Weksel z coca-colą

Albert Stawiszyński
opublikowano: 2006-06-08 00:00

Weksle warto przechowywać w banku, u notariusza lub w kancelarii prawnej. Zdeponowanie go tam minimalizuje ryzyko jego utraty.

W obrocie gospodarczym zdarza się, że weksel zaginie lub zostanie w jakiś sposób zniszczony. Taki przypadek, który mógłby być dobrym motywem filmu kryminalnego, wydarzył się niedawno w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Jedna z aplikantek przeglądała akta sprawy (z upoważnienia pełnomocnika jednej ze stron procesu o roszczenie pieniężne z weksla). W pewnym momencie — ku zaskoczeniu pracowników sekretariatu sądu i obecnych w pokoju sędziów — zjadła szybko weksel wyjęty z akt sądowych, popijając go coca-colą z puszki. Odzyskanie tego dokumentu — istotnego w sprawie — stało się niemożliwe.

A przecież, stosownie do typowych postanowień kontraktów spotykanych w obrocie gospodarczym, w razie należytego wykonania zobowiązania, które weksel zabezpieczał, należy go zwrócić wystawcy.

— W opisanej sytuacji trudno zwrócić weksel, nawet jeśli wynikające z niego zobowiązanie pieniężne zostanie później zrealizowane — komentuje Aleksander Werner, adiunkt w Szkole Głównej Handlowej.

Niekiedy też umowa uzależnia spełnienie świadczenia od zwrotu weksla. Ogromne problemy powstają więc po zagubieniu takiego dokumentu wystawionego in blanco. Każdy jego posiadacz, czyli nawet znalazca, ma prawo domagać się zapłaty kwoty z weksla. O problemach przedsiębiorców z tymi dokumentami pisaliśmy w artykule „Karabin maszynowy” („PB” nr 71 z 7.04.2006).

Procedura odzyskania

Naprzeciw tego rodzaju kłopotom wychodzą przepisy ustawy Prawo wekslowe (konkretnie jej dział XVI). I tak, w razie zaginięcia lub zniszczenia weksla, konieczne staje się przeprowadzenie postępowania o jego umorzenie. Jak powinno przebiegać?

— Osoba, której weksel zaginął, powinna złożyć w sądzie rejonowym, właściwym dla miejsca płatności weksla, wniosek o jego umorzenie. Ten musi zawierać istotną treść weksla, uprawdopodobnienie jego utraty oraz wskazanie interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu umorzenia — wskazuje Piotr Jaworek, prawnik z kancelarii Tomczak i Partnerzy, ekspert prawa wekslowego.

Potem procedura wygląda tak: sąd wzywa, przez ogłoszenie w Monitorze Polskim, posiadacza zaginionego weksla do zgłoszenia się w ciągu 60 dni i do okazania weksla.

— Termin biegnie od dnia płatności weksla, a gdy wniosek złożono po terminie płatności lub ten nie był oznaczony, to od dnia ogłoszenia. Jeżeli w tym terminie nikt się nie zgłosi z wekslem, sąd wyda postanowienie o jego umorzeniu. Na podstawie orzeczenia uznającego weksel za umorzony można wykonywać wszystkie prawa z niego — dodaje Piotr Jaworek.

I wygląda na to, że już jest po sprawie. Ale nie zawsze. Problem w tym, że postępowanie umorzeniowe trwa czasem nawet kilka miesięcy i przez ten czas sytuacja stron umowy nie jest wyjaśniona. Dlatego lepiej wcześniej w umowach, które zabezpieczane są wekslami, zawrzeć odpowiednie postanowienie na wypadek ich utraty lub zniszczenia. Przykładowo można ustalić, że w takiej sytuacji strona, która weksel utraciła, zobowiązuje się wystawić weksel in blanco z deklaracją upoważniającą do jego wypełnienia na wypadek nieuzyskania postanowienia sądu o umorzeniu weksla w stosownym terminie.

Jak wystawiać

Dodatkowo sytuację może komplikować to, że według prawa wekslowego wystawianie weksli nie jest powiązane z jakimkolwiek blankietem. Można go więc wystawić na dowolnej kartce papieru. Musi jednak zawierać elementy wymienione w art. 1 prawa wekslowego. Należą do nich, m.in.: nazwa „weksel” w tekście dokumentu (w języku, w jakim go wystawiono), bezwarunkowe polecenie zapłacenia określonej sumy, nazwisko osoby, która ma zapłacić, oznaczenie terminu i miejsca płatności, nazwisko osoby, na rzecz której ma być dokonana zapłata, data i miejsce wystawienia weksla, podpis wystawcy.

Formularz weksla w urzędach skarbowych ma tę zaletę, że jego cena zawiera opłatę skarbową. Jeśli ktoś decyduje się na samodzielne wystawienie weksla, i tak musi tę opłatę uiścić. Jej wysokość regulują przepisy skarbowe — obecnie wynosi ona 10 groszy od każdych pełnych lub rozpoczętych 100 zł kwoty wekslowej.