Ostatnie dane o PKB, produkcji przemysłowej oraz sprzedaży detalicznej nie napawają optymizmem. Pokazują, że polska gospodarka zwalnia, a może nawet jest w recesji. Niektórym przedsiębiorstwa zostaną mocniej dotknięte przez negatywne zjawiska makroekonomiczne, inne mogą łatwiej przejść przez okres spowolnienia. By wyróżnić te dwie grupy przeanalizowaliśmy historyczne relacje pomiędzy wybranymi wskaźnikami finansowymi firm a dynamiką (nominalnego) PKB.
Okres analizy obejmuje lata 2005-2019, co eliminuje zaburzenia wywołane okresem pandemii oraz pozwala uchwycić okres kryzysu finansowego i kryzysu strefy euro. Nominalne PKB uwzględnia także zmiany w cenach, które wpływają na zyski oraz przychody przedsiębiorstw. Korelacja pomiędzy dynamiką przychodów a nominalnym PKB daje informacje o tym, które przedsiębiorstwa zwiększają skalę działalności podczas ożywienia gospodarczego.
Wśród 10 przedsiębiorstw wykazujących najwyższą korelacją przychodów z nominalnym PKB zdecydowanie dominują spółki budowlane oraz banki. Dominującym źródłem przychodów dla przedsiębiorstw budowlanych są inwestycje w środki trwałe pozostałych firm, więc ich obecność w tym gronie nie zaskakuje. Tak samo na wahania inwestycji wystawiony jest sektor bankowy przez ekspozycję kredytową i wrażliwość na zmiany stóp procentowych.
W gronie firm o najmniejszej korelacji występują spółki produkujące dobra trwałe dla konsumentów, półprodukty dla innych wytwórców oraz świadczące usługi informatyczne. W teorii firmy te powinny być procykliczne, ponieważ w przypadku spadku dochodów rozporządzalnych konsumenci będą ograniczać wydatki na dobra trwałe, a firmy ograniczać inwestycje. Jednak hamowanie polskiej gospodarki historycznie współwystępowało z deprecjacją złotego i skłonnością zachodnich firm do relokowania zamówień do Europy Środkowej, toteż podczas spowolnienia gospodarczego rośnie opłacalność eksportu i przychody przedsiębiorstw eksportujących.
Natomiast Polenergia oraz Stalexport Autostrady silnie zależą od uwarunkowań regulacyjnych. W ich przypadku otoczenie gospodarcze nie jest głównym czynnikiem wpływającym na wielkość przychodów.
Inne spojrzenie na relację pomiędzy cyklem koniunkturalnym a wynikami finansowymi daje analiza zmian w rentowności (relacja zysku brutto do przychodów). W okresie poprawy koniunktury przedsiębiorstwa powinny mieć większą przestrzeń do zwiększania marż.
Wśród grona 10 spółek z najwyższą korelacją znajduje się dużo przedsiębiorstw powiązanych z branżą budowlaną. Oddziałuje tutaj ten sam czynnik co w przypadku korelacji z przychodami – ujawnia się większa wrażliwość zysków w cyklu koniunkturalnym.
Największą korelację rentowności z PKB wykazuje jednak spółka odzieżowa LPP, właściciel takich marek jak Reserved, Cropp, Sinsay, czy Mohito. Możliwe, że jest to spowodowane cyklicznością preferencji konsumentów, którzy przechodzą między tańszymi a droższymi markami w miarę wahań cyklicznych gospodarki. Obecnie może być to zjawisko odczuwalne przez wiele przedsiębiorstw nastawionych na konsumenta.
Wśród spółek o najniższej korelacji rentowności z PKB znajdują się przede wszystkim spółki przetwórcze, podobnie zresztą jak w przypadku korelacji przychodów z PKB. Tyle że w przypadku rentowności może działać inny efekt – nie tyle cyklicznej odporności przychodów, co wysokiej wrażliwości na koszty, w dużej mierze koszty energii i surowców. Może to wynikać z faktu, że ceny sprzedaży są bardziej sztywne (trudne do zmiany) niż ceny zakupu surowców i materiałów.
Podsumowując, są trzy grupy spółek, które wykazują wysoką zależności (dodatnią lub ujemną) wyników finansowych od koniunktury.
Pierwszą grupę stanowią banki. Głównym źródłem relacji są stopy procentowe, które są procykliczne i wpływają na dochody odsetkowe. W obecnym cyklu reakcja stóp na spowolnienie może być jednak bardzo opóźniona ze względu na uporczywość inflacji. Dlatego cykliczna górka w zyskach banków może trwać dłużej.
Drugą grupą spółek z jasną korelacją cykliczną są przedsiębiorstwa budowlane. Przez działalność w sektorze inwestycji jest to gałąź gospodarki najbardziej wystawiona na wahania aktywności gospodarczej. Obecnie sektor budowlany korzysta jeszcze na realizacji zaległych zleceń, które powstały w wyniku niedoborów towarów, ale niska liczba nowych przetargów może stanowić ryzyko dla branży. Dlatego bardzo liczy ona na uruchomienie Krajowego Planu Odbudowy, który zapewniłby wysokie zlecenia inwestycyjne w okresie przejściowego spadku inwestycji finansowanych z tradycyjnego budżetu UE.
Ostatnią grupą są firmy przetwórcze. Duża ekspozycja na rynki zagraniczne pomaga im w okresie spowolnienia gospodarczego, dlatego niektóre z nich wykazują antycykliczność przychodów. Z kolei dla innych źródłem antycykliczności marż może być wrażliwość kosztowa na zmiany cen surowców, połączona z relatywnie wysoką sztywnością cen sprzedaży.