Rozpoczynaliśmy od dozorowania pojedynczych urządzeń – kotłów parowych. Dziś inspekcja jest realizowana w przemyśle i energetyce, gdzie potrzebne jest podejście systemowe. W ciągu wieku paradygmat bezpieczeństwa użytkowania urządzeń ewoluował i obejmuje dziś całe systemy, zakłada ich bezpieczeństwo i oddziaływanie na człowieka, także na całą gospodarkę. Urząd Dozoru Technicznego (UDT), który zatrudnia ponad 1,3 tys. inżynierów, otrzymał także delegację do objęcia dozorem energetyki atomowej i przygotowuje się do podjęcia tych zadań. Bezpieczeństwo w tym przypadku ma szeroki charakter i obejmuje działanie urządzeń i systemów (safety), ale też ich zabezpieczenie (security). Są to elementy dopełniające się wzajemnie i obecnie coraz częściej się przenikają.
Jak pan widzi obecnie funkcjonujący paradygmat realizowania dozoru przez UDT?
Misją UDT jest dbanie o bezpieczeństwo i wspieranie rozwoju. W aspekcie wewnętrznym dotyczy to dbania o rozwój i dobrostan naszych pracowników, a w aspekcie zewnętrznym naszym celem działania jest wspieranie rozwoju całego państwa i przedsiębiorstw. Przemyślane regulacje dotyczące bezpieczeństwa mogą być także czynnikiem kreowania popytu i podaży, np. regulacje dotyczące elektromobilności powinny gwarantować równy dostęp do rynku, ale też sprawiać, by tańszy i czasami gorszy produkt nie wypierał lepszego. Nie może być tak, że mniej bezpieczne, ale tańsze rozwiązania wygrywają konkurencję. Obowiązek wypełnienia standardu ma zapewniać przede wszystkim bezpieczeństwo i jakość. Tak więc UDT jako jednostka inspekcyjna działa jako uznana niezależna strona trzecia, dbając o bezpieczeństwo i rozwój.
Jakie powody skłoniły UDT do podjęcia próby określenia strategii rozwoju opartej na zrównoważonym rozwoju?
Nowoczesna organizacja, świadoma tego, co dzieje się w otoczeniu makroekonomicznym, społecznym i środowiskowym, chce właściwie odpowiedzieć na współczesne wyzwania. Dziś trudno zachować wiarygodność, gdy samemu nie jest się transparentnym i ukierunkowanym na zrównoważony rozwój. Jako jednostka inspekcyjna certyfikująca, a także badawcza w zakresie badań laboratoryjnych widzimy zrównoważony rozwój jako pożądany sposób działania. To jest trend ogólnoświatowy i UDT jako jednostka zrzeszona w TIC Council w swojej strategii wytycza sobie takie cele.
Czy już dziś zakłada się, że przyjęcie wspomnianej strategii pociągnie za sobą konieczność modyfikowania działań UDT w najbliższych latach?
Na pewno tak. To, co zaplanowaliśmy sobie na najbliższe kilka lat w zakresie cyfryzacji, bezpieczeństwa przemysłowego i bezpieczeństwa publicznego, logistyki, zarządzenia wiedzą i zielonego ładu, to nasze priorytety i zarazem przewodnie motywy dalszego rozwoju. Wszystkie one obracają się wokół człowieka, który znajduje się w centrum zrównoważonego rozwoju. Chcemy się stać bardziej energetycznie samowystarczalni, choćby przez montaż paneli fotowoltaicznych. Wykorzystujemy w inspekcji samochody elektryczne jako transport zeroemisyjny. Promujemy wśród pracowników dojeżdżanie do pracy rowerem, bo to jest zdrowsze i bardziej ekologiczne. Oferujemy usługi w zakresie certyfikacji gospodarki wodnej czy audyty efektywności energetycznej. Stajemy przed wyzwaniem realizowania zasad gospodarki obiegu zamkniętego, które sprawią, że dozór będzie wyglądał zupełnie inaczej pod względem sposobu i zakresu działania.
Na jakich priorytetach UDT chce się skoncentrować w najbliższej perspektywie?
W centrum jest człowiek: użytkownik urządzeń poddozorowych i nasz pracownik i wszystko, co jest z nim związane. Ostatnio nasza uwaga w większym stopniu skupiona jest na ekologii, edukacji i wdrażaniu praktyk w tym zakresie. Mamy świadomość, że jeszcze przez długie lata będziemy wykorzystywać czarną energetykę, ale coraz większy nacisk kładziemy na rozwijanie zdolności do wspierania odnawialnych źródeł energii, instalacji monitorujących gazy cieplarniane, elektromobilności, a ostatnio instalacji wodorowych. Jestem przekonany, że paliwem przyszłości będzie wodór, ale najpierw trzeba się uporać z kwestiami jego wytwarzania, przesyłania, magazynowania i potem jego konwersji na energię. Przesył, wytwarzanie wodoru i jego spożytkowanie wciąż wiążą się z wieloma trudnościami natury technicznej i stwarzają wiele wyzwań w zakresie bezpieczeństwa.
