GIEŁDA ENERGII RUSZY W TERMINIE
Pod koniec 2001 roku na GE będzie można zawierać kontrakty terminowe
PIONIERZY: W Europie istnieją na razie tylko cztery giełdy energii: skandynawski Nordpool, giełda hiszpańska, amsterdamski APX oraz Pool Anglii i Walii. Kolejne powstają w Niemczech i Portugalii. Polska GE będzie pierwszą w tej części kontynentu. Dlatego chcemy przygotować interesującą ofertę dla naszych sąsiadów — zapowiadają Jacek Brandt i Ireneusz Łazor, wiceprezesi Giełdy Energii. fot. Grzegorz Kawecki
Rynek spot ruszy do końca czerwca — zapowiada zarząd Giełdy Energii. Według czarnego scenariusza, do końca 2000 r. na energetycznym parkiecie znajdzie się 5-8 proc. krajowego obrotu. Wariant optymistyczny przewiduje, że w ciągu pół roku GE zdobędzie około 20-proc. udział w obrocie energią.
Zarząd GE zapewnia, że nie będzie żadnych opóźnień w organizacji giełdy. Wiceprezesi spółki, Ireneusz Łazor (wcześniej szef działu notowań GPW) i Jacek Brandt (były szef biura zarządu PSE), podkreślają jednak, że uruchomienie rynku zależy także od przygotowania odpowiednich aktów prawnych.
— Potrzebne są zmiany w aktach wykonawczych do prawa energetycznego. Oczekujemy też zmian w projekcie ustawy o giełdach towarowych, nad którym pracuje Sejm. Przewiduje on obowiązkowy udział pośredników (domów maklerskich) w obrocie giełdowym. W przypadku GE byłaby to niepotrzebna komplikacja i źródło dodatkowych kosztów — wyjaśnia Ireneusz Łazor.
Kontrakty przeszkadzają
Organizatorzy giełdy czekają też z zapartym tchem na wprowadzenie tzw. opłat kompensacyjnych. Mechanizm, nad którym pracuje właśnie Urząd Regulacji Energetyki, pozwoli na rozwiązanie problemu kontraktów długoterminowych, które obejmują około 70 proc. obrotu energią.
— Dopiero gdy to nastąpi, GE będzie mogła rozwinąć skrzydła. Teraz na rynku znajduje się zaledwie 30 proc. sprzedawanej w kraju energii — dodaje Ireneusz Łazor.
URE zapowiada, że wprowadzenie opłat kompensacyjnych i uwolnienie cen będzie możliwe w połowie roku. Wiceprezes GE obawia się jednak, że konieczność negocjacji z bankami (dla których kontrakty długoterminowe stanowią zabezpieczenie kredytów udzielonych producentom energii) może opóźnić liberalizację rynku.
Na początku przyszłego tygodnia zarząd GE wybierze system informatyczny do obsługi energetycznego parkietu spot. Jak twierdzi Ireneusz Łazor, zakup oprogramowania będzie najpoważniejszą tegoroczną inwestycją spółki. Jego koszt wyniesie kilka milionów zł. Potem organizatorom GE pozostanie przeszkolenie graczy. Zdaniem Jacka Brandta, prezentacje dla wyższego menagementu firm energetycznych powinny zakończyć się w marcu.
— W kwietniu i maju zamierzamy organizować szkolenia dla osób, które bezpośrednio będą zajmować się obrotem giełdowym — dodaje Jacek Brandt.
Duży potencjał
Jego zdaniem, potencjalni gracze to: 36 dużych producentów energii i 33 dystrybutorów. GE liczy też na zaangażowanie spółek obrotu energią. Zarząd ma nadzieję, że zakupem energii na giełdzie uda się zainteresować również duże zakłady przemysłowe (uprawnione do samodzielnego wyboru dostawców).
— W przyszłości, gdy giełda zyska drugi parkiet, na którym zawierane będą transakcje terminowe, do gry wkroczą także instytucje finansowe — spodziewa się Ireneusz Łazor.
W jego opinii, uruchomienie rynku terminowego powinno być możliwe w II-III kwartale przyszłego roku.
— Najpierw musi okrzepnąć parkiet spot. Gdy uznamy go za dostatecznie płynny i stabilny, poszerzymy działalność giełdy — dodaje wiceprezes.
Coś dla spekulantów
Na rynku spot będzie odbywał się rzeczywisty obrót energią. Na drugim parkiecie notowane będą zarówno opcje czy kontrakty forward związane z fizycznym obrotem energią, jak i kontrakty futures — umożliwiające zabezpieczenie się przed zmianą cen.
Zlecenia na GE będą początkowo składane na dobę przed sesją. Fixing ma się odbywać dla każdej godziny. Docelowo giełda zachowa system aukcyjny (bez notowań ciągłych), pojawi się natomiast możliwość składania zleceń w dniu sesji. Gracze będą kontaktować się z GE za pośrednictwem Internetu.