W styczniu 2010 r. w auli Politechniki Warszawskiej premier Donald Tusk i jego ministrowie zaprezentowali całościową strategię reform gospodarczych dla Polski, czyli tzw. Plan Rozwoju i Konsolidacji Finansów 2010-2011 (PRiKF).
Był to dokument zapowiadający oszczędności budżetowe, likwidowanie przywilejów emerytalnych, zwiększanie konkurencyjności gospodarki i usuwanie barier administracyjnych.
Zasięg czasowy strategii minął trzy miesiące temu, a rząd ciągle nie rozliczył się z postawionych tam celów. Postanowiliśmy go w tym wyręczyć.
Ujemny bilans
Lista zadań, które rządowi udało się zrealizować, jest dosyć długa. Najwięcej ze swoich obietnic zrealizował minister finansów. Poprawił na przykład płynność w sektorze finansów publicznych, wrzucając oszczędności poszczególnych jednostek do jednego worka, dzięki czemu potrzeby pożyczkowe spadły w 2011 r. o kilkanaście miliardów złotych.
Wprowadził też regułę fiskalną, powstrzymującą część wydatków budżetowych od nadmiernych zwyżek, opracował Wieloletni Plan Finansowy Państwa oraz uszczelnił system podatkowy, wprowadzając kasy fiskalne do gabinetów lekarskich i kancelarii prawnych oraz zaostrzając przepisy dotyczące rozliczania podatków od aut z kratką.
Premier, zgodnie z zapowiedzią,rozpoczął też dyskusję na temat wieku emerytalnego i reformy KRUS, a minister skarbu przyspieszył prywatyzację za pośrednictwem GPW (ze sprzedażą samej giełdy włącznie). O innych zrealizowanych zapowiedziach czytaj w ramce obok.
Niestety, lista zapomnianych przez rząd reform jest jeszcze dłuższa. Jest na niej na przykład obietnica likwidowania przywilejów dla służb mundurowych.
Od 1 stycznia 2012 r. rozpoczynający pracę policjanci i wojskowi mieli być objęci powszechnym systemem emerytalnym. Dziś już wiadomo, że „mundurówki” zostaną zachowane (z poprawką, że wiek emerytalny będzie wydłużony do 55. roku życia).
Ani śladu nie zostało też z zapowiadanego przez rząd kapitałowego systemu rent (wysokość świadczenia zależna od uzbieranego kapitału) oraz przeglądu efektywności OFE.
Niedokonane zostały też zapowiadane rewolucje w edukacji szkolnej (motywacyjny system opłacania nauczycieli), wyższej (dopasowanie uczelni do potrzeb rynku pracy) i zawodowej (włączenie do systemu pracodawców prywatnych).
Dwie inne ważne reformy (tworzenie systemu zakupów grupowych oraz integracja baz danych znajdujących się w państwowych rejestrach) trwają, ale są dalekie od pełnej realizacji. Jeszcze inne, jak gdyby nigdy nic, zostały przez premiera odkurzone i przedstawione jako zupełnie nowe w listopadowym exposé (np. obietnica skrócenia czasu trwania postępowania sądowego).
Cele na pokaz
Jak twierdzi Andrzej Sadowski, wiceszef Centrum im. Adama Smitha, wykonanie PRiKF pokazuje, że tworzenie przez rząd dokumentów strategicznych ma w polskich realiach cel jedynie marketingowy.
— Dziś już widać, że dokument był fasadą. Rząd, kiedy tworzył raport, dbał tylko o dobre wrażenie, a nie o to, żeby rzeczywiście wprowadzać spójny plan reform. Gdyby tak było, lista zrealizowanych celów byłaby znacznie dłuższa. O wielu obietnicach po prostu zapomniano — mówi Andrzej Sadowski.
Jego zdaniem, aby strategia rozwojowa miała jakikolwiek sens, jej realizacja powinna być stale monitorowana, a na koniec poddana analizie.
— Tymczasem rządy w Polsce chętnie ogłaszają różne strategie i plany, by po chwili o nich zapomnieć, o formalnym rozliczeniu nie wspominając — mówi ekonomista. Andrzej Malinowski, szef Pracodawców RP, traktuje PRiKF jako niewykonany.
— Termin realizacji upłynął z końcem roku. Te działania, które zostały w nim zapisane, powinny być już zrobione. Powinniśmy realizować już nowe cele, według nowej strategii. Tymczasem wciąż drepczemy w miejscu — uważa Andrzej Malinowski.
Główne cele Planu Rozwoju i Konsolidacji Finansów 2010-11
Zrealizowane
- rozpoczęcie debaty o podwyższeniu wieku emerytalnego
- rozpoczęcie debaty o reformie KRUS
- poprawa zarządzania płynnością sektora rządowego
- wprowadzenie reguły fiskalnej
- wprowadzenie kas fiskalnych dla lekarzy i prawników
- ograniczenie możliwości odliczania podatku od aut z kratką
- opracowanie Wieloletniego Planu Finansów Państwa
- prywatyzacja przez giełdę
- przyspieszenie sprzedaży państwowych gruntów rolnych
- integracja numerów PESEL i NIP
Niezrealizowane
- objęcie służb mundurowych powszechnym systemem ubezpieczeniowym
- wprowadzenie systemu rent kapitałowych
- przegląd efektywności OFE przywrócenie motywacyjnego charakteru awansu nauczycieli
- centralne zakupy administracji rządowej reforma szkolnictwa zawodowego
- reforma szkolnictwa wyższego
- integracja baz danych (GUS, ZUS, US, NFZ itp.)
- znaczne skrócenie czasu postępowań sądowych
- uruchomienie programu „Lepszy start” wspierającego młodych bezrobotnych
- rozszerzenie statystyki długu publicznego o wpływ OFE
- stworzenie systemu bezpłatnej pomocy prawnej