Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) wraz z infrastrukturą tworzą operator systemu przesyłowego, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne, oraz operatorzy systemów dystrybucyjnych. Największe z nich to: PGE Dystrybucja, Tauron Dystrybucja, Enea Operator, Energa-Operator i RWE Stoen. Odpowiadają za dostarczenie energii elektrycznej do 17 mln odbiorców.
2Operatorzy są skupieni w Polskim Towarzystwie Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej (PTPiREE), które powstało w 1990 r.
Niższa produkcja i straty
W 2014 r. wyprodukowaliśmy 159 TWh energii elektrycznej. Z raportu zaprezentowanego kilka dni temu przez PTPiREE wynika, że od rekordowego 2010 r., kiedy produkcja wyniosła prawie 164 TWh, systematycznie spada. Równocześnie zmniejszono straty, dzięki podnoszeniu jakości urządzeń i zastępowaniu starych energooszczędnymi. Również odbiorcy przemysłowi i gospodarstwa domowe coraz większą uwagę zwracają na racjonalne zarządzanie i oszczędzanie energii. Rozbudowa połączeń przesyłowych między systemami elektroenergetycznymi Polski i krajów sąsiednich umożliwia kupno i sprzedaż energii, co zwiększa bezpieczeństwo elektroenergetyczne.
Prowadzone są kluczowe inwestycje przy budowie mostu elektroenergetycznego z Litwą oraz instalacji przesuwników fazowych na połączeniach na granicy z Niemcami. Pierwsza część mostu Polska — Litwa będzie kosztować około 1,8 mld zł, z czego dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wyniesie prawie 43 proc., czyli 868,42 mln zł netto. Zakończenie tego etapu planowane jest na IV kwartał 2015 r. Eksperci spodziewają się, że przyjęcie ustawy o OZE przyniesie rozwój odnawialnych źródeł energii.
Tym samym powstanie potrzeba realizacji nowych inwestycji w sieci przesyłowe i dystrybucyjne, które umożliwią podłączenie źródeł OZE do KSE i dostarczenie energii do odbiorców. Z raportu „Polska. Z energią działa lepiej. Energetyka przesyłowa i dystrybucyjna” wynika, że PSE i operatorzy systemów dystrybucyjnych w ciągu pięciu lat, do 2019 r., przeznaczą około 42 mld zł na inwestycje. Będą to największe przedsięwzięcia w historii polskiej elektroenergetyki. PSE w tym roku na zapewnienie niezawodności dostaw energii elektrycznej zamierza przeznaczyć 1,1 mld zł, co jest najwyższym wynikiem w historii spółki. Nakłady w latach 2012-14 wyniosły łącznie 2,27 mld zł. Do 2020 r. spółka planuje wydać kolejne 7 mld zł.
Enea Operator od 2011 r. przeznacza na rozwój infrastruktury sieciowej 800- -900 mln zł rocznie. Utrzymanie nakładów inwestycyjnych takiej wysokości w latach 2015-19 pozwoli spółce na wybudowanie i zmodernizowanie m.in. około 9800 km linii napowietrznych i kablowych, wybudowanie około 2700 stacji elektroenergetycznych i modernizację kolejnych 830 stacji, a także zakup i wymianę około 6600 transformatorów.
Poza własnymi funduszami Enea wykorzystuje wsparcie unijne. Przykładem może być m.in. budowa linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV relacji Mirosławiec — Czaplinek czy przebudowa linii 110 kV relacji Załom — Goleniów i Pomorska — Załom.
Dwie ostatnie inwestycje mają kluczowe znaczenie dla Szczecina i sąsiednich gmin, bo poprawią niezawodność dostaw energii elektrycznej. Energa Operator do 2019 r. planuje przeznaczyć na rozwój i modernizację sieci prawie 800 mln zł. Tauron Dystrybucja zamierza wydać ponad 10 mld zł, natomiast PGE Dystrybucja — ponad 12 mld zł.
RWE Stoen Operator w ramach planu inwestycyjnego wartego około 1,6 mld zł zmodernizuje m.in. 1332 km linii niskiego napięcia, 512 km linii średniego napięcia i 165 km linii wysokiego napięcia. Zaplanowane na lata 2014-19 inwestycje mają za zadanie nie tylko stymulować rozwój aglomeracji warszawskiej, ale również umożliwić transformację Warszawy w miasto przyszłości. Realizacja koncepcji Smart Grid znacząco zwiększy efektywność energetyczną systemu w stolicy Polski.
Program „Realny Wymiar Energii” rozpoczęty we wrześniu 2014 r. polega m.in. na wdrażaniu inteligentnych rozwiązań sieciowych. W jego pierwszej fazie na warszawskiej Pradze-Południe zainstalowanych zostanie 100 tys. inteligentnych liczników, a cały program potrwa do grudnia 2015 roku. Jego wartość to 65 mln zł.
Rośnie niezawodność
— Energia elektryczna oraz jej dostarczanie mają strategiczny charakter dla państwa i bezpośrednio wpływają na konkurencyjność każdego kraju — podkreśla Robert Stelmaszczyk, prezes Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej.
Jednym ze sposobów mierzenia niezawodności dostaw energii do klientów jest wykorzystanie wskaźników SAIDI i SAIFI, które przedstawiają, odpowiednio, średnią roczną długość przerw (w minutach na odbiorcę) i liczbę przerw (na odbiorcę). Inwestycje operatorów mają zwiększyć niezawodność dostaw energii do każdego z 17 milionów odbiorców w Polsce. Skala i zasięg już prowadzonych inwestycji pozwoliły na obniżenie wskaźników SAIDI i SAIFI odpowiednio o 28 proc. i ponad 26 proc. od 2011 r. Dalsze ich obniżenie pozytywnie wpłynie na rozwój polskiej gospodarki.