Najemcy mówią: dość wyzysku!
Powstaje ogólnopolska koalicja sieci handlowo-usługowych mająca walczyć o interesy najemców.
W branży handlowej wrze. Sieci sklepów są coraz częściej i głośniej oskarżane o wyciskanie soków ze swoich dostawców. One jednak też nie mają lekko. Sieci twierdzą, że są wyzyskiwane przez centra handlowe, w których wynajmują powierzchnie sklepowe. Chcą się więc zjednoczyć i zacząć walkę o poprawę warunków działania.
Koniec z dyktatem
— Deweloperzy, fundusze inwestycyjne i inne firmy zarządzające centrami handlowymi stawiają sieciom handlowym wynajmującym w nich powierzchnie warunki trudne do przyjęcia. Umowa najmu nie jest w Polsce partnerska, jak w krajach Europy Zachodniej, lecz stawia wyżej interesy wynajmującego. W przypadku nowo budowanych centrów często najemca musi podpisać umowę i zgodzić się na określone stawki czynszu na kilkanaście miesięcy przed otwarciem obiektu. Nie może się z umowy później wycofać, choć w momencie podpisywania nie wie jeszcze, jakie będą warunki prowadzenia biznesu w danym centrum handlowym, kto będzie w nim handlował itd. — mówi Anna Klinowska, dyrektor ds. rozwoju sieci Komfort.
— Nie może dłużej być tak, że zarządcy centrów handlowych stale zaskakują najemców dużo wyższymi niż planowane na dany rok opłatami marketingowymi, eksploatacyjnymi czy dodatkowymi opłatami budowlanymi (np. za reklamę i promocję, dostęp do internetu, badania konsumenckie, zabezpieczenia przeciwpożarowe, prace adaptacyjne). Stale trzeba centrom handlowym coś dopłacać. Często narzucają ceny usług na poziomie wyższym od rynkowego — mówi Zofia Nachiło-Morbiato, dyrektor ds. rozwoju sieci Venezia.
Tomasz Dudek, dyrektor ds. rozwoju sieci Vobis, potwierdza, że traktowanie najemców przez centra handlowe jest często trudne do zaakceptowania i wymaga "ucywilizowania". Najemcy podkreślają, że złe warunki współpracy z centrami handlowymi przyczyniają się do problemów finansowych wielu sieci handlowych. A przypomnijmy, że w ostatnim czasie w poważne tarapaty wpadło wiele sieci m.in. Monnari, Reporter, Galeria Centrum, Electro World czy Avans.
Tajna broń
Sieci postanowiły zjednoczyć siły i zacząć walkę o lepsze warunki współpracy z centrami handlowymi.
— Zawiązaliśmy ogólnopolską koalicję najemców skupiającą już blisko 30 sieci handlowo-usługowych, której celem jest walka o godne i uczciwe traktowanie najemców przez centra handlowe. Naszym pierwszym projektem jest ankieta, którą skierujemy do wszystkich liczących się najemców w Polsce. Jej celem będzie kompleksowa ocena wynajmujących. Wyniki opublikujemy w mediach w postaci rankingu najgorszych centrów handlowych. Mamy nadzieję, że to zmusi je do poważniejszego potraktowania najemców i wreszcie coś się zmieni — mówi Anna Klinowska.
Ankieta ma być kwartalna, a pierwsza edycja rankingu planowana jest na początek 2010 r.
Przedstawiciele centrów handlowych proponują inne rozwiązanie.
— Zdajemy sobie sprawę z trudnej sytuacji wielu najemców oraz tego, że poszukują oni możliwości rozwoju skutecznej platformy dialogu z zarządzającymi centrami handlowymi. Siła negocjacyjna poszczególnych najemców jest niestety do tego najczęściej zbyt słaba. Chcemy ułatwić ten dialog. Dlatego zdecydowaliśmy się stworzyć pod naszą egidą grupę roboczą dla najemców centrów handlowych pod nazwą Retailer's Club. Grupa ta nie będzie się na pewno zajmować negocjowaniem stawek czynszów najmu. Jej celem będzie wypracowanie konkretnych rozwiązań mających poprawić warunki współpracy między centrami a najemcami, np. w zakresie opłat eksploatacyjnych czy realizacji kampanii marketingowych — mówi Anna Szmeja-Kroplewska, dyrektor generalny Polskiej Rady Centrów Handlowych.
Już w styczniu ma się odbyć pierwsze robocze spotkanie tej grupy z udziałem ekspertów. Później mają w jej prace włączyć się także przedstawiciele wynajmujących, aby wypracować kodeks dobrych praktyk, który na trwałe ma poprawić jakość współpracy w tym biznesie. Zainteresowanie udziałem w tej grupie jest podobno wśród sieci handlowo-usługowych duże, jednak patron projektu nie ujawnia na razie ich nazw.
Mariusz Kozłowski: Złe praktyki nie są powszechne
1 Czy najemcy w waszych centrach handlowych są zadowoleni z warunków współpracy?
Mariusz Kozłowski, członek zarządu Globe Trade Centre (GTC): Nasza firma zarządza obecnie m.in. Galerią Kazimierz w Krakowie i Galerią Jurajską w Częstochowie, a Galerią Mokotów, w której mamy 50 proc. udziałów, zarządza nasz partner Unibail Rodamco. Z tego, co mi wiadomo, nasi najemcy nie zarzucają nam żadnych złych praktyk, a współpraca układa się dobrze. Nie bez wpływu jest m.in. to, że jesteśmy spółką publiczną, co wiąże się ze szczególną przejrzystością naszych działań. Wszystkie usługi świadczone na rzecz naszych centrów są oparte na cenach rynkowych. Ochronę, sprzątanie i usługi marketingowe zamawiamy w drodze przetargów, wybierając najkorzystniejsze oferty. W naszych centrach handlowych działają też rady najemców, które mają bezpośredni kontakt z dyrekcją centrów, z nimi też konsultowane są niektóre decyzje dotyczące funkcjonowania centrum. Wykonanie budżetu z roku bieżącego i plany na rok kolejny są prezentowane na dorocznych spotkaniach ze wszystkimi najemcami.
2 Najemcy narzekają na drakońskie z ich punktu widzenia umowy najmu. Słusznie?
— Kształt umów najmu, których niektóre zapisy mogą wydawać się dyskusyjne wielu najemcom, nie jest niestety zależny w 100 proc. od firm zarządzających centrami handlowymi czy ich właścicieli. Na standardy umów najmu w pewnej mierze mają wpływ banki finansujące dany obiekt. Wpływy z czynszu są zabezpieczeniem umów kredytowych i umowy najmu w tym zakresie mają zabezpieczać również interesy banków.
3 W jakim stopniu wysokie opłaty narzucane przez centra handlowe przyczyniają się do problemów finansowych najemców?
— Nie można mówić, że problemy sieci handlowych są spowodowane tylko wysokością czynszów czy opłat pobieranych przez centra handlowe. Jest to także skutek ogólnego spowolnienia gospodarczego i związanego z tym spadku sprzedaży oraz marż handlowych, a także zbyt agresywnej ekspansji wielu sieci i braku selektywnego podejścia do wynajmu powierzchni w nowych centrach handlowych przez zarządzających rozwojem sieci.
ľ
Wiktor
Szczepaniak