List ostrzegawczy niepokoi uczciwych

MARIUSZ KORZEB, ekspert podatkowy Pracodawców RP
opublikowano: 16-07-2014, 00:00

KOMENTARZ: Ochrona interesów uczciwych przedsiębiorców powinna być jednym z priorytetów działania wszystkich organów państwa.

Dlatego też zaproponowana przez Ministerstwo Finansów nowa instytucja tzw. listu ostrzegawczego, której celem jest przeciwdziałanie oszustwom w obszarze VAT i ich negatywnym skutkom dla budżetu, to ruch w dobrą stronę. Inicjatywa ta może jednak wywołać również negatywne skutki dla podatników. Nieprzestrzeganie zaleceń listu może bowiem powodować utratę prawa do odliczenia VAT przy zakupie towaru od nieuczciwego kontrahenta, w efekcie czego przedsiębiorcy uczciwi będą karani za nie swoje winy.

Organy podatkowe powinny brać pod uwagę całokształt okoliczności i ewentualne wątpliwości rozstrzygać na korzyść podatnika. Tymczasem nieprzestrzeganie zaleceń wskazanych w proponowanym liście może — zgodnie z linią orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) — jednoznacznie doprowadzić do utraty prawa do odliczenia VAT. Co więcej, może także prowadzić do uznania podmiotu za… winnego udziału w procederze przestępczym, chociaż w rzeczywistości przedsiębiorca żadnego przewinienia nie popełni.

Domniemanie złej wiary czy niezachowania należytej staranności w wyniku ujawnienia przestępstwa kontrahenta będzie prowadziło do przeniesienia ciężaru dowodu na podatnika. Może to stanowić naruszenie podstawowych zasad postępowania, określonych w ordynacji podatkowej. Zobowiązuje ona organ podatkowy do aktywnego podejmowania działań w toku postępowania oraz do poszukiwania dowodów w celu ich wyczerpującego rozpatrzenia. Niestety, proponowany list ostrzegawczy może przyczynić się do tego, że organy podatkowe będą uznawać winę podatnika bez ustalenia prawdy obiektywnej.

Kwestia dobrej wiary podatnika oraz dochowania przez niego należytej staranności była już przedmiotem wielokrotnych sporów sądowych. TSUE w swoim orzecznictwie uznaje, że jeśli podatnik nie wiedział i nie mógł wiedzieć, iż jego kontrahent dopuścił się przestępstwa wyłudzenia VAT — to odebranie mu prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur otrzymanych od takiego kontrahenta jest niedopuszczalne. Fundamentalną zasadę systemu VAT stanowi bowiem neutralność. Prawo do odliczenia może zostać ograniczone jedynie w wyjątkowych sytuacjach, tj. wtedy, gdy podatnik wiedział, że uczestniczył w oszustwie, lub gdy powinien był to wiedzieć. TSUE wskazuje, że od podatnika można oczekiwać kupieckiej staranności zwyczajowo przyjętej, związanej z przekonaniem, iż towar nie jest nabywany od oszusta.

Komunikaty dotyczące branż narażonych na oszustwa mają być publikowane przez Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Gospodarki. W związku z tym pojawia się ryzyko, iż w sporach pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi te drugie mogą powoływać się na okoliczność, iż podatnik… powinien był wiedzieć, że uczestniczy w oszustwie. Problem w tym, że w treści listu ostrzegawczego znajdą się jedynie informacje o występujących zagrożeniach, bez szczegółowych danych identyfikacyjnych podmiotów nieuczciwych. Tym samym konsekwencje przerzucane są na rzetelnego podatnika.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MARIUSZ KORZEB, ekspert podatkowy Pracodawców RP

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu