IV. Bilans płatniczy, kurs walutowy
1. W 2001 r. deficyt obrotów bieżących wyniósł 7,0 mld dolarów i był niższy o 2,9 mld dolarów niż rok wcześniej. Wpływy z eksportu towarów były o 7,2% wyższe niż w poprzednim roku. Dynamika importu wyniosła 1,3%. Tempo wzrostu zarówno eksportu jak i importu słabło w ciągu roku. W gudniu 2001 roku drugi miesiąc z rzędu wpływy z eksportu obniżyły się w porównaniu do analogicznego miesiąca poprzedniego roku. Spadek ten wyniósł 7,7% (wobec 3,7% przed miesiącem). Deficyt wymiany towarowej uległ w grudniu 2001 r. zmniejszeniu w stosunku do grudnia 2000 roku w wyniku spadku o 9,5% wydatków na import.
2. W styczniu 2002 r. uległa odwróceniu tendencja do aprecjacji polskiej waluty. Kurs złotego uległ osłabieniu zarówno wobec dolara jak i wobec euro. W styczniu i lutym (do dnia 26 lutego) średni miesięczny kurs wyniósł odpowiednio 4,06 i 4,19 zł za dolara (wobec 4,01 zł w grudniu ubiegłego roku) oraz 3,60 i 3,64 zł za euro (wobec 3,58 zł w grudniu 2001). Widoczna w kolejnych miesiącach 2001 r. poprawa salda rachunku bieżącego bilansu płatniiczego świadczy o umacnianiu się równowagi makroekonomicznej. Istnieje jednak duża niepewność co do kształtowania salda obrotów bieżących w przyszłości. Wzrost popyta wewnętrzenego może w warunkach słabej koniunktury na świecie przyczynić się do ponownego narastania nierównowagi zewnętrznej.
V. Podaż, popyt, sytuacja na rynku pracy i dochody.
1. Produkcja sprzedana przemysłu w styczniu br. zmniejszyła się w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku o 1,4%. Produkcja budowlano-montażowa była o 21,3% niższa niż w styczniu 2001 r. Na pogłębienie się spadku produkcji budownictwa miała wpływ ostrzejsza zima niż w styczniu ub. roku.
2. W styczniu 2002 r. zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw zmniejszyło się o 0,2% w porównaniu z grudniem 2001 r. i było o 4,7% niższe niż przed rokiem. Najmocniej w skali roku obniżyło się zatrudnienie w budownictwie o (11,8%). Stopa bezrobocia wzrosła z 17,4% przed miesiącem do 18,0% w styczniu. Liczba osób pozostających bez pracy zwiększyła się a 4,4% w porównaniu do grudnia 2001 r. i o 14,7% w stosunku do stycznia 2001 r. i wyniosła 3,253 mln,
3. W styczniu br. przeciętne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw było nominalnie o 5,7% wyższe niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Po uwzględnieniu inflacji wzrost wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw wyniósł w skali roku 2,1%, tj. najwięcej od stycznia 2001 roku. Jednak, w wyniku spadku zatrudnienia, fundusz wynagrodzeń był realnie niższy niż przed rokiem. Przeciętna emerytura i renta pracownicza była w styczniu br. o 14,6% wyższa niż w rok wcześniej. Jej siła nabywcza zwiększyła się w skali roku o 10,7%. Wysoka waloryzacja emerytur i rent w 2001 r. będzie skutkowała wysoką dynamiką tych świadczeń do czerwca 2002 r. tj. do kolejnej waloryzacji emerytur i rent. Utrzymuje się niski poziom aktywności gospodarczej i niska presja popytowa. Realny wzrost wynagrodzeń w sektorze przedsiębiorstw o 2,1 proc. w skali roku, choć najwyższy od stycznia ubiegłego roku, był skoncentrowany w kilku sektorach i dużych przedsiębiorstwach.
VI.Sytuacja w sektorze finansów publicznych.
1. W lutym parlament uchwalił ustawę budżetową na 2002 r. Wbrew stanowisku ministerstwa finansów założono w niej o 1,2 mld wyższe dochody niż przewidywał w projekcie rząd. O podobną kwotę zwiększono także wydatki. W ten sposób naruszono deklarowaną w strategii gospodarczej rządu zasadę zwiększania wydatków budżetu państwa o 1 pkt proc. ponad inflację. Według ustawy budżetowej mogą one w br. wzrosnąć realnie o 2,4 proc. Jeżeli średnioroczne tempo wzrostu cen okaże się niższe niż założył rząd konstruując budżet, wtedy ten wzrost będzie jeszcze wyższy. Zapisana w ustawie kwota wydatków nie będzie obejmowała spłaty zaległości wobec OFE.
2. Ze względu na opóźnienie wprowadzenia w życie części propozycji rządu zwiększających wpływy podatkowe, dochody budżetu mogą okazać się niższe od zapisanych w ustawie. W styczniu br. były one mniejsze niż przed rokiem. Deficyt budżetowy był w styczniu 2002 r. o ponad 34% wyższy niż w analogicznym miesiącu ubiegłego roku. W ubiegłym roku budżet państwa uzyskał nadzwyczajne dochody zagraniczne w kwocie 1 mld zł. Należy jednak zaznaczyć, że drugi rok z rzędu styczniowe dochody podatkowe są niższe od zanotowanych rok wcześniej.
3. Nawet gdyby wydatki budżetu państwa były zwiększane w tempie 1 % realnie rocznie, deficyt sektora finansów publicznych utrzymywałby się w latach 2002 - 2004 na bardzo wysokim poziomie. Tymczasem, zakładanemu przyspieszeniu tempa wzrostu gospodarki powinno towarzyszyć większe ograniczenie wydatków publicznych i deficytu. Duży deficyt przy niskich wpływach z prywatyzacji spowoduje dalszy wzrost potrzeb pożyczkowych budżetu. Będzie to powodować silne ograniczenie kredytu dla przedsiębiorstw. Ze sferą fnansów publicznych wiąże się duża niepewność. W ustawie budżetowej zapisano o 1,2 mld zł wyższe dochody niż pierwotnie zakładał rząd. O podobną kwotę zwiększono planowane wydatki. W rezultacie, wbrew zasadzie kształtowania wydatków budżetu, przyjętej w strategii gospodarczej rządu, mogą być one w br. realnie wyższe niż rok wcześniej nie o 1%, ale o 2,4%. Prognozowany w ustawie budżetowej, bardzo wysoki deficyt sektora finansów publicznych może więc okazać się jeszcze wyższy. Wysokie potrzeby pożyczkowe budżetu będą powodować silne ograniczenie kredytu dla przedsiębiorstw.
VII. Decyzja Rady Polityki Pieniężnej.
1. Od ostatniego posiedzenia RPP potwierdziły się dane wskazujące na niską presję popytową w gospodarce. Dane te mieszczą się w paśmie przewidywań, będących podstawą ostatniej decyzji Rady Polityki Pieniężnej co do stóp procentowych. Z drugiej jednak strony, postępowały niekorzystne zmiany w strukturze podaży pieniądza, które mogą stanowić zagrożenie dla procesów inflacyjnych w przyszłości. Utrzymała się też duża niepewność związana ze sferą finansów publicznych.
2. Od lutego 2001 r. do stycznia 2002 roku Rada Polityki Pieniężnej obniżyła stopę referencyjną z 19% do 10%, czyli prawie o połowę. Po uwzględnieniu inflacji, a więc realnie, stopa referencyjna obniżyła się z 11,6% do 6,3%, czyli o 5,3 pkt proc. Ani banki, ani przedsiębiorstwa. nie zareagowały dotychczas w pełni na obniżki. Dotyczy to w szczególności obniżki ostatniej, podjętej w styczniu br. Polityka pieniężna została w br. dodatkowo złagodzona przez deprecjację kursu złotego.
3. Na skutek m.in. spadku oprocentowania depozytów, obniża się dynamika depozytów złotowych osób prywatnych w ujęciu rocznym. To negatywne zjawisko nasiliło się po zapowiedzi opodatkowania dochodów z lokat bankowych. Wzrosły jednak aktywa gospodarstw domowych utrzymywane w skarbowych papierach wartościowych oraz otwartych funduszach inwestycyjnych.
Biorąc pod uwagę te argumenty Rada Polityki Pieniężnej postanowiła nie zmieniać stóp procentowych NBP i utrzymać neutralne nastawienie polityki pieniężnej.
Następne posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej odbędzie się w dniach 26- 27 marca.2002 r.
((Reuters Serwis Polski, tel +48 22 653 9700, fax +48 22 653 9780, [email protected]))