Nowelizacja ustawy o rachunkowości wprowadza istotne zmiany w zasadach wyceny i ustalania wyniku na różnicach kursowych.
Przy ustalaniu kursu waluty przyjętego do wyceny na dzień bilansowy, jednostka jest zobowiązana do wyboru jednego z trzech możliwych kursów — kupna lub sprzedaży stosowanego w dniu wyceny przez bank, z którego usług korzysta lub średniego kursu NBP na ten dzień.
Wybór kursu walutowego zależy od relacji kursów kupna (sprzedaży) i średniego kursu NBP oraz od rodzaju pozycji podlegającej wycenie.
Zależnie od rodzaju
Skutki różnic kursowych powstałych na dzień wyceny aktywów i pasywów (różnic kursowych niezrealizowanych) zależą od rodzaju poszczególnych aktywów i pasywów.
Dla inwestycji długoterminowych, wyrażonych w walutach obcych, do rozliczenia różnic kursowych należy stosować zasady wyceny określone dla inwestycji, co oznacza, iż skutki wyceny różnic kursowych mogą być odnoszone do kapitału własnego, a nie wyniku finansowego. Dla pozostałych aktywów i pasywów, co do zasady, różnice kursowe naliczane na dzień wyceny powinny być traktowane wynikowo, czyli wpływać na przychody lub koszty finansowe danego okresu. Odstępstwem od tej zasady są różnice kursowe naliczone na dzień wyceny zobowiązań finansujących środki trwałe, środki trwałe w budowie i wartości niematerialne i prawne oraz zobowiązań finansujących zapasy. Korygują one wartość bilansową tych składników majątku.
Identyczne zasady stosuje się do ujęcia skutków finansowych z tytułu różnic zrealizowanych.
Dwojaki charakter
Rozliczenie różnic kursowych zgodnie ze znowelizowaną ustawą ma charakter wynikowy, gdy po dokonaniu kompensaty wszystkich różnic kursowych za dany okres odnoszone są one w jednej kwocie, jako przychód lub koszt finansowy na wynik finansowy okresu. Gdy różnice obciążają kapitał własny albo korygują wartość innego składnika majątku, mają natomiast charakter bilansowy.
Nowe regulacje dotyczące różnic kursowych mogą spowodować istotną zmianę wyniku finansowego w tych jednostkach, w których transakcje walutowe są znaczące. W określonych przypadkach powinny one spowodować korektę księgową już na 1.01.2002 r., w wyniku której jednostka powiększy kapitał własny — zysk/stratę lat ubiegłych o dodatnie różnice kursowe naliczone, ujęte w bilansie na 31.12.2001 r.