Faktoring to chyba jedyna usługa finansowa, której sprzyja spowolnienie. Gdy coraz więcej przedsiębiorstw ma problem z płynnością, faktoring bije rekordy. Obroty firm faktoringowych zrzeszonych w Polskim Związku Faktorów (PZF) w 2012 r. wzrosły o prawie 22 proc., do 81,8 mld zł. Jednocześnie PZF szacuje, że całkowity obrót instytucji faktoringowych, razem z niezrzeszonymi w związku, przekroczył wartość 100 mld zł. A tym samym wartość rynku faktoringu uległa podwojeniu w ciągu zaledwie 4 lat (51,4 mld zł w 2009 r.). W ub.r. rynek też rósł w tempie prawie 20 proc.
— Ten trend wzrostowy utrzyma się również w kolejnych latach, bez względu na wahania koniunktury — mówi Mirosław Jakowiecki, przewodniczący komitetu wykonawczego PZF i prezes Pekao Faktoring.
Poza wartością faktur sfinansowanych przez członków PZF, w 2012 r. wzrosła również ich liczba, która przekroczyła 3,76 mln. Wystawiło je ponad 4,7 tys. firm 89,2 tysiącom swoich partnerów biznesowych. Pozycję lidera na rynku faktoringu w minionym roku uzyskał Raiffeisen Bank Polska, którego udział w obrotach firm PZF wyniósł 19,6 proc. Na drugim miejscu znalazł się Pekao Faktoring (15,9 proc.), a na trzecim ING Commercial Finance (13,9 proc).
To wszystko, pomimo że sytuacja płatnicza przedsiębiorstw się pogarsza.
— Im gorsza koniunktura, tym gorzej płacą przedsiębiorcy — zauważa Jarosław Jaworski, wiceprzewodniczący Komitetu Wykonawczego PZF i prezes Coface Poland Factoring.
W firmach nic dobrego
Widać to także po liczbie bankructw. W minionym roku była największa od 8 lat. Jednak nie odzwierciedla ona rzeczywistych rozmiarów problemu, pokazując jedynie trend pogarszającej się ściągalności należności, który przedsiębiorcy widzą w dużo większej skali.
— Dane o upadłościach przedstawiają tylko oficjalne postępowania upadłościowe. Nie uwzględniają przedsiębiorców, którzy zlikwidowali lub zawiesili działalność, a tych jest znacznie więcej — tłumaczy Jarosław Jaworski.
Nie uwzględniają również firm, które zgłosiły wnioski o upadłość, ale nie upadły. W 2011 r. na 723 upadłości ponad 3,5 tys. przedsiębiorców występowało z wnioskiem. Zdaniem Jarosława Jaworskiego, wniosek o upadłość jest coraz częściej wykorzystywany jako instrument ochrony przed wierzycielami.
— W 2012 r. Coface obserwował rosnący udział odszkodowań będących następstwem niewypłacalności prawnej dłużnika — twierdzi Jarosław Jaworski.
Jego zdaniem wartość zgłoszeń przeterminowanych należności w 2012 r. wzrosła o 40 proc. w stosunku do 2011 r. Polski rynek problemy płatnicze przeżywa szczególnie w ciągu ostatnich pięciu lat. Wydaje się, że sytuacja nie poprawi się w najbliższym czasie i w 2013 r. firmy jeszcze silniej odczują globalny kryzys.
Ryzyko może wzrosnąć
W takich realiach, kiedy do tego coraz trudniej o pieniądze z banku, faktoring dynamicznie zwiększa swoje obroty. Dlaczego?
— Faktoring oferuje bezpieczny i stabilny dopływ pieniędzy, których wysokość jest dopasowana do bieżącej sprzedaży firmy — tłumaczy Krzysztof Kuniewicz, dyrektor generalny Bibby Financial Services. I, jak dowodzą przedstawiciele rynku, rzeczywiście pomaga firmom.
— Pomimo gorszej sytuacji płatniczej z mojego doświadczenia wynika, że szkodowość portfela faktorów się nie pogorszyła, co tylko oznacza, że produkt dobrze spełnia swoją rolę — przekonuje Jerzy Dąbrowski, dyrektor Departamentu Faktoringu i Finansowania Handlu w Millennium Banku. Nie oznacza to jednak, że firmy faktoringowe są całkowicie odporne na kryzys.
— Dopóki problemy w gospodarce europejskiej nie zostaną rozwiązane, to obawy o przyszłość, które obserwujemy wśród części naszych klientów, będą hamować tempo wzrostu. Jesteśmy też świadomi tego, że wraz z rosnącą liczbą upadłości w gospodarce może wzrosnąć ryzyko finansowania naszych klientów. Z naszej perspektywy sytuacja taka może potrwać nawet kilka lat — twierdzi Andrzej Żbikowski, prezes ING Commercial Finance.