Wieżowy Erfurt – tak wychwalał niegdyś miasto Marcin Luter, bowiem ku niebu wznosiły się wieże 25 kościołów parafialnych, 15 klasztorów i kolegiat oraz 10 kaplic. Ta liczba domów bożych, a przede wszystkim katedra i kościół św. Seweryna (Severikirche), skłoniły kronikarzy i ich współczesnych do nadania miastu określenia Turyński Rzym. I rzeczywiście, zespół katedry Mariackiej (Mariendom) i kościoła św. Seweryna to europejski unikat. Masywne sylwety architektonicznych arcydzieł niemieckiego gotyku górują nad miastem. We wnętrzu imponujące wrażenie sprawiają zwłaszcza okna w prezbiterium, wysokie na prawie 18 metrów i tworzące cykl kolorowych witraży. Wspaniały jest także dzwon Gloriosa, odlany w 1497 r., największy średniowieczny dzwon na świecie. Dzisiaj wieże kościoła rzucają cień na pieczołowicie odrestaurowane domy szachulcowe i fasady pięknych budowli renesansowych. Pomimo burzliwych dziejów Erfurt zachował liczne zabytki, średniowieczny rdzeń miasta jest jednym z najlepiej zachowanych i największych w Niemczech. Klasztor augustianów, w którym Marin Luter spędził pięć lat swojego życia jako mnich zakonu żebraczego, kościół dominikanów, obecnie główny kościół ewangelicki i druga co do wielkości świątynia w Erfurcie, czy obiekty fortyfikacyjne cytadeli na wzgórzu Petersberg, jednej z najstarszych zachowanych miejskich budowli obronnych, są wspaniałymi przykładami średniowiecznej i nowożytnej sztuki budowlanej.
Erfurt jest też miastem mostów – 142 mosty spinają brzegi rzeki Gera, jej liczne niewielkie dopływy i rów odwadniający wzdłuż dawnych murów miejskich. Z powodu licznych cieków wodnych i mostów śródmiejska dzielnica zyskała miano Małej Wenecji. Duże znaczenie handlowe w średniowieczu miały Most Lehmanna (Lehmannsbrücke) i Długi Most (Lange Brücke), najsłynniejszy jest jednak z Most Kramarzy (Krämerbrücke). Wzmiankowany już w 1117 r. drewniany most zastąpiono później obecnym kamiennym.
2Sezon festiwalowy przez cały rok
Jest wiele powodów, by przyjechać do Erfurtu – i co najmniej tyle samo dobrych okazji. Jedną z nich może być okres ostatków już na początku roku, inną festyn na Moście Kramarzy (Krämerbrücke), największy festyn staromiejski w Turyngii. Z daleka napływają tłumy gości, by wokół Mostu Kramarzy przenieść się w czasy średniowiecza. Erfurcki jarmark garncarski oferuje klejnoty ceramiczne, latem jarmark kwiatowo-ogrodowy zamienia plac przed katedrą w wesoły, barwny kobierzec, a jesienią na rynku są prezentowane owoce, warzywa, miody i inne artykuły z własnych zbiorów. Każdego roku 10 listopada po ulicach i uliczkach wędruje pochód śpiewających dzieci z lampionami, by na placu Martinimarkt oddać hołd świętemu Marcinowi oraz przypomnieć innego wielkiego Marcina – reformatora Marcina Lutra. A w czasie adwentu nad miastem unosi się cudowna woń cynamonu, imbiru i prażonych migdałów. Bożonarodzeniowe jasełka, bajkowy las, pyszne wypieki, wyroby rzemieślnicze, domki z piernika i dźwięki świątecznych melodii w blasku tysięcy światełek na wyjątkowym tle placu katedralnego zapraszają na jeden z najpiękniejszych i najsłynniejszych w Niemczech. To przeżycie, które – tak jak całe miasto – porusza i zachwyca zarazem.
Średniowieczne sklepy kupieckie
Najstarszą świecką budowlę starego Erfurtu pierwotnie wykonano z drewna, a w 1325 r. z kamienia. Ten most dla pieszych łączy Benediktplatz w sercu Starego Miasta z Wenigermarkt. Na sześciu łukach stały 62 wąskie domy szachulcowe, w których handlarze oferowali pieprz, cukier, szafran i inne towary, ale także w nich mieszkali. Dziś można tu znaleźć wyroby rzemieślnicze, antyki, pamiątki i wiele innych. Obustronna zabudowa mostu to wyjątkowe zjawisko na północ od Alp, co czyni Most Kramarzy najdłuższym zabudowanym domami mostem w Europie.
Śladami Lutra w klasztorze augustianów
Najstarszym zachowanym klasztorem w Erfurcie jest klasztor augustianów-eremitów z 1277 r. Ten pomnik średniowiecznej zakonnej sztuki budowlanej jest ściśle związany z Marcinem Lutrem, który żył tu jako mnich. Wystawę poświęconą Lutrowi i jego izbę mieszkalną można zwiedzać z przewodnikiem. Biblioteka z 60 tys. woluminów należy do najznakomitszych kościelnych zbiorów książek w Niemczech. Wśród 13 tys. rękopisów i druków, których powstanie datuje się przed 1850, znajdują się tu inkunabuły, pisma z okresu reformacji i wydania Lutra.
Życie Żydów i Stara Synagoga
Architektoniczni świadkowie średniowiecznej gminy żydowskiej Erfurtu to wielkie dziedzictwo miasta. Chodzi tu o prawie kompletnie zachowaną Starą Synagogę (Alte Synagoge) z najwcześniejszymi śladami budowy z około 1094, mykwę z około 1250, jeden z największych i najbardziej znaczących znalezisk z dawnej żydowskiej własności, ale także współczesne, oryginalne rękopisy, uzupełniane i kontynuowane. Spośród niewielu zachowanych żydowskich budynków sakralnych z okresu średniowiecza Stara Synagoga w Erfurcie jest nie tylko najstarsza, ale także najlepiej zachowana w całej Europie Środkowe
Obronna cytadela Petersberg
Cytadela była pierwotnie budowlą obronną księstwa elektorskiego Moguncji, potem pruską twierdzą w centrum miasta. Należy do najlepiej zachowanych budowli w całej Europie i od 1665 r. była przebudowywana w stylu włoskim. Później stała się najbardziej na północ położoną twierdzą elektorską, służącą za tarczę obronną przed atakami sił protestanckich. Strategiczne znaczenie cytadeli docenili także Francuzi i Prusacy, którzy okupowali ją na początku XIX wieku. Na mocy Kongresu Wiedeńskiego w roku 1815 wraz z Erfurtem znalazła się w Prusach, służąc jako fortyfikacja aż do powstania Rzeszy w 1871 r.