Pod koniec roku na rynku może działać już tylko 12-13 funduszy emerytalnych. Procesowi konsolidacji rynku powinna pomóc zmiana w nadzorze emerytalnym. Do kupienia jest obecnie aż siedem OFE.
Zmiany w nadzorze emerytalnym mogą oznaczać zielone światło dla procesu konsolidacji funduszy, wstrzymywanego do tej pory przez Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi. Zainteresowanych fuzjami nie brakuje.
— Konsolidacja zwiększy konkurencyjność na rynku. Nie ma zaś mowy o realnej konkurencji, gdy podmioty nie są silne. Sądzę, że do końca 2003 r. zostanie najwyżej 10 funduszy — uważa Mariusz Dąbkowski, prezes PTE BIG Banku Gdańskiego.
Wielu specjalistów uważa, że optymalny układ zakłada istnienie 8-9 funduszy. Można się spodziewać, że pod koniec roku rynek znajdzie się w połowie drogi. Zdaniem Romany Rucińskiej, wiceprezesa PTE Skarbiec-Emerytura, do końca roku pozostanie 12-13 funduszy, docelowo zaś 6-8.
Na rynku co jakiś czas pojawiają się informacje o sprzedaży. Ostatnio o zamiarze zbycia przez akcjonariuszy towarzystw emerytalnych Sampo oraz Zurich (w obu przypadkach sprzedaż dotyczy także spółek ubezpieczeniowych). Zurichem zainteresowane są: Generali (nieobecne na rynku OFE) oraz Winterthur. Dla tego ostatniego przejęcie oznaczałoby znaczące podniesienie udziału w rynku. Według stanu na koniec stycznia, łączne aktywa funduszy Zurich i Winterthur wynoszą ponad 1,3 mld zł. Dałoby to nowemu podmiotowi czwartą pozycję na rynku.
Duży fundusz mógłby powstać także z połączenia trzech OFE: Skarbiec-Emerytura, Ego oraz PBK Orzeł (wkrótce Ergo Hestia). Taka fuzja jest możliwa. PTE Skarbiec-Emerytura oraz PTE BIG BG już od pewnego czasu starają się połączyć, co już dwukrotnie udaremnił urząd nadzoru. Akcjonariusze złożyli ostatnio do UNFE pismo o ponowne rozpatrzenie wniosku konsolidacyjnego.
— Odwołaliśmy się od decyzji UNFE. Nie zgadzamy się ze styczniowym umorzeniem postępowania przez nadzór — mówi Romana Rucińska.
PTE PBK, przejęte przez Ergo Hestię — jak wynika z nieoficjalnych informacji — będzie natomiast dążyć do fuzji z PTE Skarbiec-Emerytura. To zresztą ciekawa sytuacja, bowiem akcjonariuszami PTE byli pierwotnie BRE Bank oraz Ergo Hestia. Podmioty te jednak się rozłączyły. BRE Bank pozostał akcjonariuszem Skarbca, Ergo Hestia kupiła, po bardzo wysokiej cenie, PTE PBK. Być może więc rozwód akcjonariuszy Skarbca miał na celu późniejsze skonsolidowanie kilku OFE w jeden podmiot. Połączenie tych trzech OFE oznacza ponad 1 mld zł aktywów i blisko 8-proc. udział w rynku.
Spekulowano także o planach sprzedaży funduszu Bankowy. Od pewnego czasu najmniejszy na rynku fundusz Polsat jest na sprzedaż. Nie rozwiązana pozostaje kwestia Kredyt Banku i Domu. Według oficjalnych informacji, towarzystwa mają się połączyć, według nieoficjalnych — są na sprzedaż. Na prośbę stron wniosek o konsolidację złożony w UNFE został zawieszony (maksymalnie na 3 lata) we wrześniu ubiegłego roku.
Na rynku emerytalnym może być do kupienia aż siedem podmiotów. Kupujących jest mniej. Kupnem jednego z OFE może być zainteresowane Pekao PTE, którego przedstawiciele od dawna zapowiadają osiągnięcie na rynku OFE pozycji odpowiadającej pozycji akcjonariusza — Pekao — na rynku bankowym. Przejęciami jest zainteresowane także Pocztowo-Bankowe PTE (połączone z Arką-Invesco PTE) oraz Allianz. Ostatni zapowiadał udział w konsolidacji, pod warunkiem jednak, że ceny płacone za klienta będą o wiele niższe.
— Rozmawiamy z wieloma funduszami. Jesteśmy zainteresowani konsolidacją. Oczekiwania sprzedających są jednak bardzo duże — mówi Jan Rościszewski, prezes Cardif Polska, akcjonariusza PTE PB.
Okiem eksperta
Pozwolić konkurować
Nie jest istotne, jak dużo będzie podmiotów na rynku, ale czy istnieje między nimi konkurencja. Koszty wejścia na ten rynek były tak duże, że teraz część towarzystw emerytalnych ma problemy. Połączenie średnich i małych funduszy prowadzi do poprawy warunków ich działalności i działa na korzyść członków.
W innych krajach urzędy nadzorów w trakcie konsolidacji skupiały się jedynie na sprawdzaniu, czy fuzja przebiega zgodnie z prawem i czy niesie korzyści dla uczestników.
PTE powinny mieć możliwość zarządzania nie jednym, ale 2-3 funduszami.
Marek Mazur
prezes Fundacji Rozwoju Ubezpieczeń Społecznych