Zdobycie stypendium jest niełatwe, ale możliwe. Tym bardziej że Bruksela nie szczędzi środków na wyrównywanie szans w dostępie do edukacji.
Obecnie nie ma większego problemu ze studiowaniem za granicą — wystarczy znać dobrze języki, znaleźć odpowiednią uczelnię i zdobyć fundusze na wyjazd. Źródłem tych ostatnich może być stypendium.
Unijne wsparcie
W ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) ponad 176 mln EUR przeznaczono na współfinansowanie programów stypendialnych w latach 2004-06. Ponad 120 mln EUR z tej kwoty pochodzi z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS). Wspieraniu osób uczących się służy działanie 2.2 „Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne”. Środki przeznaczone na jego realizację trafią co najmniej do 123 tys. uczniów oraz 15 tys. studentów.
— W ramach działania 2.2 z programów stypendialnych korzystają uczniowie i studenci pochodzący z obszarów wiejskich i objętych restrukturyzacją zatrudnienia, którzy z powodu trudnej sytuacji materialnej natrafiają na bariery w dostępie do edukacji — wyjaśnia Monika Karpuk z Centrum Informacji Europejskiej.
Na przestrzeni kilkunastu lat powstało wiele programów mających na celu rozszerzanie współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji i sprzyjających realizacji wspólnej polityki oświatowej UE.
— Połączono je w trzy główne programy edukacyjne — Sokrates, Leonardo da Vinci oraz Młodzież — dodaje Monika Karpuk.
Test przedsiębiorczości
Na stypendium zagraniczne najłatwiej wyjechać w ramach programu Sokrates-Erasmus. W ubiegłym roku skorzystało z niego ponad 4 tys. studentów. Mogli wybierać z około dwóch tysięcy prywatnych i państwowych szkół w Europie Zachodniej. Przystąpiło do niego sto polskich szkół wyższych.
— W tym programie studenci sami wybierają tylko kraj docelowy; o tym, w której szkole będą się uczyć, decyduje komisja — zaznacza Monika Karpuk.
Największym zainteresowaniem cieszą się studia w Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz w Skandynawii i Holandii, gdzie część zajęć prowadzona jest w języku angielskim. Najwięcej miejsc w ramach programu oferują uniwersytety niemieckie, francuskie i włoskie. Studenci Erasmusa zwalniani są z opłat za naukę, z własnej kieszeni muszą zaś pokryć koszty utrzymania i ubezpieczenia.
— Stypendium zapewnia bezpłatne studiowanie i pokrywa część kosztów utrzymania za granicą. Jego średnia wysokość to 350 EUR miesięcznie. Nie może jednak przekraczać 5 tys. EUR rocznie. Kwota stypendium ma pokryć różnicę w kosztach utrzymania między Polską a krajem, do którego się wyjeżdża. Średnie koszty studiowania w UE ocenia się na 600-700 EUR miesięcznie — informuje Monika Karpuk.
Resztę pieniędzy trzeba wyłożyć z własnej kieszeni albo znaleźć sponsora.
— W wielu krajach studenci zagraniczni mają prawo do pracy w ograniczonym zakresie. Na przykład w Niemczech mogą pracować poza terenem uniwersytetu tylko przez dwa miesiące w roku, a w USA powinni znaleźć pracę na terenie kampusu — mówi Anna Włodarz z warszawskiej Szkoły Głównej Handlowej, beneficjentka stypendium w Kanadzie.
Aby zdobyć stypendium zagraniczne, nie wystarczy jednak znajomość języka i piątki w indeksie.
— Przydają się referencje wystawione przez wykładowców lub pracodawcę i plan przyszłej pracy naukowej. Punktowana jest też działalność w samorządach studenckich i organizacjach pozarządowych. Trzeba też nawiązać kontakt z uczelnią, w której chciałoby się studiować — radzi Anna Włodarz.
Ważne, aby umieć przekonać komisję rekrutacyjną, że studiowanie w obcej uczelni to szansa na zrealizowanie planów naukowych lub, w przyszłości, zawodowych.
— Zagraniczne stypendium oznacza nie tylko wzbogacenie wiedzy, ale przede wszystkim całkowite zanurzenie się w obcą kulturę, styl pracy, mentalność — dodaje Anna Włodarz.
Jest w czym wybierać
Niektóre uczelnie mają własne programy stypendialne. Na przykład warszawska Szkoła Główna Handlowa proponuje studentom co najmniej semestralne wyjazdy do Austrii, na Słowację lub na Węgry w ramach wspólnego programu najlepszych europejskich szkół ekonomii i zarządzania. Ponadto dla jej studentów dostępne są stypendia Instytutu Szwedzkiego i miesięczne stypendia w Kopenhadze finansowane w ramach Denmark Business Program. Mogą oni także wyjechać do Nowej Zelandii albo Japonii. Marzeniem wielu studentów jest nauka w Stanach Zjednoczonych. Co roku realizuje je niemal dwa tysiące Polaków. Informacji na temat stypendiów w USA udziela Centrum Doradztwa Edukacyjnego przy Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta oraz Centrum Informacji przy Ambasadzie USA.
Oferta stypendialna MEN obejmuje około 40 państw w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Południowej. Programy przygotowane przez fundacje skierowane są głównie do doktorantów i pracowników naukowych. Na przykład stypendystami Fundacji Kościuszkowskiej mogą zostać absolwenci wszystkich szkół wyższych. Otrzymują oni pieniądze na opłacenie podróży, mieszkania i ubezpieczenia.