Pracujący na budowach, ochroniarze i górnicy nie mogą być głodni. Kodeks pracy nakazuje — pracodawca musi ich nakarmić i napoić.
Według przepisów kodeksu pracy (art. 232) pracodawca musi zapewnić pracownikom odpowiednie posiłki i napoje, jeśli pracują oni w warunkach „szczególnie uciążliwych”. O miejscach pracy, których dotyczy ten przepis, decyduje pracodawca ra- zem z przedstawicielami pracowników.
Głównie chodzi tu o zawody, w których wykonywanie pracy wiąże się ze zwiększonym wysiłkiem — np. budowlańców, górników, listonoszy. Rodzaje posiłków profilaktycznych i napojów oraz przypadki i warunki ich wydawania można znaleźć w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. (patrz ramka).
Nieodpłatnie i raz dziennie
Posiłki profilaktyczne powinny być wydawane nieodpłatnie i co ważne, nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny. Pracownicy otrzymują dziennie jeden posiłek gorący — zwykle po 3-4 godzinach pracy, w trakcie regulaminowej przerwy.
Jeżeli pracodawca zapewnia pracownikom jedynie napoje, powinny one być dostępne w ciągu całej zmiany. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków, np. z powodów organizacyjnych, może zapewnić pracownikom korzystanie z posiłków w punktach gastronomicznych lub przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów — rzecz jasna w odpowiednich warunkach hignienicznych.
W zimnie i cieple
Pracodawca musi zapewnić gorące posiłki pracownikom wykonującym prace związane z wysiłkiem fizycznym, który powoduje w ciągu jednej zmiany wydatek energetyczny od 1100 kcal u kobiet do ponad 2000 kcal u mężczyzn. W pracy posilą się również pracujący na otwartej przestrzeni od 1 listopada do 31 marca oraz pracujący pod ziemią.
Również na pracodawcy będzie spoczywał obowiązek zorganizowania posiłków tym pracownikom, którzy usuwają skutki klęsk żywiołowych. Napoje dostaną przykładowo osoby pracujące na zewnątrz przy temperaturze otoczenia poniżej 10 stopni Celsjusza lub powyżej 25 stopni. W zależności od warunków pracy napoje powinny być zimne lub gorące. W przypadku pracy w bardzo wysokich temperaturach powinny być one wzbogacone w sole mineralne i witaminy.
Rozporządzenie określa też, że w każdym posiłku powinno być: 50-55 proc. węglowodanów, 30-35 proc. tłuszczów oraz 15 proc. białek.