Jaką formę opodatkowania działalności gospodarczej wybrać? Oto pytanie, które przynajmniej raz w roku przedsiębiorca zadać sobie powinien.
W polskim systemie prawnym biznesmeni mają do dyspozycji cztery formy opodatkowania działalności gospodarczej. Podatek dochodowy możemy płacić na zasadach ogólnych, w formie podatku liniowego, ryczałtu lub karty podatkowej. Wybór należy do podatnika. Warto pamiętać, że każda z tych form ma swoje plusy i minusy.
Karta
Karta podatkowa jest najbardziej odformalizowanym sposobem rozliczania podatku dochodowego dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, indywidualnie lub w formie spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Ale grono podatników, którzy mogą skorzystać z karty, jest ograniczone poprzez wyczerpujące wyliczenie rodzajów działalności. Są to m.in. niektóre rodzaje działalności usługowej lub wytwórczo-usługowej, handlu detalicznego, gastronomii czy wolnych zawodów w ochronie zdrowia.
Aby wybrać tę formę opodatkowania, należy do urzędu skarbowego złożyć wniosek w formie druku PIT-16 nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego, a jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w czasie roku podatkowego — przed rozpoczęciem działalności.
Podatnicy decydujący się na kartę są zwolnieni z prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych i deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Wysokość podatku ustalał urząd skarbowy, który raz w roku wyznacza miesięczną stawkę podatku. Bierze przy tym pod uwagę rodzaj działalności, liczbę mieszkańców gminie, w której prowadzi się działalność, a także liczbę zatrudnionych przez firmę pracowników.
— Im mniejsza miejscowość i mniejsza liczba zatrudnionych, tym niższa stawka podatku — wyjaśnia Kamil Paduch, doradca podatkowy z MDDP.
Zasady ogólne
Tej formy opodatkowania nie trzeba wybierać. Jeśli nie zdecydujemy się na inną, to nasza działalność będzie opodatkowana na zasadach ogólnych. Podstawą opodatkowania pozostaje dochód, a więc istnieje możliwość pomniejszenia przychodu o koszty jego uzyskania. Jest jeszcze wiele innych możliwości zmniejszenia kwoty podatku, np. poprzez opodatkowanie wspólne z małżonkiem. Można skorzystać z ulg i zwolnień. Istnieje możliwość odliczenia składek na ZUS i ubezpieczenie zdrowotne.Minusem jest progresywna skala stawek podatkowych — od 19 do 40 proc.
Na zasadach ogólnych opodatkowane są także spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne i partnerskie (nieopodatkowane w formach zryczałtowanych i nieprowadzące księgowości pełnej). Wszelkie zdarzenia dokumentują one w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Jeśli podmiot prowadzący działalność gospodarczą osiągnie w roku podatkowym przychód przekraczający 800 tys. EUR (ponad 3,2 mln zł), to od następnego roku będzie obowiązany prowadzić księgi handlowe zgodnie z ustawą o rachunkowości.
Ryczałt
Ryczałtem mogą być objęte osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą indywidualnie lub w formie spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Istotnym kryterium dla skorzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych stała się wysokość przychodu z działalności, który w roku poprzedzającym nie może przekroczyć 250 tys. EUR, czyli 1 mln zł (kwota ulega corocznie waloryzacji).
Ryczałt mogą wybrać osoby osiągające przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej działalności, oraz osoby duchowne.
— Nieliczne wyłączenia korzystania z ryczałtu dotyczą m.in. osób prowadzących aptekę, lombard czy kantor, a także niektórych podatników akcyzy, osób świadczących usługi na rzecz byłego pracodawcy, działalności przekazywanej między małżonkami — mówi Paweł Mazurkiewicz z MDDP.
Opodatkowanie w formie ryczałtu następuje na wniosek sporządzony na piśmie i złożony do właściwego urzędu skarbowego nie później niż do 20 stycznia.
Podstawę opodatkowania stanowi przychód bez możliwości pomniejszenia o koszty jego uzyskania. Istnieje za to możliwość obniżenia ryczałtu o składkę na ZUS, o kwoty darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego. Konieczne jest prowadzenie ewidencji przychodów, którą podatnicy obowiązani są złożyć w urzędzie skarbowym do 31 stycznia następnego roku w formie druku PIT-28. Ryczałt należy obliczać za każdy miesiąc i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego do 20 dnia następnego miesiąca.
Liniowy
Opodatkowanie przychodów 19- -proc. stawką liniową to najbardziej atrakcyjna forma dla osób o najwyższych dochodach, które nie korzystają z odliczeń. Aby wybrać ten sposób, należy również złożyć pisemny wniosek do 20 stycznia roku podatkowego, a jeżeli rozpoczynamy prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej — do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.
Co do obowiązków sprawozdawczych: przy tej formie opodatkowania konieczne jest prowadzenie księgi przychodów i rozchodów albo ksiąg rachunkowych.
Liniowa stawka nie przysługuje osobom, które uzyskują przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które wykonywały w roku poprzednim.