Według najnowszego raportu „Krótkoterminowy cykl zmiany czynszów w Europie – II kwartał 2009 r.” opublikowanego przez Jones Lang LaSalle, stawki czynszów za najlepsze powierzchnie biurowe w całej Europie spadły w minionym kwartale o 4,6 proc. Teraz są one średnio o 15,4 proc. niższe niż w drugim kwartale 2008 r.
Cięcie kosztów
Spośród 24 europejskich krajów największe spadki stawek czynszów, bo aż o 30 proc. odnotowała Moskwa. Zaraz za nią plasuje się Dublin ze średnimi obniżkami na poziomie 18 proc. i Madryt z 10-proc. spadkami cen. W sumie odsetek nie wynajętej powierzchni biurowej w Europie wzrósł do 9,3 proc.
- Znacząca część najemców w Europie wciąż zmniejsza zatrudnienie i szuka sposobów zmniejszenia kosztów związanych z relokacją. Podczas gdy niektórzy najemcy wykorzystują obecną sytuację na rynku i zabezpieczają dla siebie powierzchnie biurowe o wysokich standardach i w lepszych lokalizacjach, popyt na powierzchnie biurowe w całej Europie wciąż jest niski – wyjaśnia Chris Staveley, dyrektor zespołu ds. transakcji transgranicznych w Jones Lang LaSalle.
Coraz mniej nowych biur
W drugim kwartale 2009 r. poziom wynajmu wzrósł o 9 proc., w porównaniu z poprzednim kwartałem, do 2,1 mln mkw. Lecz wciąż jest o 35 proc. poniżej poziomu z drugiego kwartału 2008 r. i prawie 30 proc. poniżej średniej z okresu ostatnich pięciu lat. W Europie Środkowowschodniej poziom wynajmu wzrósł do 0,6 mln mkw. i obecnie jest na poziomie 14 proc. powyżej średniej pięcioletniej. Znaczny wzrost wielkości popytu został odnotowany także na większych rynkach Europy Zachodniej, szczególnie w Brukseli (+51 proc.), Madrycie (+46 proc.) i Londynie (+43 proc.).
Jednocześnie zauważalne jest znaczne zmniejszenie liczby nowej powierzchni biurowej oddawanej do użytku w II kw. 2009 r.
- Wraz z dodatkowymi 4 mln mkw. powierzchni biurowej, która ma być oddana do użytku w bieżącym roku oraz popytem utrzymującym się prawdopodobnie na niskim poziomie, wskaźnik powierzchni niewynajętej będzie nadal wzrastał w ciągu roku i pod jego koniec w Europie może przekroczyć 10 proc. - reasumuje Staveley.
Marta Sieliwierstow
