Wschodnie regiony nie dogonią w rozwoju gospodarczym reszty kraju. Co na to rząd? Ma pomysły, które zdadzą się psu na budę.
Na początek truizm. Najbogatsze i najaktywniejsze gospodarczo gminy znajdują się dziś w zachodniej Polsce, wschodnie regiony kuleją. Najgorsze jest jednak to, że ten dystans będzie się powiększał — tak wynika z raportu „Polska: regionalne prognozy ekonomiczne 2005-2008” przygotowanego przez firmę badawczą PMR. Zdaniem ekspertów, sytuacji nie poprawi nawet napływ unijnych funduszy. Ale po kolei...
Zachód liderem
Najwyższy poziom zamożności cechuje dziś region mazowiecki. Poziom PKB na mieszkańca był w ubiegłym roku o połowę wyższy od średniej krajowej. Na kolejnych miejscach plasują się województwa: śląskie, dolnośląskie, wielkopolskie i małopolskie. Ten obszar zamieszkuje połowa populacji Polski. Jednak ich udział w tworzeniu PKB wyniósł w ubiegłym roku niemal 60 proc.
Tylko w woj.: mazowieckim i śląskim, które zamieszkuje jedna czwarta ludności kraju, powstaje ponad jedna trzecia całkowitego produktu krajowego brutto.
W najbliższych czterech latach sytuacja się nie zmieni. Dynamiczny rozwój będą przeżywać te regiony kraju, które dziś radzą sobie najlepiej. Dynamiczny wzrost czeka zwłaszcza Dolny Śląsk. Średni przyrost gospodarczy wyniesie tu w latach 2005-08 ponad 9 proc. rocznie i będzie o połowę wyższy niż na Górnym Śląsku. Atuty Dolnego Śląska są znane: bliskość granicy z Niemcami i Czechami, dobry (jak na Polskę) stan infrastruktury, obecność trzech specjalnych stref ekonomicznych, dostępność wykwalifikowanej siły roboczej i wysoki poziom szkolnictwa wyższego. Konsekwencją jest znaczny wzrost inwestycji. Do tej pory na terenie dolnośląskich specjalnych stref ekonomicznych zainwestowało ponad 60 firm, wydając około 6 mld zł i tworząc ponad 20 tys. miejsc pracy. Zdaniem autorów raportu, w przyszłości będzie ich tutaj jeszcze więcej.
Wschód coraz słabszy
Niestety, w słabiej rozwiniętych wschodnich regionach poprawa sytuacji gospodarczej będzie postępować dużo wolniej. Co gorsza, z czasem różnice w poziomie rozwoju w stosunku do południowo-zachodnich województw będą coraz większe. Dla porównania: w 1998 r. różnica w poziomie PKB najbogatszego i najbiedniejszego województwa wynosiła 73,6 pkt procentowych. W 2008 r. według prognoz PMR wzrośnie ona do 93,9 pkt procentowych.
— Sytuacji nie zmieni nawet skierowanie funduszy unijnych do regionów słabo rozwiniętych. Napływ tych funduszy nie doprowadzi do radykalnego zmniejszenia się dysproporcji — uważa Marcin Sadowski, autor raportu i główny ekonomista PMR.
Na świetlicę i żłobek
Co na to rząd? Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zapowiada uruchomienie już w styczniu nowego Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarów Wiejskich (PPWOW). Będzie on skierowany do 500 najbiedniejszych gmin znajdujących się głównie na wschodzie Polski.
Rząd wyda na to 84,04 mln USD z pożyczki Banku Światowego.
Celem programu będzie „przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i mobilizacja kapitału społecznego na obszarach wiejskich”. Na czym miałoby to polegać?
— W czasie trwania programu samorządy gmin będą przygotowywać projekty finansowane z jego środków. Będą one skierowane do trzech grup: ludzi starszych, dzieci i młodzieży, rodzin z dziećmi — mówi Mirosław Grochowski z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
W praktyce pieniądze zostaną przeznaczone na… tworzenie świetlic, klubów młodzieżowych, żłobków i domów opieki.
— Nie chodzi o to, aby rozdawać pieniądze, ale dawać szanse na rozwój. Zmniejszenie skali problemów społecznych spowoduje, że gminy te staną się atrakcyjniejszym partnerem dla inwestorów — przekonuje Mirosław Grochowski.
Autorzy raportu są jednak innego zdania.
— Największym problemem gmin wschodniej Polski jest fatalny stan infrastruktury. Brak odpowiedniej sieci autostrad, a przede wszystkim międzynarodowej trasy wschód-zachód utrudnia rozwój kraju. Dopóki w tej dziedzinie nic się nie zmieni, nie ma mowy o wyrównywaniu szans — uważa Marcin Sadowski.