Pieniądze z funduszu pracodawca może przeznaczyć na finansowanie tylko tych rodzajów działalności socjalnej, które wymienia ustawa. Są to m.in. różne formy wypoczynku, np. obozy oraz kolonie letnie i zimowe dla dzieci i młodzieży, wczasy pracownicze i profilaktyczne, wypoczynek weekendowy czy pobyty w sanatoriach. Wypoczynek może być zorganizowany zarówno przez zakład pracy, jak i przez inne podmioty, w tym także przez pracownika we własnym zakresie (tzw. wczasy pod gruszą). Pracodawca może dopłacić także do wypoczynku pracowniczego za granicą, o ile takie postanowienia zostaną zawarte w regulaminie funduszu.
Gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 20 osób (w przeliczeniu na pełne etaty) i nie należy do sfery budżetowej, może utworzyć ZFŚS lub wypłacać świadczenie urlopowe. Może również zrezygnować z dofinansowania urlopów pracowniczych, ale wtedy należy wprowadzić aneks do regulaminu wynagradzania. W razie braku regulaminu wynagradzania pracodawca musi do końca stycznia danego roku poinformować pracowników o decyzji o nieutworzeniu ZFŚS i o niewypłacaniu świadczenia urlopowego. Dopuszczalne jest również, że pracodawca nie rezygnuje z tworzenia funduszu, ale ustala niższy odpis na ten fundusz albo nie wypłaca świadczenia urlopowego lub wypłaca je w niższej wysokości.
Z pieniędzy z funduszu mogą korzystać m.in. pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści — byli pracownicy i ich rodziny, a także inne osoby, którym pracodawca przyznał takie prawo. Pojęcie „rodziny” pracownika powinno zostać przez pracodawcę i związki zawodowe bądź reprezentację pracowników doprecyzowane w regulaminie funduszu.
Świadczenie urlopowe pracodawca wypłaca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 dni. Wypłata następuje nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu. Formalnie nie ma przeszkód, aby świadczenie wypłacane było częściej, np. dwa razy w roku. Zależy to tylko od zapisów w regulaminie ZFŚS i od pieniędzy, którymi dysponuje pracodawca.
Pomoc socjalna w formie dopłaty do urlopu jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych do wysokości do 380 zł rocznie. Limit ten dotyczy wszystkich świadczeń z ZFŚS objętych zakresem zwolnienia otrzymanych przez pracownika w danym roku podatkowym. W razie przyznania przez pracodawcę świadczeń wartych więcej niż 380 zł w roku kalendarzowym, nadwyżkę należy doliczyć do przychodów pracownika ze stosunku pracy i opodatkować.