Obecny kodeks celny będzie obowiązywał jeszcze tylko przez 16 dni.
System unijnego prawa celnego tworzą trzy elementy: kodeks celny Wspólnoty Europejskiej (rozporządzenie rady nr 2913/92), przepisy wykonawcze do tego kodeksu (rozporządzenie komisji nr 2454 z 2 lipca 1993 r.) oraz prawo krajowe. Na to ostatnie składają się dwie ustawy, które będą obowiązywać od 1 maja: prawo celne (uchwalone przez Sejm 19 marca, obejmuje zasady przywozu towarów na obszar celny wspólnoty i wywozu, będzie mieć zastosowanie w Polsce) oraz przepisy wprowadzające prawo celne. Regulują one m.in. takie kwestie, jak: przedstawicielstwo w sprawach celnych, zasady prowadzenia postępowania celnego, zwolnienia celne, przepadek towarów, właściwości organów celnych, postępowanie organów celnych z towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną, sposoby stosowania ustaw krajowych (kodeks karny skarbowy, ordynacja podatkowa), ewidencja i statystyka obrotu towarowego z państwami UE (Intrastat).
W tym tekście przedstawię kwestie dotyczące postępowania w sprawach celnych.
Łącznie z ordynacją
Postępowanie w sprawach celnych reguluje rozdział 6 (art. 73 do art. 94) projektu ustawy. Tak jak dotąd będą stosowane przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z regulacji prawa celnego. Zatem nie zmieni się procedura odwoławcza i zasada dwuinstancyjności postępowania.
Art. 73 par. 2 prawa celnego (dotyczy zaświadczeń, które wydawane były zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego) rozszerzono o odesłanie do działu VIIIa ordynacji podatkowej. Także dla ustalenia praw, obowiązków następców prawnych i podmiotów przekształconych, wynikających z prawa celnego, będą stosowane przepisy rozdziału 14 działu III ustawy Ordynacja podatkowa. To ważne dla spadkobierców, którzy wyłączeni byli z możliwości nabycia praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego.
Istotna zmiana nastąpi w zakresie obliczania terminów. Do określonych w przepisach wspólnotowego prawa celnego stosuje się rozporządzenie nr 1182/71/EWG/EURATOM z 13 czerwca 1971 r. Należy zwrócić uwagę, że nie reguluje ono trybu przedłużania terminów. W tym zakresie stosowane będą przepisy ordynacji podatkowej, o ile kodeks wspólnotowy pozwala na prolongatę.
Sytuacje problemowe
Art. 82 projektu ustawy umożliwia organom celnym wszczęcie postępowania i wydania decyzji bez oznaczenia strony. Dojdzie do tego, gdy organ celny będzie regulował sytuację towaru, w stosunku do którego powstał dług celny, a nie można ustalić osoby, na której ciążą obowiązki wynikające z prawa celnego.
Doręczanie pism osobom z nieznanym miejscem pobytu odbywa się poprzez ich wywieszenie na 14 dni w siedzibie organu celnego prowadzącego postępowanie. Pisma oraz decyzje uważa się za doręczone po upływie tego terminu. Natomiast osoba nie posiadająca miejsca zamieszkania lub siedziby w kraju jest obowiązana, na żądanie organu celnego do ustanowienia pełnomocnika do spraw doręczeń.
Z innych kwestii należy pamiętać o możliwości zawieszenia przez organ celny postępowania na czas korzystania z pomocy administracyjnej organów celnych państw obcych lub uprawnionych podmiotów. Natomiast prowadzenie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej (postępowania karne i celne prowadzone są w odmiennych celach).
Tomasz Rudyk PricewaterhouseCoopers