Komentując wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK), prezydent Lech Kaczyński stwierdził: „Mędrcy mają swoje przekonanie, poprawne na ogół w danym czasie — i myślę, że to orzeczenie jest właśnie wyrazem takiej poprawności”. Teza ta co prawda postawiona została wiele miesięcy temu, po orzeczeniu niekorzystnym dla idei IV RP, które zapoczątkowało wielki chłód w relacjach braci Kaczyńskich z TK — ale przewrotnie pasuje idealnie jako cały komentarz do piątkowego orzeczenia w sprawie nowelizacji samorządowej ordynacji wyborczej, której to ustawy TK nie uznał za niekonstytucyjną.
Od autora komentarza „PB” wymagana jest — niestety… — objętość większa, zatem kontynuujmy. Koniecznie trzeba przypomnieć, że cała wojna o ordynację dotyczyła wyborów proporcjonalnych —w 16 województwach, 314 powiatach, 327 większych miastach, a także 18 dzielnicach stolicy. W 2151 gminach/miastach liczących do 20 tys. mieszkańców wybory do rad odbywają się według ordynacji większościowej, której rozprawa przed TK w ogóle nie dotyczyła. Ale to właśnie w największych jednostkach samorządu terytorialnego, zwłaszcza w sejmikach wojewódzkich i metropoliach, leżą prawdziwe finansowe konfitury, w nadchodzącej kadencji szczególnie nęcące — bo pochodzące z budżetu UE.
Merytorycznie orzeczenie TK sprowadzało się do ustalenia, jaki może być maksymalny zakres deformacji konstytucyjnej zasady proporcjonalności wyborów. Sędziowie uznali, że blokowanie (dokładniej — grupowanie) list potęguje matematyczne wypaczanie wyników uzyskanych w urnach, ale czynią to również powszechnie uznane metody przeliczania głosów na mandaty, a zatem blokowanie wywodzi się z tego samego pnia i dlatego nie jest niekonstytucyjne. Takie stanowisko TK podejrzewaliśmy, albowiem 99,9 proc. elektoratu w wyborach proporcjonalnych i bez blokowania nie ma pojęcia, jakie matematyczne wichry później porywają kartkę z postawionym krzyżykiem, dlaczego głos oddany na piętnastego na liście daje mandat, powiedzmy, szóstemu etc. Dziwi natomiast, że TK za mieszczący się w granicach dopuszczalnej deformacji uznał także wyjątkowo nieuczciwy przepis o tym, że głos oddany na partię, która w danym okręgu nie przekracza progu, zaliczany jest większej partii ze zblokowanej grupy. Akademickim przykładem owego mechanizmu jest Warszawa — wszystkie głosy na Samoobronę, która w stolicy tradycyjnie nie zdobywa nic (a być może i oddane na balansującą na krawędzi LPR), automatycznie zasilą konto PiS. I po to w gruncie rzeczy była cała ta nowelizacja!
Najbardziej kontrowersyjne, ale za to wyjątkowo poprawne politycznie (powracamy do cytatu z pierwszego akapitu), okazało się „darowanie” przez TK ocenianej ustawie skandalicznego trybu jej uchwalania oraz braku vacatio legis. Naprawdę zdumiewa, że sędziowie (dwunastu z piętnastu) nagle zmienili swoją kształtowaną przez lata linię orzeczniczą! Przypomnijmy, że to właśnie dzięki TK politycy musieli przyjąć do wiadomości, iż nieprzekraczalnym terminem ogłaszania przepisów podatkowych wchodzących w nowym roku jest 30 listopada. Orzecznictwo TK ustaliło, że jeden buforowy miesiąc to absolutne minimum, aby się przygotować i podjąć jakieś decyzje osobiste czy biznesowe. Piątkowe orzeczenie również ustaliło minimalną granicę czasową grzebania w przepisach wyborczych — sześć miesięcy przed głosowaniem — tyle, że będzie ona egzekwowana… dopiero od następnego razu! Dla TK było oczywiste to, co cała Polska widziała w transmisjach telewizyjnych — że koalicja rządowa parła do uchwalenia ustawy po regulaminowych trupach. A jednak ten legislacyjny skandal doczekał się od TK aktu łaski, którego przyczyną była trwająca już kampania wyborcza i głosowanie wyznaczone na 12 listopada. Z taką właśnie poprawnością i łaskawością nie zgodziło się troje sędziów, którzy wnieśli zdania odrębne.
Znakiem czasów była okoliczność, że w piątek jedno z owych trzech zdań odrębnych wniósł odchodzący prezes TK Marek Safjan, sędzią sprawozdawcą zaś był Jerzy Stępień, który dzień później został nowym prezesem TK, na niecałe dwa lata, do końca własnej sędziowskiej kadencji. Safjan bezwzględnie stał na stanowisku, że żyjemy w III RP, bo nasze państwo tak zostało zdefiniowane w preambule Konstytucji RP z roku 1997. Stępień nigdy tego nie rozgłaszał, ale duchowo (a z poprzedniego okresu — politycznie) zdaje się zdecydowanie bliżej mu do IV RP. Dlatego bracia Kaczyńscy wreszcie mogą odetchnąć — Trybunał Konstytucyjny „wzięty”! No i w ogóle — jak w tytule…