski, partner w Holon Consultants.

Według doradców coraz częściej się zdarza, że wartość firmy to nie jej majątek, ale perspektywy rozwoju.

— Może to być choćby marka — mówi Błędowski.

Jego zdaniem takim przykładem może być firma Wedel. Choć ma zaplecze produkcyjne, jej wartość tkwi w marce i pozycji na rynku.

— Nabywca tej firmy kupi możliwość produkcji m.in. Delicji pod marką Wedel. Hale produkcyjne czy samochody firmowe to przy takiej transakcji rzecz absolutnie drugorzędna — uważa Rafał Błędowski.

Wiedząc, co jest wartością przedsiębiorstwa, właściciel powinien rozpocząć porządki.

— To rodzaj zadania domowego. W firmie należy przeprowadzić audyt, uporządkować wszelkie kwestie prawne, własnościowe — zaznacza Akinkayode Robert Phillips.

Taka procedura często obnaża nieprawidłowości w nawet dobrze prosperujących firmach. Jak zaznacza doradca, wtedy jest jeszcze czas na podjęcie działań naprawczych lub restrukturyzacji. W przypadku, kiedy takie nieprawidłowości zostałyby odkryte dopiero podczas badania due dilligence, sprzedawca sam wręcza nabywcy udziałów bardzo mocny argument w negocjacjach cenowych. Taki scenariusz jest też częstą przyczyną fiaska planowanej transakcji. Wcześnie identyfikując problemy, jesteśmy w stanie także w odpowiedni sposób je przedstawić nabywcy, tak, aby pokazać, że jesteśmy świadomi pewnych utrudnień, ale mamy argumenty, które przemawiają za tym, że koszt ich likwidacji jest znacznie niższy niż zyski, jakie może przynosić firma.

— Warto w tym przypadku rozważyć zatrudnienie specjalistów, którzy przeprowadzą audyt, ponieważ wykonując go własnymi siłami, można pominąć szczegóły, które obcej osobie od razu rzucą się w oczy — tłumaczy Akinkayode Robert Phillips.

Na pytanie, czy sprzedawcy opłaca się wynajmować doradcę, odpowiada cytatem z "Ziemi obiecanej": "Nie mów mi ile na tym można, zarobić ale powiedz mi ile można stracić". Doradcy są zgodni, że sprzedaż udziałów zawsze stawia właściciela na pozycji gorszej od nabywcy.

— Z jednej strony staje doświadczona, mająca w swojej historii kilka tego typu transakcji duża firma, z drugiej zaś znający się świetnie na robieniu interesów w swojej branży, ale niedoświadczony w przejęciach, właściciel — zaznacza Philips.

Startujący do zakupu inwestor ma znaczne pole manewru. Może z firmy w ramach badania due dilligence wyciągnąć wrażliwe dane, pokonać właściciela w negocjacjach lub po prostu sporządzić takie umowy, że po transakcji okaże się, iż właściciel nie utrzyma np. ustalonej w trakcie negocjacji pozycji w firmie.

— Brak doświadczenia w przejęciach, ma też często wpływ na cenę transakcji. Z naszych obserwacji wynika, że zakupy prowadzone przez doradców prowadzą do uzyskania o 30 proc. wyższych wycen — zaznacza Rafał Błędowski.

Ile taka pomoc kosztuje? Od 2 do 5 proc. wartości transakcji.