Gospodarka powoli zmierza w górę

Adrian Boczkowski
opublikowano: 23-03-2010, 00:00

Spółki działają już w stabilnym otoczeniu. Niskie stopy procentowe i wzrost gospodarczy to zapowiedź wzrostu zysków

Po rynkowych ekstremach z przełomu 2008 i 2009 r. świat powrócił do normalności. Otoczenie makroekonomiczne, w jakim działają krajowe przedsiębiorstwa, jest coraz bardziej przewidywalne. Z każdym miesiącem zeszłego roku można było mieć coraz większą pewność, że trendy wzrostowe produkcji przemysłowej czy PKB okażą się trwałe, a wykresy indeksów giełdowych nie szykują się do rysowania drugiego dna. W listopadowym dodatku "PB" o wynikach spółek w III kwartale zeszłego roku prognozowaliśmy, że czwarty kwartał okaże się najlepszy w całym roku, a eksporterzy jak najszybciej powinni starać się konkurować innymi atutami niż cena. Tak było.

W ostatnich trzech miesiącach minionego roku polski PKB wzrósł, pomijając sezonowość, o 3,1 proc. r/r. We wcześniejszych kwartałach, zaczynając od pierwszego, było to odpowiednio 0,8, 1,1 oraz 1,7 proc. Polska była jedynym krajem w Unii, który uniknął recesji (realny wzrost PKB o 1,7 proc.), podczas gdy gospodarki reszty krajów UE skurczyły się przeciętnie o 5,8 proc. Nawet po uwzględnieniu korekt związanych z sezonowością wzrost krajowego PKB w IV kwartale o 2,8 proc. r/r był najwyższy od III kwartału 2008 r., a skok o 1,2 proc. kwartał do kwartału to najlepszy rezultat od końca 2007 r. Przez efekt wysokiej bazy (nie doświadczyliśmy recesji) nasze wzrosty nie wyglądają jednak zbyt okazale w porównaniu z wielu innymi krajami. Patrząc jedynie na liczby opisujące dynamikę wzrostu gospodarki, zostaliśmy już w tyle, na przykład za USA. Tam w IV kwartale wzrost PKB wyniósł ponad 1,4 proc. kwartał do kwartału (po urocznieniu to 5,9 proc.). Ważne jednak, że w ponad 60 proc. był to efekt odbudowywania zapasów. Za oceanem nie widać więc jeszcze zbyt dużego zdrowego popytu ze strony amerykańskich gospodarstw domowych czy projektów inwestycyjnych ze strony przedsiębiorstw.

Dla polskiej gospodarki dużo ważniejsza jest jednak kondycja popytu u naszych głównych partnerów handlowych, czyli Niemiec i całej strefy euro. Tu techniczna recesja skończyła się w III kwartale 2009 r., a w ostatnich trzech miesiącach zeszłego roku PKB strefy euro wzrósł o 0,1 proc. kwartał do kwartału. Rok do roku było to jednak 2,1 proc. pod kreską. Biorąc pod uwagę pro- dukcję czy sprzedaż detaliczną, w wielu krajach zachodniej Europy widać już przełom. Wygaszanie rządowych programów stymulacyjnych nie stało się sygnałem powrotu dekoniunktury.

Pozytywne tendencje na Zachodzie sprawiły, że nasz eksport wyraźnie wzrósł. W cenach bieżących pod koniec zeszłego roku zobaczyliśmy skok o około 13 proc. r/r (import lekko spada, bilans handlowy polepsza się). Rosnący eksport wraz z silną konsumpcją wewnętrzną przekłada się na zwyżkującą produkcję przemysłową. Na przełomie zeszłego i tego roku dynamika jej wzrostu zbliżyła się do 10 proc. r/r. To ogromna różnica w porównaniu z sytuacją z początku 2009 r., gdy spadki rok do roku sięgały 15 proc. Dzięki temu wyniki finansowe przedsiębiorstw (bez banków, TFI i innych instytucji finansowych) pozwalają na akumulację kapitału na inwestycje. Podczas gdy w I kwartale zeszłego roku łączny zarobek netto firm spadł o ponad połowę, to w III kwartale był już o jedną piątą wyższy niż przed rokiem.

Nad eksporterami, którzy są kołem zamachowym naszej gospodarki, wiszą jednak czarne chmury w postaci umacniającego się złotego (spadek rentowności). Prognozy sprzed kilku miesięcy ziszczają się i euro kosztuje już nie 4,5-4,9 zł jak w lutym zeszłego roku, ale poniżej 3,9 zł (styczniowy eksport wzrósł już tylko o 3,4 proc. r/r). Wiele wskazuje na to, że w dłuższym okresie trend zwyżki wartości naszej waluty nie powinien się załamać. Dlatego eksporterom nie wystarcza już mądre zabezpieczanie ryzyka kursowego. Wysiłek powinni włożyć w udoskonalanie produktów, ich innowacyjność i przewagę jakościową oraz marketingową na zagranicznych rynkach.

O otoczenie makroekonomiczne, które będzie wspierało giełdowe kursy, nie powinniśmy jednak się martwić. Choć praktycznie wszystkie gospodarki stanęły w obliczu podwyższonego bezrobocia, to widać już jaskółki pozytywnych zmian (zobacz obok przypadek Polski). Umiarkowany wzrost PKB powinien zapewniać krajowym przedsiębiorstwom możliwości rozwoju, a gospodarstwom domowym — wzrost realnych dochodów (teraz stoją w miejscu) i zatrudnienia (teraz jeszcze spada r/r). Jednocześnie groźby szybkiej podwyżki stóp procentowych nie ma, bo inflacja w najbliższych kwartałach powinna nawet zejść poniżej celu NBP (2,5 proc. +/- 1 pp). Biorąc pod uwagę wszelkie czynniki, Bank Światowy podwyższył prognozę wzrostu PKB w Polsce w tym roku do 2,5-3 proc. (z 2,2 proc.), Komisja Europejska — do 2,6 proc. (z 1,8 proc.), MFW mówi o 2,75 proc (wcześniej było to 1 proc.), a niektóre globalne banki obstawiają wyraźne przekroczenie 3 proc. W 2011 r. ma być jeszcze lepiej.

Wzrostowe trendy mają poparcie we wskaźnikach wyprzedzających. Po chwilowym spadku w styczniu, wskaźnik PMI dla Polski kontynuował w lutym wielomiesięczny marsz na północ. Z ankiet wśród menedżerów logistyki wynika, że sektor przemysłowy wciąż będzie się rozwijał (PMI wynosi 52,4 pkt, czyli więcej niż graniczne 50 pkt, poniżej którego prognozuje się regres). Wyprzedzający wskaźnik ufności konsumenckiej (WWUK), jaki wylicza GUS, wzrósł w rok z ponad -42 pkt w marcu 2009 r. do około -27 pkt na przełomie 2009 i 2010 r. Jednocześnie wskaźnik wyprzedzający koniunktury (WWK) publikowany przez BIEC (Biuro Inwestycji i Cykli Ekonomicznych) dynamicznie rośnie, osiągając w lutym 136,1 pkt. Historycznie zapewniało to długi okres prosperity. Na wyraźną poprawę nastrojów wśród przedsiębiorców wskazuje też mocne wybicie indeksu przyszłej koniunktury Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Adrian Boczkowski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

Pkb