Ustęp 1. „Podatnikiem jest każda osoba prowadząca niezależnie, w dowolnym miejscu, jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel i wyniki tej działalności”.
Artykuł 4. ustęp 1 VI Dyrektywy zawiera definicję podatnika, zgodnie z którą status ten przysługuje każdemu, kto prowadzi działalność gospodarczą.
Ustęp 2. tego przepisu definiuje działalność gospodarczą jako „wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi, w tym działalność górniczą i rolniczą oraz działalność w ramach wolnych zawodów. (...) również wykorzystywanie majątku rzeczowego i wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskiwania z tego tytułu stałego dochodu”. W zależności od decyzji państw członkowskich podatnikiem może być również osoba dokonująca sporadycznych transakcji polegających m.in. na dostawie nieruchomości.
Janina Fornalik
ekspert Ernst & Young
- Definicja podatnika w obowiązującym obecnie w Polsce systemie VAT różni się znacząco od definicji podatnika w systemie unijnym. Polskie przepisy uzależniają status podatnika od wykonywania czynności opodatkowanych w sposób częstotliwy, podczas gdy w UE podatnikiem jest w zasadzie każda osoba prowadząca działalność gospodarczą. W konsekwencji polska definicja podatnika może objąć nie tylko podmioty gospodarcze, ale również np. instytucje nie prowadzące działalności gospodarczej, które dokonują w sposób częstotliwy czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
Warto podkreślić, że w unijnym systemie VAT status podatnika nie jest nadawany wyłącznie w celu pobrania podatku od podmiotu dokonującego sprzedaży, lecz również w celu umożliwienia odliczenia podatku naliczonego — takie prawo przysługuje bowiem tylko podatnikom. Dla uznania danego podmiotu za podatnika nie jest istotny rezultat prowadzonej przez niego działalności. Co więcej, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, za podjęcie działalności gospodarczej należy uznać rozpoczęcie dokonywania zakupów związanych z przyszłą działalnością gospodarczą, a nie moment rozpoczęcia sprzedaży. Dla posiadania statusu podatnika, a tym samym prawa do odliczenia podatku naliczonego, istotny jest bowiem zamiar prowadzenia działalności gospodarczej (sprawa INZO C-110/94).
Wprowadzenie regulacji unijnych do polskiego systemu VAT spowoduje, że osobie rozpoczynającej działalność gospodarczą, która ponosi nakłady inwestycyjne nie dokonując sprzedaży, powinny przysługiwać wszelkie prawa należne podatnikowi, m.in. prawo do odliczenia i zwrotu podatku naliczonego, które obecnie jest znacząco ograniczone np. przez restrykcyjne przepisy dotyczące zaliczkowego zwrotu VAT.