Jakie inicjatywy, w kontekście tych ambitnych celów, zostały już zrealizowane?
Postawiliśmy na cyfryzację, wdrożyliśmy portal klienta, który w dalszym ciągu rozwijamy i promujemy. Dzięki niemu nasi klienci mogą każdego dnia, w dogodnym dla siebie czasie elektronicznie zarejestrować – zgłosić urządzenie do kontroli bez konieczności fizycznego stawiennictwa czy też przesyłania złożonej dokumentacji pocztą. Również wewnątrz UDT stawiamy sobie w tym zakresie coraz ambitniejsze cele, stopniowo ograniczamy obrót dokumentami papierowymi – wprowadziliśmy elektroniczne zarządzanie dokumentacją kadrową i system elektronicznego obiegu dokumentów. Wszyscy inspektorzy posługują się podpisami elektronicznymi, wystawiają elektroniczne protokoły i decyzje. Stopniowo redukujemy działalność tradycyjnej kancelarii i zmieniamy charakter pracy zatrudnionych w niej osób.
W efekcie rozwijania systemu gromadzenia danych uzyskujemy nowe możliwości w zakresie prowadzenia analiz i zarządzania wiedzą, nie tylko wewnątrz UDT, ale i w stosunku do naszych klientów. Testujemy metody prowadzenia zdalnych inspekcji, a także narzędzia inspekcji, takie jak drony i roboty. Pracujemy nad nowymi rozwiązaniami organizacyjnymi, które zakładają użytkowanie w UDT wirtualnej i rozszerzonej rzeczywistości.
Jakie działania UDT realizuje w kontekście zielonego ładu? Co UDT pragnie osiągnąć w ten sposób?
Ochrona klimatu i środowiska wymaga ambitnych celów, zaangażowania i wprowadzania realnych zmian. Cele zielonego ładu, a tym bardziej Fit for 55 mogą się wydawać nieosiągalne, ale mobilizują do zmiany i wyjścia ze strefy komfortu. Przed nami ogromne wyzwania transformacyjne. W związku z tym UDT wzmacnia tę część swojej działalności, która dotyczy popularyzacji wiedzy i dobrych praktyk użytkowania różnego typu urządzeń technicznych. Dodatkowo oferujemy usługi dotyczące zrównoważonej gospodarki wodnej i zarządzania dostępnymi zasobami wody – na tym obszarze jest bardzo dużo do zrobienia. Gospodarka obiegu zamkniętego to kolejny temat, a zarazem ogromne zadanie do wykonania. Jako jednostce inspekcyjnej i eksperckiej przyjdzie nam wkrótce weryfikowanie przydatności materiałów z odzysku do dalszego użycia. Chcemy także promować korzystanie z energii odnawialnej w coraz szerszym zakresie poprzez certyfikowanie jej pochodzenia w produkcie lub usłudze.
Od czego w największym stopniu zależy uzyskanie pożądanego efektu końcowego – od zmian w zakresie cyfryzacji, ekologii, logistyki czy zarządzania wiedzą?
Wszystkie wymienione działania są ważne i potrzebne, a dodatkowo z sobą powiązane. Nie zbudujemy organizacji przyjaznej środowisku bez cyfryzacji, zmian w logistyce, ciągłego rozwijania kompetencji w zarządzaniu wiedzą. Dlatego zmiana musi być dokonywana w sposób zrównoważony we wszystkich tych aspektach jednocześnie. Tworząc własną strategię zrównoważonego rozwoju UDT, wprowadzamy zmiany cyfryzacyjne, ekologiczne, w zakresie logistyki. Rozwijamy zdolności pozyskiwania danych, by na ich podstawie uzyskiwać wiedzę i zarządzać nią, także przy użyciu sztucznej inteligencji. Efekt synergii jest możliwy do osiągnięcia jedynie przez zrównoważony rozwój wszystkich tych aspektów.
Na ile zrównoważony rozwój UDT może się przełożyć na wzrost bezpieczeństwa przemysłowego i publicznego w Polsce?
Mamy świadomość, że nasza strategia zrównoważonego rozwoju pomaga nam dokonywać potrzebnych zmian, aby dzięki nim UDT mógł wnosić wkład w dokonywanie pożądanej transformacji przemysłu, a tym samym podnosić poziom bezpieczeństwa w przemyśle i w konsekwencji bezpieczeństwa w całej sferze publicznej. Czujemy się odpowiedzialni za dokonywanie tych zmian.