26 października 2022 r. przedstawiciele firm utrzymujących szybkie trasy mają spotkać się z Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). Jednym w tematów rozmów będzie waloryzacja kontraktów serwisowych. GDDKiA, podobnie jak w umowach budowlanych, zaproponowała bowiem zmianę indeksacji kontraktów na utrzymanie i remont dróg. Dzięki niej firmy mogą liczyć na zwiększenie limitu waloryzacyjnego z 5 do 10 proc.
Długoterminowe umowy są bardziej ryzykowne
– Przed spotkaniem z GDDKiA wysłaliśmy pismo, w którym przedstawiliśmy opinie branży dotyczące rozwiązań proponowanych przez dyrekcję oraz własne propozycje – informuje Barbara Dzieciuchowicz, prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa (OIGD).
Szacuje, że wskaźnik waloryzacji umów utrzymaniowych powinien sięgać 20-25 proc. Limit wyższy niż dla budownictwa wynika m.in. z tego, że kontrakty serwisowe są zawierane zazwyczaj na 48 miesięcy, czyli okres dłuższy niż na projekt i budowę. Ponadto firmy utrzymujące drogi nie znają na starcie zakresu robót zależącego m.in. od tego, jak sroga będzie zima czy jakie prace zleci zamawiający. Mają więc ograniczone możliwości zabezpieczenia zawczasu materiałów, co także przemawia za wyższym wskaźnikiem.
Potrzebna interpretacja dotycząca terminów waloryzacji
Rozbieżne jest także stanowisko branży i administracji drogowej w kwestii terminów zawierania kontraktów, które obejmą nowe zasady waloryzacji. Z informacji GDDKiA wynika, że będzie dotyczyła umów zawartych przed atakiem Rosji na Ukrainę, czyli przez 24 lutego br. lub po 24 lutego br., jeśli oferty w przetargu zostały złożone przed tą datą. Chodzi tylko o kontrakty dłuższe niż 12 miesięcy lub takie, których termin realizacji został przedłużony powyżej roku, ale nie z powodu winy wykonawcy.
„Wynagrodzenie waloryzowane jest za wykonane prace (…) dostawy lub materiały zakupione od 24 lutego br., co oznacza, że w przypadku podpisania aneksu dopuszczalna jest sytuacja, że wykonawcy zostanie dopłacone wynagrodzenie (waloryzacja już poniesionych wydatków)” – precyzuje GDDKiA w odpowiedzi na pytania PB.
Grzegorz Bagiński, dyrektor generalny firmy Saferoard, uważa, że nowym zasadom waloryzacji powinny podlegać także umowy z przetargów ogłaszanych po wybuchu wojny, bo ich wykonawcy są równie narażeni na nieprzewidywalne wahania cen, jak firmy, które składały oferty przed wybuchem wojny. Zastrzeżenia dotyczące waloryzacji tylko kontraktów dłuższych niż rok zgłasza też OIGD, podkreślając, że zmienione niedawno przepisy wprowadzają indeksację już dla umów z terminem realizacji dłuższym niż sześć miesięcy.
– Problem jest szerszy i dotyczy nie tylko kontraktów na utrzymanie dróg, więc będziemy wnioskować do prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o interpretację przepisów. Nie ma bowiem jasności, czy w długoterminowych kontraktach waloryzacja będzie naliczana dopiero od trzynastego miesiąca ich obowiązywania, czy już od płatności pierwszej faktury. Podobny problem może wystąpić, kiedy według nowych przepisów waloryzacja obejmie umowy zawierane na okres powyżej pół roku. Poprosimy o interpretację, czy wówczas indeksacja będzie od terminu zapłaty pierwszej faktury, czy dopiero od siódmego miesiąca obowiązywania kontraktu – mówi Barbara Dzieciuchowicz.
Branżowi wykonawcy i eksperci chcą także zmian w koszyku waloryzacyjnym. Obecny opiera się głównie na inflacji CPI oraz cenach paliw. Przedsiębiorcy chcą też włączenia w indeksację zakupów soli drogowej oraz mas bitumicznych.
Zaproponowanie przez GDDKiA zmian polegających na podwyższeniu limitu waloryzacyjnego bądź wprowadzeniu klauzul waloryzacyjnych do zawartych umów jest dobrym krokiem. Ma na celu zmniejszenie negatywnych skutków nadzwyczajnego wzrostu cen w budownictwie obserwowanego od inwazji Rosji w Ukrainie. Warto mieć na uwadze, że te rozwiązania będą miały zastosowanie nie tylko do umów zawartych przed 24 lutego 2022 r., ale również do umów zawartych po tej dacie, o ile oferty zostały złożone wcześniej.
Mimo że rozwiązanie ma charakter „odgórny", to aneksy nie będą zawierane automatycznie w każdym kontrakcie, a wyłącznie w wyniku pozytywnego zakończenia procedury zmiany umowy zainicjowanej przez wykonawcę. Jest to istotne w szczególności dla mniejszych firm budowlanych, które nie dysponują zapleczem organizacyjnym i doświadczeniem w przygotowywaniu tego rodzaju dokumentacji kontraktowej.