Odwołanie pojedynczego ministra w trybie wyrażenia mu przez Sejm wotum nieufności jest demokratyczną procedurą przewidzianą w art. 159 Konstytucji RP. Arytmetyczny próg skuteczności wniosku został jednak ustawiony tak wysoko, że od początku III Rzeczypospolitej – umownie mierzonej od 1989 r. – jeszcze żadnej opozycji nie udało się w taki sposób usunąć nawet najbardziej nieudolnego czy szkodliwego w jej oczach członka rządu. Uwzględniając jedynie okres od wejścia w życie w 1997 r. obecnej konstytucji – Sejm rozpatrzył już ponad setkę wniosków o ministerialne wotum nieufności. Wszystkie odbiły się od zaporowego wymogu uzyskania co najmniej 231 głosów, czyli większości ustawowej liczby posłów. Najbliżej mało chlubnego przerzucenia nad tak wysoką poprzeczką był w styczniu 2000 r. minister skarbu państwa Emil Wąsacz, za którego odwołaniem oddano 229 głosów, przy czym tamten wniosek podpisała i poparła związkowa część Akcji Wyborczej Solidarność, tworzącej koalicję wspólnie z Unią Wolności. Rządowi obrońcy ministra przegrali 195:229, przy 36 posłach nieobecnych, ale Emil Wąsacz się utrzymał. Po 26 latach doskonale pamiętam jego optymistyczną odpowiedź na nasze pytania, jak się czuje: „Sejm mnie obronił i zaufał”. Premier Jerzy Buzek odczekał kilka miesięcy, zaś po ponowieniu w lecie przez opozycję identycznego wniosku uprzedzająco sam ministra sczyścił.
Przypominam realia arytmetyczne oraz przykład sprzed ćwierć wieku oczywiście w kontekście dwóch głosowań czekających Sejm w czwartek. Prawo i Sprawiedliwość z pojedynczymi posłami Konfederacji wniosło o usunięcie w trybie wotum nieufności dwóch pań minister: Pauliny Hennig-Kloski z resortu klimatu i środowiska oraz Jolanty Sobierańskiej-Grendy z resortu zdrowia. Wyniki oraz skutki prawne dwóch głosowań to oczywistość, skończy się identycznie nieskutecznie jak sto razy od 1997 r., czy nawet wcześniej od 1989 r. Szczegóły arytmetyczne będą jednak analizowane. Po stronie wnioskującej opozycji oba wyniki powinny być identyczne co do głosu, natomiast ciekawe, czy powtórzą się również po rządowej stronie obrońców konstytucyjnych pań minister.
Członek rządu dotknięty wnioskiem o wotum nieufności z definicji obejmowany jest szczególną ochroną rządzącej większości. Z istoty systemu parlamentarno-gabinetowego wynika obowiązek podporządkowania się przez polityków przesłaniu klasyka, w mojej wersji ciut przetworzonemu: „są w koalicji rachunki krzywd, opozycyjna dłoń ich też nie przekreśli, ale głosów nie odmówi nikt”. W poprzednich dwóch kadencjach właśnie tak sprężało się PiS, wobec każdego wrażego wniosku o wotum nieufności niknęły podziały na ziobrystów czy miękiszonów, zaś udział posłów w głosowaniu bywał zwykle stuprocentowy.
Paradoksalnie ciszej jest wokół wniosku dotyczącego ministry zdrowia. Jolanta Sobierańska-Grenda jako urzędniczka spoza polityki nie ma w Sejmie jakiegokolwiek zaplecza, jest niemal prywatnym odkryciem – nie towarzyskim, ponoć menedżerskim – Donalda Tuska. Cały jej dorobek i wszystkie niepopularne decyzje oszczędnościowe premier musi politycznie brać na klatę. W związku z tym każde wyłamanie się każdego koalicjanta z jednolitego głosowania przeciwko wnioskowi PiS byłoby personalnym zadarciem z szefem rządu, który znany jest z pamiętliwości.
Nieco inna jest sytuacja mocno zaplątanej politycznie ministry klimatu i środowiska. Paulina Hennig-Kloska wyprowadziła do swojego Centrum połowę posłów z pękniętej Polski 2050, co spowodowało, że oba konkurujące kluby utrzymały w Sejmie status, ale dosłownie na styk, bo liczą po 15 członków – obecnie każde odejście będzie oznaczało prestiżową degradację do poziomu koła. Ministra Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz – która sama posłanką nie jest – uważa rządową koleżankę za dwulicową i nigdy jej nie daruje kradzieży połowy sejmowej kanapy. Obie członkinie gabinetu Donalda Tuska nadal nie szczędzą sobie w publicznym obiegu przykrych słów. Wszystko jednak wskazuje, że jeśli nie przypomniane powyżej credo poety, to po prostu obawa o dyscyplinarkę z rządu przekonają Polskę 2050 do koalicyjnej lojalności. Sondażowe notowania obu kanap są obecnie tak marne, że zwaśnione ministry mają perspektywę utrzymania resortów tylko do wyborów w październiku 2027 r. Dlatego wsparcie przez kogokolwiek z Polski 2050 wniosku PiS przeciwko liderce Centrum nie wchodzi w grę, ale jakieś pojedyncze wstrzymania się od głosu mogą się zdarzyć. Sama Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz ma ogromny komfort – nie głosuje, jest tylko wpływową kibicką.