Na początku października zapowiedzieliśmy, że prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) ma uzyskać znacznie większe uprawnienia, m.in. dostęp do danych chronionych tajemnicą skarbową i bankową. Nasze informacje potwierdza opublikowany kilka dni temu projekt nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawiera wiele rozwiązań wzmacniających kompetencje prezesa UOKiK (przykłady w ramce).
2Kompetencje prezesa
Najdalej idącym nowym uprawnieniem będzie dostęp do wrażliwych informacji stanowiących obecnie tajemnicę skarbową (m.in. wgląd w rozliczenia podatkowe z fiskusem, deklaracje podatkowe, stan zaległości, akta postępowań skarbowych). W uzasadnieniu projektu, opracowanego przez UOKiK i resort przedsiębiorczości, zostały zawarte argumenty za dołożeniem mu tych kompetencji. Okazuje się, że są one prezesowi UOKiK konieczne do… łatwiejszego nakładania na przedsiębiorców kar pieniężnych oraz ich egzekwowania.
„Prezes UOKiK otrzymałby dostęp do akt spraw skarbowych. Informacje objęte tajemnicą skarbową są niezbędne w toku prowadzonych postępowań, w szczególności w związku z uprawnieniem do nakładania kar pieniężnych, które stanowią dochód budżetu państwa” — czytamy w uzasadnieniu projektu.
Uwagi eksperta
Prezes urzędu antymonopolowego może nakładać na firmy kary finansowe do wysokości 10 proc. osiąganych przez nie rocznych obrotów. Okazuje się, że finansowe karanie nie jest takie łatwe i czasami stwarza mu problemy. „Zdarzają się sytuacje, gdy przedsiębiorca nie odbiera korespondencji, nie udziela odpowiedzi na żądanie prezesa UOKiK o przekazanie wysokości obrotu lub też zachodzi konieczność weryfikacji złożonych informacji np. w urzędzie skarbowym” — argumentują projektodawcy.
— To zadziwiająca i naciągana argumentacja. Zdecydowana większość firm ma obowiązki sprawozdawcze, a więc musi sporządzać sprawozdania finansowe i raporty, w których przedstawia także wysokość osiąganych obrotów. Nie słyszałem, aby kiedykolwiek prezes UOKiK informował, że ma problemy z ustaleniem rocznego obrotu firmy, na którą zamierza nałożyć karę finansową. Podejrzewam, że chęć uzyskania swobodnego dostępu do danych objętych tajemnicą skarbową wynika z zapobiegliwości, że kiedyś takie uprawnienie może się przydać, albo wynika ze zwykłej wygody urzędu. Taka motywacja jest niedopuszczalna. Pojawia się też pytanie, co z bezpieczeństwem danych podatkowych, które stanowią tajemnicę skarbową firm — mówi Łukasz Kozłowski, ekspert Federacji Przedsiębiorców Polskich.
W projekcie nie ma na ten temat ani słowa. Według UOKiK dostęp do akt skarbowych pomoże także w ustaleniu, czy firma rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą. Takie informacje uzyskuje jednak już obecnie w innych organach, także skarbowych (np. czy składa deklaracje podatkowe). Kolejnym argumentem „za” ma być przydatność w ściąganiu nałożonych kar — nowe uprawnienie ułatwi np. zbadanie, czy ukarani członkowie zarządów lub wspólnicy spółek osiągają przychody wystarczające do spłacenia kary.
Dostęp do danych objętych tajemnicą bankową natomiast ma być ograniczony do postępowań prowadzonych na podstawie ustawy zwalczającej wykorzystywanie przewagi kontraktowej na rynku (przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom, które zmierzałyby do krzywdzenia słabszych uczestników rynku, np. małych dostawców przez sieci handlowe).
Projekt został skierowany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych.
Więcej kompetencji
Wprowadzenie 6-letniej kadencji dla prezesa UOKiK (z możliwością jej przerwania w sytuacjach szczególnych) rezygnacja z otwartego naboru (konkursu) na prezesa i wiceprezesów UOKiK (będą dowolnie powoływani przez premiera, po spełnieniu ustawowych przesłanek) elastyczne kształtowanie struktury wewnętrznej UOKiK, szczególnie delegatur dostęp do danych chronionych tajemnicą skarbową i bankową wymiana informacji z przewodniczącym KNF (także dotyczących prowadzonych postępowań) w celu skuteczniejszej eliminacji niedozwolonych praktyk